fríggjadagur 19. januar 2001síða 3

Nr. 13 - 19. januar 2001 5 4 Nr. 13 - 19. januar 2001 gult cyan magenta svart Sverrisgøta 17 • 100-Tórshavn • Tel. 317661 UNITED COLORS OF BENETTON. ÷ 30% ÷ 40% ÷ 50% Útsølan byrjar mánamorgunin 22.01. kl. 08.00 Húgvur, turriklæði, handskar 40,- Babyrestir 50,- Sokkar 10,- BENETTON – Ulrike Steuerwald er einasti læknin, sum hevur kunnað víst á, hvat er galið við barni mínum, sigur Elna Nón, mamma at einum dreingi, sum Ulrike hevur kannað. Eisini er hon skelkað av, at læknin er meldaður fútanum, tí hon hevur gjørt so nógv fyri tey sjúku børnini GENKANNING Stefan í Skorini Elna Nón eigur ein 5 ára gamlan drong, sum hevur verið við í hesi genkann- ingini hjá týska læknanum Ulrike. Okkurt er galið við stofskiftinum, og tí er hann sera rørslutarnaður. Ulrike Steuerwald hevur arbeitt nógv við drongin- um, og Elna Nón sigur, at hon er einasti læknin, sum hevur vitað, hvat er galið við barninum. Onnur børn við somu sjúku hava fingið aðrar diagnosur, men Ulrike hevur síðani rættað hesar diagnosurnar. – Tískil hevur hon kunna tosað við okkum um teir veruligu trupuleikarnar. Vit og hon kunnu útfrá tí hjálpa børnunum betri og skilja tey betri. Vit hava ígjøgnum hana fingið kostískoytir, sum vit ikki kundu fingið her annars og sum eisini hjálpa, sigur Elna Nón. Elna Nón sigur seg ikki skilja, at nakar kann melda Ulrike til fútan, tí hon er kend fyri at vera sera arbeiðssom og at hava eitt stórt hjarta fyri sínum sjúklingum. –Mangan hava vit følt, at hon hevur verið okkara bønarsvar, sigur Elna. Elna sigur, at vit mugu góðtaka, at tøknin er komin so langt, sum hon er, og at tey sum foreldur vilja gera alt fyri at hjálpa sínum børnum. – Tað er meira óetiskt ikki at gera kanningina og lata standa til enn at gera kanningina og møguliga fáa hjálp til børnini, sigur Elna. – Um vit finna vit sjúka genið, so kann tað vera, at viðgerð er at fáa. Tí má sjúka genið finnast, slær Elna Nón fast. Elna sigur, at tey, sum eru berarar av hesum sjúka geninum og ætla sær at fáa børn, nú hava møguleikan at sleppa undan hesi sjúk- uni. — Tøknin er nú komin so langt, at vit kunnu gera nakað. Við at finna sjúka genið, hava vit ein møgu- leika at hjálpa okkara børn- um, sigur Elna Nón at enda. Foreldur eru skelkað: Óskiljandi at Ulrike er meldað Elna Nón eigur ein drong, sum hevur sjúkku. Hon heldur meldingina av læknanum vera óskiljandi – Eg fekk at vita, at neyðugt var ikki við serligum loyvi frá Vísindasiðsemis- nevndini fyri at fara í gongd við mínar kanningar, sigur Ulrike Steuerwald, sum er meldað til løgregluna fyri ólógliga gransking GRANSKING Eyðun Klakstein Týski barnalæknin, Ulrike Steuerwald, er ovfarin av støðuni, sum hon er endað í, nú føroyska Vísindasið- semisnevndin hevur meldað hana til løgregluna. Vísindasemisnevndin heldur, at hon hevur brotið vísindaliga lóg, tí hon er farin í holt við eina kanning uttan neyðugu loyvini. Men hetta kemur full- komiligu óvart á týska barnalæknan. – Í august mánaði í fjør fekk eg at vita frá formann- inum í Vísindasiðsemis- nevndini, at neyðugt var ikki við serligum loyvi frá nevndini fyri at fara í holt við mínar kanningar. Tí helt eg, at alt var í lagi, tá eg fór undir taka blóðroyndirnar, sigur Ulrike Steuerwald, sum nú starvast í Hannover í Týsklandi. Sosialurin royndi fyrr í vikuni at fáa hendur á Ulrike, men tað eydnaðist okkum ikki, áðrenn vit bóru tíðindini um, at hon var meldað til løgregluna. Í gjár fingu vit samband við týska læknan. Lat blóðroyndirnar frá sær Ulrike sigur, at hon hevði fingið at vita, at neyðugt var ikki við serligum loyvi frá Vísindasiðsemisnevnd- ini, tí formaðurin metti, at talan var um kliniskar kanningar. Síðani fór hon í holt við at taka neyðugu blóðroyndirnar. – Tá eg var farin undir at taka fyrstu blóðroyndirnar, fekk eg knappliga at vita frá formanninum í Vísinda- siðsemisnevndini, at eg mátti hava loyvi frá nevnd- ini fyri at gera kanning- arnar, greiðir hon frá. Hetta hendi 1. november í fjør, og dagin eftir hevði Ulrike fund við Vísindasið- semisnevndina um kann- ingarnar. – Eg fekk at vita, at eg skuldi steðga kanningunum beinanvegin og søkja nevndina um loyvi at gera hesar kanningar. Eg skilji væl, at føroyingar stúra fyri genkanningum, og tí lat eg eisini allar blóðroyndirnar frá mær, eftir at kanning- arnar hjá mær vórðu steðg- aðar, sigur týski barna- læknin. Hon ætlar sær at søkja Vísindasiðsemisnevndina um loyvi at gera kanning- arnar, sum nú eru steðgað- ar, men hon segði á fund- inum við nevndina í nov- ember mánaði í fjør, at hesa umsókn kundi hon neyvan lata nevndini fyrr enn í mars ella apríl mánaði, tí alt hetta arbeiðið fer fram í hennara frítíð. Neyðugt við loyvi Formaðurin í Vísindasið- semisnevndini vísir aftur, at hann segði Ulrike, at neyð- ugt var ikki við loyvi frá nevndini til tær kanningar, sum hon fór í holt við. – Tað, sum eg svaraði henni uppá, vóru nakrar kliniskar kanningar av sjúklingum, sum hon ætlaði at gera, og til hesar kann- ingar var ikki neyðugt við serligum loyvi frá okkum. Men tað, sum hon fór í holt við, var meiri umfatandi enn hetta, og til tað krevst loyvi, sigur Høgni Djur- huus, formaður í Vísinda- siðsemisnevndini. – Eg ivisti ikki í, at Ulrike hevur verið í góðari trúgv, men vit verða noydd at taka hetta málið í álvara. Tá vit halda okkum stað- festa eitt brot á lógina, kunnu vit ikki hava málið liggjandi hjá okkum at taka støðu til. Tí hava vit latið løgregluni málið at kanna, sigur hann. Høgni Djurhuus sigur, at tá nevndin fær formligu umsóknina frá Ulrike Steuerwald, fer hon at viðgera hesa umsókn, hóast granskarin er meldaður til løgregluna. Nógvir berarar av sjúkuni Ulrike Steuerwald ætlaði at gera kanningar av eini sjúku, sum nøkur føroysk børn eru rakt av. Eingin veit við vissu, hvør orsøkin er til sjúkuna hjá børnunum, og tí fór Ulrike í holt við at kanna børnini og familjuna hjá teimum. – Mítt mál var at stað- festa, hvør sjúkan er og at gera ein einfaldan kanning- arhátt, so fólk kunnu fáa staðfest, um tey eru berarar av hesi sjúku, sigur Ulrike Steuerwald. Hon sigur, at ein út av hvørjum 50 føroyingum er berari av sjúkuni, og um tvey av hesum finna saman, so er 25% møguleiki fyri, at tey fáa eitt barn við sjúkuni. Seks føroyskar familjur, sum hava ættarbond við hvørjar aðra, eru rakt av skjúkuni. 9 børn hava fing- ið sjúkuna, og av teimum eru fimm á lívi. Granskarin helt seg fara rætt fram – Verða útlendskir granskarar viðfarnir sum eg, fara teir at missa hugin at gera kanningar í Føroyum, sigur Ulrike Steuerwald GRANSKING Eyðun Klakstein – Eg eri kedd og illa við av tí ógvusliga málburði, sum eg havi verð úti fyri. Hetta sigur týski barna- læknin, Ulrike Steuerwald, sum er meldað til løgregl- una fyri ólógliga gen- gransking, í einum brævi, sum hon fyri jól sendi Almanna- og Heilsumála- stýrinum. Hetta brævið skrivaði hon, eftir at kanningarnar hjá henni vórðu steðgaðar av Vísindasiðsemisnevnd- ini. Ulrike vísir til ein fund við Vísindasiðsemisnevnd- ina, har hon metti málburð- in verða harðan og ófólka- ligan. Sama sigur honum eitt bræv, sum er send Landslæknanum um málið. Vil ikki verða handtikin – Um aðrir útlendskir granskarar verða viðfarnir soleiðis, fara teir at missa hugin fyri at gera kanning- ar í Føroyum, skrivar Ul- rike í brævinum, sum Sosi- alurin hevur fingið hendur á. – Eg havi stóra sam- kenslu við teimum avvarð- andi hjá sjúklingunum, men eg vóni ikki, at eg verði fyri slíkari viðferð aftur, skrivar týski gransk- arin í brævinum. Hon vónar, at málið kann verða loyst sum skjótast, so hon kann halda fram við arbeiðnum uttan at óttast fyri, at hon verður handtik- in, tá hon kemur aftur til Føroya. Ulrike Steuerwald kemur aftur til Føroya mánadagin. Tað vóru formaðurin og næstformaðurin í Siðseminevndini, sum meldaðu Ulrike Steuerwald til fútan fyri at fara undir gengransking uttan loyvi. Sjúkrahús- leiðarin sigur nú, at allir læknar skulu hava loyvi frá leiðsl- uni, áðrenn líkandi kanningar skulu gerast MELDING Stefan í Skorini Oddamenninir í Siðsemi- nevndini, formaðurin Høgni Djurhuus og næst- formaðurin Richard Schwartson, hava báðir skrivað undir meldingina, sum varð send fútanum fyri jól. Hetta váttar Dorthe Møller Andersen, politiass- essor á Fútaskrivstovuni. Nevndin metti hetta mál- ið vera somikið álvarsamt, at hon gjørdi ikki mætari enn at melda til myndug- leikarnar, tí teir meta, at læknin er farin út um sínar heimildir. Siðseminevndin metir ikki, at nakar hevur loyvi at taka blóðroyndir ætlaðar til genetiskar kanningar uttan loyvi frá nevndini. Tí varð meldingin send fútanum. Í góðari trúgv Ulrike Steuerwald sigur sjálv, at í hennara eygum var hetta ein klinisk kann- ing, og tá talan er um klin- iskar kanningar er ikki neyðugt at fáa loyvi frá siðseminevndini. Jóanis Erik Køtlum, sjúkrahúsleiðari, metir nú, at allir læknar, sum fara undir eitt hvørt virksemi í húsinum skulu hava loyvi frá leiðsluni. Hann sigur, at Ulrike ikki hevur nakað loyvi frá teimum at taka blóðroyndirnar. Jóanis Erik Køtlum sigur eisini, at í løtuni verður bíðað eftir, at ein mannagongd ísambandi við gransking verður fastløgd. Hesa mannagongd skal politiski myndugleikin syrgja fyri at gera, men enn er einki hent á tí økinum. Landslæknin onga viðmerking Tað er landslæknin, sum skal hava eftirlit við lækn- um í Føroyum. Høgni Deb- es Joensen, landslækni, vil tó als ikki gera nakra við- merking til hetta málið. Heldur ikki hevur hann hug at tosa um generellu uppgávuna hjá landslækn- anum, men vísir til ársfrá- greiðing landslæknans og til lógina á hasum økinum annars. – Soleiðis kunnu tit ikki fara við fólki Siðseminevndin meldaði Týski barnalæknin, Ulrike Steuerwald, helt alt vera í lagi, tá hon fór undir at taka blóðroyndir til sína gengransking