leygardagur 20. januar 2001síða 14

26 Sosialurin Nr. 14 - 20. januar 2001 Nr. 14 - 20. januar 2001 27 Birgir Kruse Mánadagin eru hundrað ár liðin síðani bretska Viktoria drotning and- aðist 81 ára gomul. Henda tiltikna bretska drotningin andaðist á Osborn slottinum á oynni Wight. Tá hevði hon rátt fyri borgum – og ikki minst altjóða siðaarvi – í 63 ár. Undir Viktoriu gjørdist Stórabretland heimsveldi, sum hevði ræði á fjórðaparti av Heiminum. Í Evropa fevndi vald hennara um Stóra Bret- land, Írland, Gibraltar, Malta og Kypern. Í Afrika taldust ikki færri enn tólv lond, í Asia fýra – teirra millum India – í Norður- amerika Kanada, Bahama- og Bermudaoyggjar, í Miðamerika Jamaika og Honduras og í Suður- amerika landið Guyana. Avstralska heimspartin átti Bretland so at siga allan um hetta mundið; Avstralia, Nýsæ-land og Nýguinea. Afturat hesum kemur alt havøkið og allar tær mongu oyggj- arnar á heimsins høvum. Tað var bretski for- sætisráðharrin Benjamin Disraeli, sum í 1877 gav Viktoriu drotning heitið keisarinna av Indiu. Viktoria drotning hevði stóra ávirkan á samtíðina. Av meiri tímiligum slagi kann nevnast, at bretska útflutningsvirðið øktist hálvu fimtu ferð og at innlendska jarnbreyta- kervið tíggjufaldaðist í hennara tíð. Eftir at hon doyði, varð blómandi bretska borgar- ligheitin í hesum tíðar- skeiði nevnd “viktori- ansk”. Viktoria Dotning varð fødd 24. mai 1819. Tá hon doyði, tók elsti sonurin við trónuni undir navninum Edvard VII. Sum krúnprinsur var hann alt annað enn “viktorian- skur”. Birgir Kruse ”Snatch” siga tey við enskt talandi hundar. Júst sum í filminum við sama navni, sum beint nú gongur í Havnar Bio. Ein frálíkur leygarkvøldsfilmur. Eitt ekkó av ”Fight Club” og amerikansku ”Pulp Fiction”-traditiónini, bretskum gangsterfilmum sum ”Mona Lisa” og ”Get Carter” og í løtum sanniliga eisini ”Olsen Bandanum” og teirra pástandi um, at brotsverk aldri lønar seg. Og tó. Hevur tú hund, so kann mangt henda. Serliga í undirverðini, har mong vinna øðrum neisir. Eins nógvar neisir, og orðið ”Snatch” kann merkja. ”Snatch” er leikandi skemt, men við filmsaktu- ellum bráddi, sett í karm av framúr frásøgusnildi, í orðum eins og myndum. Bretski Guy Ritchie, sum nýliga hevur verið til altars við Madonnu, er leikstjór- in. Kann henda hann gerst ein bretskur Tarantino. Høvuðsleiklutin hevur Brad Pitt sum sigoynari og slagsbróður. Rætt sum í ”Fight Club”. Men álvar- sami bráddurin í tí filmi- num, er her broyttur til ert- andi skemt. Filmurin er ein sonn frægd, ið fær teg at læða, sum aldri áður. Leikur fer fram í undir- verðini báðu megin At- lantshav. Í New York og í London. Fleiri filmar eru, ið hava minnisríkar partar. ”Taxi Driver” við spegils-spurn- inginum hjá De Niro ”Are you talkin’ to me?”, harð- rendi løgreglumaðurin ”Dirty Harry” við revolv- ara-ynskinum ”Make my day” og Gene Hackman í ”French Connection” við ertandi spurninginum ”Ever been to Poughkeep- sie?” og ikki minst minnis- ríku biljagstranini í sama filmi. Í filminum ”Snatch” man flogferðin um Atlants- hav fara í søguna sum ein hin skjótasta og mest bein- rakna. Nærmast ikonogra- fisk. Hetta er postmodern- istiskt myndamál, tá ið tað er sum best. Sprottið úr dagsins visuella Mekka - musikkvideo og sjónvarps- lýsingum. Vinklar og rútma, samantvinnaðar søgur, nútíð, fortíð og framtíð, og ein dialogur, ið springur sum neistar, munn av munni. Sum oftast, í hvussu er.”I’m not in Rome, I’m in a hurry” er ein setningur, sum lýsir málsliga logikkin. Stuttligt og altíð leikandi. 16 ár er aldursmarkið, ásett av Filmseftirlitinum. Í durinum varnist eg, at framhaldsfilmur Hannibals kemur í Havnar Bio um ein mánað, hin 23. februar. Tá bróta tey tøgn lambsins og vísa ”Hannibal; Break the Silence” við Anthony Hopkins. Væl í gangist! Viktoria Drotning og Disraeli forsætisráðharri Pitt to the Brits Brad Pitt millum bretskar sigoynarar í filminum ”Snatch” Oslo hýsir umleið eini hálvari millión íbúgvum, men av teimum eru tað sera fá sum kenna seg sum oslobúgvar. Tey, flestu hava anir úr øðrum heraðshornum í Noregi, og jóladøgverðin er sum regul tann ið varð borðreiddur har mamman, pápin ella langomman vaks upp. Tey, ið hava anir á Vesturlandinum, eta ”pinnekjøtt”, meðan tey, ið hava anir í innlandinum eta ”ribbe”. Pinnekjøtt er seyðakjøt sum er roykt og saltað, meðan ribbe er rivjasteik. Harvið sigur tann rættur- in, ið verður borðreiddur um jólini, nógv um røturnar hjá viðkomandi, og tað er ikki óvanligt, at klandur kemur í millum hjún, sum hava røt- ur ymsastaðir í landinum, tí tey ikki kunnu einast um jóladøgverðan. Flestu norskar konur leggja stór- an dent á køkubaking undan jólum. Gamalt var, at hava sjey ymisk sløg av smákøkum at borreiða við, og eisini í dag er tað vanligt, at kvinn- ur meta hvørja aðra eftir hvussu nógv ymisk sløg av smákøkum tær hava bakað til jóla. Eins og í Føroyum eru siropskøkur og kleynur fastir táttur í køkuboksu- num um jólini. Munurin er, at norskar kleynur ikki hava ”sløyf- ur”, men eru ringar, sum ofta verða etnar heitar saman við súltutøyi, og siropskøkurnar hava ikki mandlu í miðjuni. Ikki yvirraskandi spyrja norð- menn ofta: ”Hva spiser dere julaften på Færøyene ?” Og eg má viðganga at mær dámar stak illa at svara. ”And?” spyrja norðmenn undrandi. ”Er det så mange ender på Færøyene, da?” Neeii, ikki so grúuliga nógvar, kanska líka nógvar gæs. Plagi eg at siga. Og so skundi eg mær at fortelja, at onkur etur ræstkjøt jólaaftan og tað er sera vanligt at eta ræstkjøt 1. jóladag. At tað er fult av seyði í Føroyum, at føroyingar eta NÓGV seyðakjøt, hvat ”Hjallar” eru fyri nakað, at ræstkjøt smakkar forferdiliga væl, at hesin rætturin er serføroyskur osfr. Men, norðmenn vilja vita meir um dunnuna. ”Hvorfor spiser dere and når dere er så gla i sauekjøtt, da?”. Og ”Hvor hvor får dere alle disse endene fra, da?”. Júu. Tjaa. Fortelji, at dunnudøgverðin allar- helst er ein danskur jólagávuarvur, og at tað er vanligt at eta aldar danskar dunnur. Men, at dunnurnar eisini kunnu koma aðrastaðni frá. Til dømis so ótu vit svenskar dunn- ur síðst eg var í Føroyum um jólini, tí tær donsku vóru so fullar í salmonellu. ”Hmmm” siga norð- menn. ”Interessant”. ”Spiser din familie ræstankjøt på 1. juledag, da?” Neeiii. Sigi eg so. ”Danska fleskasteik !” Men, so skundi eg mær at siga vit plaga at eta ræstkjøt annan jóladag. Nei, tann føroyski jóladøgverðin sigur kanska ikki so nógv um okk- ara identitet. Ella hvussu ? Hvat hevði man gjørt í Føroyum Tað var triði jóladagur, gerandis- dagur og tómt í køliskápinum. Eftir køini til kassan í handlinum at døma, vóru tað fleiri sum høvdu tømt matgoymslurnar um jólini. Eg bíðaði eitt langt og annað breitt eft- ir at koma framat. Hugdi í handli- vognarnar hjá teimum framman- fyri, og royndi at rokna út, hvussu langa tíð tað fór taka áðrenn eg kom frammat. Meðan eg stóð og bíðaði, leitaðu tankarnir út í bilin har børnini uppá 7 og 9 ár sótu. Av erfaring visti eg, at um eg ikki skjótt kom framat, so var vandi fyri samanbresti og tannagrísli yvir- hangandi. Aftanfyri meg stóð ein floksvinur hjá dóttur míni, sum eitur Ali. Ali er hálvt norskur og hálvt libanesiskur. Ein lívligur drongur, sum plagar at fáa skyldina fyri óargagerðir í flokkinum. Pápi hansara var longu komin framat, og var í ferð við at pakka vørurnar niður í posar. Hann nikkaði stutt til mín, áðrenn hann fór út. Ali for- taldi, hvat hann hevði gjørt um jólini, at hann hevði fingið eitt kavabretti í jólagávu osv. Tá eg hevði goldið fyri vørurnar, var tað Alisa túrur. Hann hevði ein mjólkapakka í hondini, og spurdi pent kassadámuna um hann kundi sleppa at skifta hann um til eitt annað slag av mjólk. Í stundini kom ein onnur krambakvinna kryssandi millum kundarnar og fortaldi Ali við klárari, strangari rødd at hon longu hevði sagt honum, at hann ikki slapp at býta mjólkapakkan um við ein annan, tí at síðsti søludagur fyri pakkan, hann hevði, var 1. jóla- dagur, og at mjólkin harvið var gomul. So bað hon Ali skúgva sær út úr handlinum. Tá eg kom út í bilin fortaldi dótt- urin, at hon sá Ali koma rennandi út úr handlinum. Eg gjørdi onki. Hvat hevði man gjørt um hetta hendi í Føroyum? Rekruttering til fiskivinnuna Í mínum arbeiði eri eg av og á úti á virkjum, sum virka laks og hvítan fisk, og tað kemur fyri at bara stjór- in er norðmaður, meðan fólkið ið arbeiða fiskin koma aðrastaðir frá. Ofta eru svenskarar, polakkar ella portugisar tey, ið arbeiða fiskin. Hesi arbeiðsfólkini kunnu saktans vera dugnalig, men tað er ein trupulleiki, at planleggjað arbeiði frameftir, tí arbeiðsfólkið í so stór- an mun bara arbeiða á virkjunum í styttri tíðarskeið. Men, í Noregi er rekrutteringin av arbeiðsfólki til fiskivinnuna ein trupulleiki sum nú verður tikin í álvara. Var á eini ráðstevnu í Trónd- heimi við heitinum ”Fisk 2000” fyri einum góðum ári síðani. 700 fólk luttóku á rástevnuni sum kong Harald setti... var Kongur í Noregi er rekruttering til fiskivinnuna trupulleikin við ongin norðmaður er ímillum arbeiðsfólki. Viktoria Drotning Jóladøgverðin Fra: Turið Mørkøre Dato: 14.01.01 Til: post@sosialurin.fo Emne:VIKUSKIFTI TELDUBRÆVIÐ H T Heri Thomsen Transport Service TRANSPORT FO-510 Gøtu • Føroyar • Tlf. 441047 • Fax 441866 Søkt verður eftir Góðskuleiðara/innkeypara Pf. Heri Thomsen er ein av leiðandi flutningsfyritøkunum í landinum, serstakliga tá tað snýr seg um flutning av fiski, bingjum og alifóðri. Felagið hevur 18 lastbilar/trailarar, 14 leguvognar, 6 gaffiltrukkar og 2 farmaskip, lastvognsverkstað og vørugoymslu (pakkhús). Í dag starvast 35 fólk hjá fyritøkuni, væntandi fer starvsfólkatalið uppá 45 í 2001. Í 1999 fingu vit sum teir fyrstu í Føroyum ISO 9002 góðkenning. at byrja 1. mars ella skjótast tilber Starvslýsing: • at viðlíkahalda og menna verandi góðskukervi (ISO 9002) • at innføra "HUT" skipan (heilsu, umhvørvi, trygd) • at standa fyri øllum innkeypi av eykalutum • at skipa og halda eykalutagoymsluna • at menna og røkja skrásetingarskipan til viðlíkahald av aktivum felagsins Vit vænta: • at tú kanst starvast sjálvstøðugt • at tú hevur hollar royndir við EDV • at tú hevur kunnleika til góðskuskipanir (ikki ein treyt) • at tú hevur kunnleika til innkeyp (ikki ein treyt) • at tú hevur kunnleika til goymslustýring (ikki ein treyt) • at tú dugir enskt • at tú ert fyrikomandi og hevur góð samstarvsevnir Nærri upplýsingar um starvið og umsóknarblað, fæst við at venda sær til skrivstovuna, tel 441900. F A R O D A N E S K E I Ð S T O VA N KVAS KVAS R R TLF. 320204 Farodane 01-01 http://kvasir.farodane.fo 2-daga grundskeið í mán 12-02-2001 . týs 13-02-2001 kl. 08.30-15.30 Projektstýring við MS Project Sera hóskandi til sjálvlærd - ring og hoyr meira. Skeið í projektstýring Bilur við skaða til sølu Merki: Toyota Corolla 2.0 Diesel,4 hurðar Sedan Árg.: des.1999 KM.: 23.899 Eyka útgerð: Sportsfelgur,radio v/avsp. Bilurin verður seldur sum hann stendur nú. Deildin á Saltangará Tlf.nr.448190 at hitta millum kl.09.00–11.00 Bilur við skaða til sølu Merki: Mazda 323 2.0 diesel,3 hurðar H/B Árg.: 2000 KM.: 3.539 Lakk: Myrkagrønt met. Eyka útgerð: Spoylarasett, tokulyktir og píka- dekk Bilurin verður seldur sum hann stendur nú. Saltangará Tlf.448077 at hitta millum kl.09.00–11.00 Bilur við skaða til sølu Merki: Mazda 323 1.5 LX Sedan Árg.: 1997 KM.: 82.000 Bilurin verður seldur sum hann stendur nú, og kann síggjast hjá Berg Motors,Tórshavn. Tlf.345727 – 214166 fax nr.345607 at hitta millum kl.13.00–15.00