mikudagur 20. desember 2006síða 18

18 Nr. 246 - 20. desember 2006 tíðindi Føroyska fólkið er í tvíningum, tá støða skal takast til sokallaðar etiskar spurningar. Tað vísir nýggj veljarakanning hjá Fynd Veljarakanning Heini í Skorini heini@sosialurin.fo 400 føroyingar svaraðu í seinastu viku spurningum í sambandi við stóra velj­ arakanning hjá Fynd. Partur av hesi veljarakanning snúði seg um sokallaðar etiskar spurningar sum t. d. fosturtøka, støða teirra samkyndu, rús­drekka­lóg­ gávan, sambandið millum stat og kirkju og orðingarnar um kristindómin í útkasti til nýggja føroyska stjórn­ arskipan. Og endaligu tølini gera greitt, at føroyska fólkið er í tvíningum í sambandi við slíkar spurningar (sí spurningar og úrslit niðast á síðuni). Veljarakanningin avdúkar, at slíkir spurningar kloyva tjóðina í tvey. Onku­ staðni hómast ein støddar­ munur millum ja-sigarar og nei-sigarar til ymsu spurn­ingarnar, men í heila tikið er trupult at fáa eyga á markantar meirilutar og minnilutar. Í øllum fimm spurningum, Fynd setti før­ oyska veljaranum, er talan tvørturímóti um tveir javnar bólkar, sum býta seg kring miðjuna. Spurningarnir Fimm spurningar vórðu orðaðir í sambandi við júst henda partin av kanningini. Í spurninginum um at skoyta “kynsliga orientering” uppí grein 266b í revsilógini, sum varð samtykt í tinginum fríggjadagin, svarar helvtin av teimum spurdu nei, með­an 38 prosent siga ja. Viðvíkjandi spurninginum um, hvørt fosturtøka skal vera lóglig fram til 12. viku ella ikki, liggja partarnir stavn um stavn, meðan um 10 prosent siga seg ikki vita. Síðani ynskir ein hampiligur meiriluti á 57 prosent, at rús­ drekka skal kunna keypast í matvøruhandlum, og í fjórða spurninginum er sera javnt í spurninginum um, hvørt orðingin um kristindóm í grein 11 í útkasti til nýggja føroyska stjórnarskipan skal standa har ella ikki. Í seinasta spurn­­ingi­num, sum snýr seg um rela­tiónir­ nar millum løgting og fólka­ kirkju, eftir at fólka­kirkjan er yvirtikin, er ein lítil meiri­luti á 48 prosent ímóti at privatisera fólka­kirkjuna, sum t. d. Svøríki gjørdi í 2000, sum norska stjórnin nú er farin í holt við, og sum dúgliga verður kjakast um í Danmark. Tvíningar Niðurstøðan til henda partin av kanningini hjá Fynd tyk­ ist vera, at sonevndir etiskir spurningar býta føroyska fólkið í tvey. Og tað ger tað trupult hjá politisku flokkunum at taka slíkar spurningar upp sum floks­ mál. Bæði løgmaður og andstøðuleiðari hava ann­ ars rørt fram undir, at slíkir spurningar møguliga áttu at verið viðgjørdir sum floks­ mál undir kom­andi lands­ fundum, men kann­ingin bendir á, at tað kann koma at kosta dýrt at taka støðu til slíkar spurningar, t. d. í eini stevnuskrá. Flestu føroysku flokkarnir hava nevniliga ikki havt ta siðvenju at organisera seg í mun til slíkar spurningar áður. Stóri spenningurin er so, hvussu politisku flokkarnir fara at fyrihalda seg til slíkar spurningar í framtíðini, og í hvønn mun spurningar um m. a. fosturtøku, rúsdrekka, fólkakirkju, samkynd o.s.fr. fara at mynda eitt komandi valstríð um eitt lítið ár. Skal »kynslig orientering« skoytast upp í grein 266b í revsilógini? Ja 182 38,72% Nei 236 50,21% Veit ikki/vil ikki svara 38 8,09% Ógreitt 14 2,98% Tilsamans 470 100,00% Skal frí fosturtøka verða lóglig fram til 12. viku? Tal Prosent Ja 199 42,34 Nei 206 43,83 Veit ikki/vil ikki svara 52 11,06 Ógreitt 13 2,77 Tilsamans 470 100,00% Skal tað bera til at keypa alkohol í matvøruhandlunum? Tal Prosent Ja 270 57,45 Nei 190 40,43 Veit ikki/vil ikki svara 8 1,70 Ógreitt 2 0,43 Tilsamans 470 100,00% Í útkasti til nýggja stjórnarskipan stendur, at »Løgtingið kann veita kristnitrúnni serligar sømdir, tó uttan at gera seg inn á aðrar fatanir«. Skal tílík orðing við í nýggja stjórnarskipan? Tal Prosent Ja 165 35,11 Nei 206 43,83 Veit ikki/vil ikki svara 93 19,79 Ógreitt 6 1,28 Tilsamans 470 100,00% Fólkakirkjan erí dag partur av statinum, Skal henda støða verða galdandi eftir at løgtingið ehvur yvirtikið fólkakirkjuna? Tal Prosent Ja 229 48,72 Nei 178 37,87 Veit ikki/vil ikki svara 61 12,98 Ógreitt 2 0,43 Tilsamans 470 100,00% Etiskir spurningar kloyva tjóðina - Fiskivinnan er ein so stórur og týð­­andi partur av okk­ara samfelag, at avgerð­arrætturin á fiskivinnuøkinum ikki kann sleppast av hond­um í einum møguligum ES- lima­skapi, sigur Bjørn Kalsø, lands­ stýrismaður í fiskiv­ innumálum Føroyar og ES Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Skulu Føroyar umfatast av limaskapi í ES? Soleiðis ljóðar ein av spurn­ingunum í spurnar­ kanningini, sum Fynd júst hevur gjørt. Úrslitið av svarunum, sum tey spurdu hava givið, er søguligt á tann hátt, at hetta er fyrstu ferð nakrantíð, at ein meiriluti av teimum, sum svara ja ella nei, eru fyri ES-limaskapi. 40% taka undir við, at Føroyar gerast limur í ES, meðan 36,5% siga nei til limaskap. Havast skal í huga, at út við ein fjórðingur av teim­ um spurdu vita ikki – ella eru í iva um føroyskan ES- limaskap. Eingin ”útsøla” Tað er eingin loyna, at ein teirra, sum hevur verið heitur talsmaður fyri einum nærri føroyskum tilknýti til ES – fyri ikki at siga beinleiðis ES-limaskapi - er formaður Sambandsfloksins, Kaj Leo Johannesen, sum eisini er vinnulívsmaður. Tá ið okkara fiskimála­ ráðharri, Bjørn Kalsø, eisini er sambandsmaður, hava vit spurt hann, hvat hann heldur um úrslitið av kanningini, sum Fynd hevur gjørt. Bjørn leggur dent á, at Sambandsflokkurin onga felags niðurstøðu hevur um møguligan føroyskan ES- limaskap. - Hetta er eitt ógvuliga viðbrekið mál, serliga við atliti til okkara fiskivinnu, sum er so stórur og avger­ andi partur av okkara lívs­ grundarlagi. Bjørn Kalsø heldur, at kanningin hjá Fynd skal tak­ ast við varsemi og fyrivarni, tá ið ein so stórur partur av teimum spurdu, eru í iva. Landsstýrismaðurin er avgjørt ikki fyri, at føroy­ ingar fara at ofra stýringina av fiskivinnupolitikkinum í einum limaskapi við ES. - Avgerðarrætturin á fiski­ vinnuøkinum ikki kann sleppast av hondum, leggur hann dent á. Hann vísir á, at tá ið formaður Sambands­flok­ sins hevur tosað um nærri tilknýti til ES – og møgu­ ligan ES-limaskap - hev­ ur eisini verið víst á, at Føroyar sum tjóð mugu taka fyrivarni fyri fiski­ vinnupolitikkinum og umsit­ingini av tilfeinginum í havi­num. Samstarv úteftir - Sjálvandi eiga Føroyar eins og onnur lond at hava samstarv út í heimin, men samstundis mugu vit á fiski­ vinnuøkinum hava okkara serstøðu í huga. Bjørn Kalsø heldur, at føroyingar eiga at hyggja at, hvat okkara grannatjóðir – og tá serliga Ísland og Noregi – gera á hesum øki. - Eg meini í hvussu er ikki, at tað hevði ver­ ið rætt av okkum at giv­ið burtur stýringina á fiski­ vinnuøkinum, tá ið fiski­ vinnan hevur so ómetaliga stóran týdning fyri okk­ara samfelag, leggur lands­ stýrismaðurin dent á. Hann ásannar hinvegin, at tað ikki er nøkur gongd leið hjá føroyingum at ”lukka okkum úti” frá altjóða sam­ starvi. - Men skulu vit hava eitt nærri tilknýti til ES, mugu vit vita púra greitt, hvussu f iskivinnupolitikkurin ”figu­rerar” í øllum hesum spæli­num, sum hann tekur til. Handilsavtalan Bjørn Kalsø heldur, at tað, sum føroyingum eigur at liggja fremst í huganum, er, at okkara handilsavtala við ES verður so góð, sum yvirhøvur tilber. - Í Tinganesi verður stórt arbeiði gjørt til tess at betra um okkara atgongd til ES, og í hesum arbeiði verður eisini strembað eftir, at vit fáa í lag eina avtalu, sum líkist fríhandli millum Føroyar og ES. Landsstýrismaðurin sig­ ur, at tá ið tosað verður um føroyskan ES-limaskap, er talan um heilt onnur við­ urskifti enn bert eina hand­ ilsavtalu, tí tá hongur so ógvuliga nógv annað uppi í hesum. - Eg eri avgjørt ikki fyri, at vit geva avgerðarrættin á fiskivinnuøkinum frá okk­ um, leggur Bjørn Kalsø enn einaferð dent á. Bjørn Kalsø, landsstýrismaður: Avgerðarrætturin varðveitast á før- oyskum hondum – Skulu vit hava eitt nærri tilknýti til ES, mugu vit vita púra greitt, hvussu fiskivinnupolitikkurin ”figurerar” í øllum hesum spælinum, sum landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum, Bjørn Kalsø, tekur til. Her situr hann í práti við norska fiskimálaráðharran Mynd: Vilmund Jacobsen