fríggjadagur 22. desember 2006síða 9

10 Nr. 248 - 22. desember 2006 Sosialurin Ein gamal og tó nýggjur boðskapur Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Bjarta Joensen bjarta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Heini Kristiansen heinik@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. viðmerkingar Í samband við ís­fisk­a­línu­ sátt­mál­an hjá fiskimonnum skal verða gjørd henda við­ merking. Undan 1971 gav sáttmálin hjá ísfiskalínuskipum 50% til manningina, men tá skuldi být­ast til 2,5 eykapartar. Við verandi manningartali vildi hetta svara til 42,4% til mann­ ing­ina við javnbýti. Í mínum fyrstu samráðingum í 1971 kom parturin uppá 44,5% og nakað seinni uppá 45%. Nøkur ár seinni vildu vit stuðla uppundir, at skipini fingu egningarmaskinu, sum bæði lætti um arbeiðið og kravdi minni fólk, so meira kom burturúr. Í fyrsta umfari fekk egningarmaskinan ein part, og svaraði hetta til um 3% av teimum 45. Undir kreppuni fyrst 90-u­num gav at kalla hvør einasti túrur hjá ís­fisk­a­lín­u­ bát­um minstuløn, og svøvl­ a­lína varð roknað sum ein møguleiki at bøta um støð­ una. Tá eftirlíkaðu vit at seta manningarpartin til 43%, treyt­að av, at skipini høvdu svøvlalínu. Viðvíkjandi egn­ing­ar­mask­ i­nuni varð nøkur ár seinni ásett, at hon fór av óbýttum. Hetta merkti, at luttøkan hjá manningini av hesum tiltaki fór niður í helvt. Nøkur ár seinni varð á­sett, at ein hálvur partur skuldi fara av óbýttum og aft­ur seinni varð ásett, at egn­ing­ ar­mask­inan skuldi burtur úr sáttmálanum. Hetta seinna er hent eftir ásetanina um svøvl­a­línuna. Støðan í dag er tann, at með­ an parturin hjá línubátum í 1970 svaraði 42,4%, er hann í dag 43% + 1% (tils. 44%), sum reiðarar gjalda í eftirlønargjaldi. Tískil er parturin til manningina fra­m­­veg­is størri, enn hann var, og við teirri minking í manningartalinum, sum er úrslit av nevndu tiltøkum, er vøksturin í prosentpartinum pr. mann enn størri. Í sama tíðarskeið er inn­tøk­ u­trygd­in munandi batnað, og sam­an við skattaskipanini hjá fiskimonnum eru fisk­ i­menn yvirhøvur, og tað sama er galdandi fyri ís­fisk­ a­lín­u­skip, munandi betri fyri nú enn tá. Sáttmálin hjá ísfiskalínuskipum bøttur í verandi formansskeiði Óli Jacobseb Tá almennar nevndir verða valdar út, er ongantíð nakar fiskimaður uppí hesum nevnd­um. Hetta er í sær sjálv­um at gera mismun á fólki, og er ósambærligt í einum fólkaræði. Tað er eis­ini sera ræðandi, at tey, sum manna hesar nevndir, í tíð og ótíð, koma við út­sagn­um, sum kunnu tulk­ ast sum ein funt­a­ment­a­list­ isk­ur hat­ur til fiskimenn. Hes­­ar nevndir koma við til­­mæl­­um­, ið eru sera trong­­skygd. Men tað í sær sjálv­­um er ikk i so løgið; tí far vit at hyggja eftir hvør mannar hesar nevndir, so er tað fólk, ið so at siga ikk i vita hvat tað er at arbeiða sum verkafólk. Tey kenna ikk i til tað dagliga stríði, sum eitt nú fiskimaðurin út­inn­ir. Hesi fólk eru borin á lógvum alt lívið, og sær tað út til, at tey ikk i vita hvar pengarnir koma frá. Hesi fólk hava, í nógvum førum tikið sína útbúgving á tí vit kalla “hægri lærustovnum” í Danmark. Men støði er so lágt, at sjálvt fólk úr u-lond­um, hava kalla teir næm­ing­ar heim aftur, og kravt goldna peningin aftur. Hesi fólk klára ikk i at for­ syrgja sær sjálvum, og tí­ans­ heldur nøkrum øðr­um.  Tað hevði tí verði uppá tíðuna, at  eitt nú fiskimenn komu inn í hesar nevndir, so teir kundu voksið um sjónarringin í hes­ um nevndum. Hetta eig­ur at verða tikið til eft­ir­tektar, tí tað er eisini ein part­ur av fólkaræðnum, at all­ir partar eru umboðaðir. Diskrimination av fiskimonnum JAN HØJGAARD Nú er Dan R. Petersen kom­ in í jólahýri. Tá ræður um at fáa onnur at gera skitna arbeiðið fyri seg, og sæst hetta í stubbum, sum hans­ ara fremsti stuðul hevur havt í bløðunum í vikuni, og har boðskapurin er, at eg skal vera “í lummanum hjá reiðarum”. Hetta sigur sum so alt um støðið. Eg havi longu svarað fyrru “søg­uni”, sum stavar frá 1999 og er um uppsagnarløn hjá ávísari manning. Har hava avvarandi fiskimenn vátt­að, at teir einki út­i­stand­ andi hava við FF í hesum mál­i­num. Seinna søgan er enn eldri, og snýr seg um land­ing­ar­ løn hjá ávísum trol­ar­a­num, og sum eisini varð loyst tá fyri nærum 10 ár­um síðan. Tað er rætt, at Mortan Berjarstein, sum annars er ein skilamaður, var við í hesum máli. Men av­ger­ andi ávirkanina høvdu vit sjálvandi. Her er talan um mál frá farnu øld, sum eins og nógv onnur mál, sum FF hevur arbeitt við, hava fingið eina loysn, soleiðis sum tað hend­ir hjá einum seriøst ar­bei­ð­andi fakfelag. Fyri tann, sum ikk i veit tað, kann upplýsast, at hend­ an stílin hjá Dan nýtir hann eisini í sínum politiska ar­beiði, enntá innanhýsis í Javn­að­arflokk inum. Spurningur er, hvør stíl­ ur­in ið gevur betri úrslit. Eg skammist ikk i við av mín­um úrslitum. Úrslitið av stílinum hjá Dan talar eisini fyri seg!! Taktikkurin hjá Dan R. Petersen: Nú skulu onnur ger skitna arbeiðið Óli Jacobseb Jólaboðskapurin um frið á jørð og um góðan tokk a millum menniskju er nú meira enn tvey túsund ára gamal. Kortini er hesin boðskapur nýggjur á einhvønn merkiligan hátt. Sum árið líður í einum heimi, sum ber sterkan dám av ófriði, hatri, yvirgangi, hungri og halli, kennist hesin gamli jólaboðskapur á hvørjum ári nýggjur og sera viðkomandi. Tað er ikk i ov nógv sagt, at okk um hevur sjáldan verið so mikil tørvur á friðarsboðskapinum sum júst í við endan á einum ári við ógvusligum hendingum, serstakliga í útheiminum. Her heima tykist tað, sum tjóðin er við at fara í tvíningar, og djúp ósemja er um grundleggjandi etiskar spurningar eins væl og um mannarættindi. Kanska hava hesar ósemjur altíð verið har, vit hava bara ikk i tosa um tær og nú er so hol komið á. Í slíkum umstøðum er bert eitt, ið hjálpir, tað er at tala um tingini, at hava ein opnan støðugan dialog. Ein fortreytin fyri fólkaræði er rætturin til at vera ósamdur. Til hetta hoyrir eisini, at vit eiga at virða tey, sum vit eru ósamd við ella sum eru ósamd við okk um. Seinastu árini hava mong okk ara havt lyndi til at gerast firtin ella ill við tey, sum ikk i eru samd við okk um. Hetta er sera vandamikið fyri fólkaræðið og fyri samanhaldið í fólkinum. Her eru vit øll meira ella minni sek og kunnu vit tí øll bøta um hetta við at hugsa okk um um í nýggja árinum út frá jólaboðskapinum um frið á jørð og góðan tokk a millum menniskju. Vit skulu øll vera her, og vit mugu læra at liva við tí, at vit eru ikk i og vit kunnu ikk i øll vera samd um alt. Úti í heimi er lítil friður og enn minni góður tokk i at hóma. Kríggið í Irak er vorðið ein vanlukk a fyri hetta land og samstundis um at gerast ein tjóðskaparlig vanlukk a av teimum stóru fyri USA. Forsetin gerst alt meira einsamallur og herfólkið í Irak er strongt og illa fyri. Hetta kann bert enda heilt galið við einum ómetaligum sorgarleiki fyri Irak sjálvt og risaveldið USA. Samstundis økist spenningurin í Miðeystri og í halga landinum er nú brostið á herviligt bróðurstríð sum ongum gagnar. Spenningurin økist í fjareystri og í Latínamerika prutlar undir lokinum. Afrika er eyðkent av sjúkum og hungursneyð og ein millión av børnum í hesum heimsparti eiga ikk i mat í munnin – tríggjar milliónir fáa ikk i skúlagongd. Samantikið ein døpur mynd av heimi okk ara. Kortini royna flestu menniskju at varðveita vónina, vera bjartskygd og gera sítt besta í gerandisdegnum. Jólini minna okk um á, at vit øll eiga eina livandi vón við heimsins frelsara. Hann kom til okk ara sum eitt lítið hjálparleyst og verjuleyst barn, gjørdist satt menniskja og leið harðastu lagnu fyri okk um. Í hesi vón liva vit og er hetta eitt gott støði, tá vit hvør í sínum lagi skulu royna at gera okk ara besta sum menniskju. Hetta kunnu vit gera við hjálpsemi, við at virða hvør annan, sjálvt um vit eru rúkandi ósamd og hetta gera vit við at sýna solidaritet við tey mongu úti í heimi, sum liva í fátækt og neyð. Vit kunnu ikk i minst nýta jólahalguna til at vera saman við familju og vinum, at sýna teimum tann kærleika og tann sóma, sum vit tíverri alt ov ofta gloyma í einum strongdum og pressaðum gerandisdegi. Tað gevur frið, yvirskot og góðan tokk a. Við hesum ynskja vit lesarum og viðskiftafólki eini gleðilig jól.