fríggjadagur 19. januar 2007síða 10

10 Nr. 14 - 19. januar 2007 Tað gongur sjón fyri søgn: veðurlagið í heiminum er veruliga broytt. Lufthválvið ella atmosferan, er ornað, og hetta ber við sær ógvusligar broytingar í veðurlagnum. Í roynd og veru merkir hetta, at árligi meðalhitin veksur, og hetta kann aftur leiða til nógvan hita, skerping, ódnir og ómetaligan kulda alt eftir árstíðunum ymisk støð á jørðini. Við ST sáttmála - tí sonevndu Kyoto protokollini ella sáttmálanum, sum varð samtykt í Kyoto tann 11. desember 1997, binda luttakaralond seg til í fyrsta lagi at minka um útlát av sonevndum vakstrarhúsgassum, og í øðrum lagi binda londini seg til at seta ítøkilig tiltøk í verk til tess at bøta um støðuna í lufthválvinum og harvið í øllum heiminum.
 ES samtykti Koyoto í 1998 og síðan hava heilt nógv av heimsins londum boðað frá, at tey taka undir við sáttmálanum. Nøkur stór ídnaðarlond eru tó enn uttanfyri. Hetta eru lond, sum antin meta sáttmálan sum eina forðing fyri ídnaðarmenning t.d. Kina ella lond, sum heilt einfalt halda tað vera ov dýrt fyri vinnuna at binda seg til Kyoto protokollina. Millum hesi lond eru USA. Tað eru mong, sum halda, at so leingi ávís stórveldi ikki eru við í Kyoto protokollini um veðurlagsbroytingar, so er alt sum einki. Tey siga sum so: hvat hjálpir, at nøkur minka um útlatið, tá onnur ikki gera tað? Hetta er sera skeivur hugsunarháttur. Allur bati bøtir, og hvørja ferð eitt land ella eitt ríkjasamband tekur undir við Kyoto, so økist trýstið á tey, sum enn himprast. Umhvørvisspurningar fáa alt meira pláss í politiska orðaskiftinum. Í USA, har mótstøðan móti Kyoto hevur verið stór eitt nú í flokki forsetans er nú vend við at koma í. Tøknin gerst alt meira framkomin og alt bendir á, at vit kunnu minka um útlátið uttan at lækka okkara livistøði. Føroyar eru millum teirra, sum himprast við at taka undir við Kyoto. Tey, sum eru ímóti, skylda uppá veiðiflotan og uppá eina komandi oljuvinnu. Henda støða er ikki haldgóð. Granskarar ávara og seinasta ávaringin kom frá okkara mæta granskara Boga Hansen, tá hann í fjør heyst fekk umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins. Vit hava mangan lyndi at illskast inn á tey ídnaðarlond, sum dálka okkara havumhvørvi, samstundis sum vit gloyma, at Føroyar uppá seg eru millum teir stóru syndararnar, tá hugsað verður um útlát av skaðiligum evnum. Kanska útlatið ikki vigar so tungt í heimshøpi, men hetta leggur á okkum eina moralska ábyrgd, sum er tung at bera. Tjóðveldsiflokkurin hevur lagt uppskot fyri løgtingið um, at Føroyar skulu taka undir við Kyoto. Hetta er eitt gott uppskot, sum allir tingflokkar áttu at kunna tikið undir við. Sosialurin Kyoto – sjón fyri søgn Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Heini Kristiansen heinik@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Nú gjørdi Hergeir Nielsen tað púra greitt. Málið um møguligan ólógligan flutn­ ing av fangum í før­oysk­um loftrúmi er fyri hans­ara flokk ikk i ein spurn­ing­ur um rættindini hjá fang­u­ num, men eitt gylt høvi at skapa enn eina fígg­ind­ a­mynd av dønum og fáa í lag eitt nationalistiskt rum­buls­mál Havi higartil verið rættiliga fegin um, at Hergeir Niel­sen og eg sjálvur hava drig­ið nøkulunda somu línu í utt­an­ lands­nevnd­ini, tá tað snýr seg um at verja mannarættindi. Men av­dúk­ing­in í seinasta lesarabrævi hans­ara fær meg at harm­ast. Í trimum umførum í lesarabrævinum “Søg­u­fals­ an­in hjá John Johannessen” ger Hergeir Nielsen klass­ isku støðuna púra greiða: Danin er fanin, og síð­ani kemur alt annað í aðru røð. Vónandi hevur Her­geir Nielsen skrivað lesar­a­bræv­ ið í sinnismuni og er tí kom­in at gera í so nógv av. Í øllum førum er nógv, sum bendir á tað borðið. Tí umframt at innihalda hesa óhepnu avdúking, so er restin av brævinum ein niðr­andi viðgerð av mínum per­sóni. Og hóast júst slík­ ur at­burður er vorðin eitt alt meira vanligt vápn hjá nógvum politikarum, so plag­ar Hergeir Nielsen at vera ov dugnaligur til slíkt. Hvør falsar søguna? Óhepni orðadrátturin, ið ikki er virðiligur fyri hetta álv­ar­smál, byrjaði við einum lesar­a­brævi hjá formanni Tjóð­veldi­s­floksins í vikuni. Hesin legði meg undir at látast at vera ímóti ólóg­ ligum flutningi og píning av fangum, umframt at hann sum talsmaður fyri alt tað góða og reina royndi at geva mær ábyrgdina av 34.452 drápum í Irak. Tá var tað, at søgufalsanin fór fram. Í undanfarnu grein míni gjørdi eg greitt - enntá við støði í skjalprógvum - hvør greiða støðan hjá Javn­að­ arflokkinum síðani 2002 hevur verið til málið um nýtslu hjá amerikanska her­ vald­i­num av føroyskum loft­ rúmi. Á fundinum 3. oktober 2002 vildi Andrias Petersen ikki lata føroyskt loftrúm verða nýtt til eitt álop á Irak, sum heimssamfelagið var ímóti. Í gerðabókini frá hes­um fundi stendur so­leið­is um støðuna hjá Jav­n­að­ar­flokk­ i­num: “Ein minniluti, Andrias Pet­er­sen, tekur ikki undir við, at loyvið hjá amerikanskum stríðsflogførum verður giv­ ið treytaleyst, men mælir til, at málið um álop á Irak fyrst skal roynast í ST høpi”. Í gerðabókini frá sama fundi stend­ur soleiðis um støðuna hjá Hergeiri Nielsen: “Ein minniluti Hergeir Niel­sen heldur, at málið ikki er búgvið at taka støðu til”. Og í brævinum til løgmann dag­fest 3. okt. 2002, sum Her­geir Nielsen nú sipar til, sigur Hergeir Nielsen mill­um annað soleiðis: “Vísandi til løgtings­sam­ tykt­irnar um uttanveltaðu støðu Føroya og til al­mennu ætlan Føroya um at tryggja sær fult innlit í og avgerðarrætt á øll utt­an­ ríkis- og verjupolitisk mál, ið kunnu hugsast at hava týdning fyri Føroyar og føroyingar heldur minn­i­lut­ in, at málið ikki er búgvið at taka støðu til”. Tí undrar tað meg ikki sørt, tá Hergeir Nielsen skírir meg søgufalsara, tá eg í fyrru grein míni sigi, at Javn­að­ar­flokkurin í 2002 var eins­a­mallur um at gera greitt, at flokkurin ikki góðtók misnýtslu av før­ oyskum loftrúmi til feigd­ar­ átøk. Velji kortini at trúgva, at henda álvarsama útsøgn er gloppin Hergeiri á papp­ írið av ósketni. Tí skal tað vera honum fyrigivið. Nationalistiskt kot Tað sum kortini harmar meg almikið er, at Tjóð­veld­ is­flokk­urin nú eisini letur mál­ið um píndar fangar í eitt nationalistiskt kot. Tað er at skúgva álvaran í málinum til viks, skapa enn eina ræðumynd av døn­um og brúka málið til floks­pol­itiskan vinning. Hetta prógvar skrivingin alt samalt. Dømini eru fleiri í lesarabrævinum hjá Hergeiri Nielsen um­framt í brævinum hjá for­man­n­i­ n­um. • Hergeir Nielsen: “Sam­an við áralongu mann­ vondu herferðini hjá dønum við einum ivingarsomum ST-man­dati, tagnaði so eis­ ini hetta einasta mótmæli frá Javnaðarflokkinum”. • Hergeir Nielsen: “John Johannesen og teir hava mótvegis øllum viti og skili í løgtingssamtykt slept øllum uttanríkispolitiskum valdi av hondum og ganga nú og veittra við einum Fámj­­ins­­skjali, sum ikki er vert tað pappír, tað er skriv­ að á”. • Hergeir Nielsen: “Tað allar minsta vit kunna gera fyri at støðga hes­ um ótýdligu brotunum á mannarættindini, er á­taka okkum ræði á egnum við­ur­ skift­um...” • Høgni Hoydal: “Teir vita eins væl og eg og tú, at um Uttanlandsnevndin tordi at siga nei og mótmæla, at okkara loftrúm verður nýtt til krígsendamál, so hevði danska stjórnin givið loyvi kortini. Og so var alt tosið um Fámjins-skjal og “ægte medinddragelse og indflydelse” avdúkað sum tað bluffið, tað er”. Hetta nationalistiska gykl­ið er altso støðan hjá Tjóð­veld­is­flokk­i­num til, at eg í mínum virki í utt­an­ lands­nevndini havi heitt á løgmann um greitt at senda út politiskan boðskap um, at føroyingar ikki góðtaka møg­u­ligan ólógligan fanga­ flutn­ing í føroyskum loft­ rúmi. Og í øðrum lagi at fáa kannað og staðfest um hetta er nakað, ið veruliga fer fram í føroyskum loftrúmi. Havi leingi havt eina vón um, at tað fór at bera til skapa eina samgongu á vinstravonginum. Men tað gerst alsamt meira greitt, at tráanin og muran stendur aðrar vegir. Eg yppi øksl í undran og harmist almikið... Danin er fanin Løgtingsmaður www.john.fo John Johannessen