fríggjadagur 12. januar 2007síða 10

10 Nr. 9 - 12. januar 2007 Seinastu tíðina hava vit sæð stórar kommunalar útbygg­ ingar um alt landið, og tað er sjálvsagt tiltrongt í nógvum førum. Methøgar skattainnntøkur hava gjørt tað møguligt hjá kommunum at gera hesar íløgur. Vandin kann tó vera, at pengaríkiligheitin ger, at onkrar íløgur verða gjørdar uttan stórvegis umhugsan og uttan stórvegis kvettan til samstarvsmøguleikar. Sum dømi um hetta kann nevnast bingjuhavnsætlanin hjá Tórshavnar Býráð á Oyrareingjum sum umhvørvisliga tykist óforsvar­ lig og kemur at oyðileggja eina heila bygd, sum borgarar á staðnum eisini hava víst á - fyribils fyri deyvum oyrum. Vit vita frá søguligum royndum við Torshavnar Kommmunu, at havnabygging ikki er sterkasta síðan hjá kommununi, og tí tykist ætlanin um at leggja fleiri 10 túsundtals fermetrar undir asfalt til bingjur innast í einum fjørði, har bygt øki er rundanum, serliga margháttlig. Nú er ikki vist, at Tórshavnar Kommuna sleppur at gjøgnuføra ætlanina, tí at tað vildi verið sera løgið, um kommunan sleppir undan at gera eina árinskanning sambært nýggju havumhvørvislógini frá 2005. Bara tað, at Kommunan alment sigur seg ætla slíkt, vísir vantandi vilja til at diskutera samstarv við onnur. Her er tað, at kommunur mugu læra seg at samstarva um íløgur. Sunda kommuna hevur víst áhuga í at samstarva við Tórshavnar Kommunu um farmahavn. Eisini hevur Runavíkar kommuna tøkt øki til bingjur. Alt hetta kann gjøgnuførast uttan nakran ampa fyri folk. Allíkavæl trúttar Tórshavnar Kommuna í besta lokalpolitiskan stíl sína ætlan ígjøgnum um bingjuhavn, uttan at geva nøkrum tanka um samstarv við aðrar kommunur gætur, væl vitandi um, at ein tunnilsætlan er, sum kemur at binda Skálafjørðin við havnina. Hvussu kunnu føroyingar vænta, at kommunur fara at samstarva um umsitingarøki og íløgur, um størsta kommuna í landinum gongur á odda við solo íløgum, sum eingin tørvur er á samfelagsliga? Hvussu kunnu vit vænta, at kommunalpolitikkur í fram­ tíðini verður meiri ábyrgdarfullur, um man ikki eingongd í størstu kommunu í landinum klárar at halda seg bara so nøkurlunda til stevnuskráir í býráðssamgonguni? Borgar­ stjórin í Havn mátti, um nakar, havt ein áhuga í at víst, at hann tekur stevnuskránna alvorligt hjá tí flokki, hann sigur seg hoyra til. Kann man forsvara at leggja landsuppgávur út til komm­ unur, sum ikki duga at síggja út um egnar bøgarðar? Kann man forsvara at leggja landsuppgávur út til kommunur, sum ikki lurta eftir sínum egnu borgarum? Vónandi tekur Tórshavnar Kommuna annað skinn um bak, og gongur á odda í kommunalum samstarvi, sum størsta kommuna í landinum og tosar við eitt nú Runavíkar kommunu ella Sunda Kommunu um havnasamstarv, heldur enn at leggja fleiri 10 túsundtals fermetrar undir í asfalti og betong innast í einum fjørði og harvið oyðileggja ein bygd fyri okkara eftirkomarar. Sosialurin Tórshavnar Kommuna má læra at samstarva Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Heini Kristiansen heinik@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Á sjálvum fimm ára merk­isdegnum hjá ræðu­ ligu Guantanamo fanga­ leguni viðger uttan­lands­ nevnd løgtingsins árligu umbønina frá ameri­ kanska hervaldi­num, um at fáa standandi flúgvi­loyvi til alt slag av hernaðar­ligari flogferðslu í føroyskum loftrúmi fyri árið 2007. Eitt høvi, har vit eiga at gera greitt, at føroyskt loftrúm ikk i eigur at vera liður í loyni­ ligari burturflyting og píning av fólki Júst í gjár var fimm ára dagurin fyri, at ameri­ kanska stjórnin flutti fyrstu fangarnar í Guan­tana­ mo fangaleguna á Cuba. Hetta høvið hava manna­ rættindafelagsskapir kring heimin nýtt til at mótmæla ímóti fangaleguni, brotum á Geneve sáttmálan um krígsfangar, ágangi ímóti mannarættindunum og ágangi ímóti fólkarætti­ num. Sambært Amnesty Inter­ national eru 775 fangar hildnir aftur á Guantanamo síðani 2002, og í løtuni sita 430 fangar úr 35 ymiskum londum í fangaleguni uttan ákæru ella dóm. Fangarnir verða illa viðfarnir og bein­ leiðis píndir. Evroparáðið, Amnesty International og onnur hava lagt fram prógv fyri, at amerikanska stjórnin hevur líknandi loynilig fongsul eystaru megin Atlantshav og at loyniligur loftvegis fangaflutningur fer fram til hesi fongsul, har fangarnir verða viðfarnir í stríði við altjóða reglur. Uttanlandsnevndin uppií Hendan sama fimm ára dag­in hjá Guantanamo fanga­leguni viðger uttan­ landsnevnd løgtingsins ár­ligu umbønina frá ameri­ kanska hervaldinum, um at fáa loyvi til at nýta føroyskt loftrúm til alt slag av her­ naðarligari flogferðslu í 2007 í sambandi við stríðið í Irak og í sambandi við “War on Terrorism”. Eins og í sambandi við sama mál í fjør er tað mín avgjørda hugsan, at Føroyar í svari sínum eiga at gera vart við, at vit á ongan hátt góðtaka loyniligan flutning av fangum gjøgnum før­ oyskt loftrúm við pínslu sum endamáli. Harnæst eig­ ur landsstýrið at heita á donsku stjórnina, um at fáa kannað og staðfest, hvørt loftrúmið yvir Føroyum verður brúkt til ólógligan flutning av fangum. Av tí, at altjóða samfelagið bæði er við í uppbyggingini av Irak og í altjóða stríðnum ímóti yvirgangi, eiga vit kortini ikki at sýta fyri at geva loyvi til hernaðarliga flúgving, ið uppfyllir hesi altjóða endamál. Í 2002 vildi Javnaðarflokkurin ikki geva sítt samtykki orsakað av, at ST ikki hevði góðkent álop á Irak. Í dag er støðan ein onnur, nú talan er um uppafturbygging av Irak, sum altjóða samfelagið er við í. Tískil eiga føroyskir myndugleikar ikki at seta seg ímóti, at flogið verður gjøgnum føroyskt loftrúm fyri at hjálpa irakska fólki­ num. Mugu brúka Fámjinsskjalið Umframt Mannarættinda­ sáttmálan, Geneve sátt­mál­ an, fólkarættin og vanliga virðing fyri mannaættini, so snýr hetta málið seg eisini um virðing fyri politiskum avtalum, ið vit sjálvi hava vunnið okkum. Tann 29. januar 2005 skrivaðu løg­ maður og danski uttan­ríkis­ ráðharrin undir so­nevnda Fámjinsskjalið, sum er felags­lýsing, ið mill­um ann­að fevnir um at víðka luttøku og ávirkan Føroya á uttanríkis- og trygdar­ politisk mál. Í felags­lýs­ ingini eru hesi mál lýst so­leiðis: • I forvaltningen af uden­ rigs- og sikker­heds­ polit­iske spørgsmål af betydning for Færøerne er det naturligt, at Fær­ øerne medinddrages og har medindflydelse. • Der er tale om ægte medinddragelse og med­ indflydelse med sigte på ligeværdighed i alle spørgsmål hvor Danmark og Færøerne i fællesskab er inddraget. Á fundi við uttanlands­ nevnd­ina 30. mars 2005 nágreinaðu danski uttan­ ríkisráðharrin, Per Stig Møller, og løgmaður av­ tal­­una um “ægte med­ind­ dragelse og medind­flyd­ else”. Hetta vóru orð, sum skuldu takast í størsta álv­ ara, varð sagt samstundis sum dentur varð lagdur á, at uttanlandsnevndin eisini átti at kenna sína ábyrgd at uppfylla hetta endamál. Havandi í huga, at loyni­ ligur flutningur av fangum helst fer fram í føroyskum loftrúmi, kenni eg tað sum mína skyldu sum lim í uttanlandsnevndini at taka orðini um “ægte med­ind­ dragelse og medindflydelse” í størsta álvara, og tí er mítt tilmæli fylgjandi: • At løgmaður tekur stig til at krevja eina ítøki­liga frágreiðing um møgu­ ligan flutning av fangum í føroyskum loftrúmi. • At løgmaður í svari sín­ um til umbønina frá USA sendir ein greiðan politiskan boðskap um, at Føroyar ynskja at virða bæði mannarættindini og fólkarættin, og at vit tískil ikki góðtaka, at føroyskt loftrúm verður nýtt sum liður í ólógligari pínslu av fangum. Hóast tað eftir øllum at døma ikki er hugur í uttan­landsnevndini at taka heimildir okkara í álvara og viðgera hetta álvarsmál ítøki­liga, er tað mín inniliga vón, at løgmaður kortini ger tað. Guantanamo merkisdagur og uttanlandsnevndin løgtingsmaður www.john.fo John Johannessen