mikudagur 14. februar 2001síða 10

Nr. 31 - 14. februar 2001 19 gult cyan magenta svart 18 Nr. 31 - 14. februar 2001 gult cyan magenta svart VIÐMERKINGAR Jógvan Adolf Johannessen Tað var ikki sørt, at eg – fyrst í hesum mánaðinum – við áhuga setti meg at hyggja og lurta eftir hesum miklu stórmenskum, sum skuldu greiða okkum van- ligu føroyingum frá, hvussu vit skuldu bera okkum at fyri at røkka teirra glæsiliga dreymi um føroyskt fullveldi. Men hóast eg ikki hevði væntað stórvegis av nýggj- um, so mátti eg kortini á- sanna, at eg hevði ikki væntað so syndarliga lítið. Hóast løgmaður á sín vanliga stillføra hátt – tí so- leiðis kenni eg hann – royndi sítt besta, so var tað týðiligt at síggja, at tað var ein hart kroystur maður, sum bar fram hugsjónina um føroyskt fullveldi. Eg undraðist eitt sindur, tí soleiðis kenni eg ikki løg- mann. Men skjótt fekk eg sjón fyri søgn. – Og tá mátti eg ásanna, at tað í grundini als ikki var so løgið, at løgmaður sá so kroystur út, tí brádliga sást á skíggjanum kjarnin av heldur illbrýntum tjóðveld- ishetjum. Sum kunnugt hevur tjóð- veldisflokkurin tikið sær einarætt og roynt at billa fólki inn um tað sjáldsama frælsi, sum innan býr í teirra sjáldsomu hjørtum. Men tíverri eru hasi hjørtuni annaðhvørt út- brend og vorðin øska, ella hevur ongatíð verið rúm fyri nøkrum veruligum mannafrælsi í teirra sjáld- somu hjørtum – tí har er í hvussu so er einki nú. Nei, har er ísakalt. Vert var eisini at geva gætur eftir, at umframt frammøttu tjóðveldisum- boðini vóru eingi umboð frá hinum báðum sam- gonguflokkunum, og tað skulu teir eiga tøkk fyri. So stendur kanska ikki so illa til – hóast alt! Men tað var eisini annað, sum var áhugavert at síggja og hoyra. Høgrumegin – undir liðini á løgmanni – sat hon, sum umboðar hin sonevnda sjálvstýrisflokkin í føroyskum politikki, við einum skeivum brosi. Tó, tað var eisini eyðsýnt, at heldur ikki hon kendi seg væl – og fyrr var illa! Tað má sanniliga vera ein herskin biti at svølgja, at hon skal hava leitt hin ann- ars so hóvliga flokkin út á villar víddir, haðani tað ikki er vendandi aftur. Jú, sanni- liga – mangt umskiftist á mansins ævi. Tað var veru- liga eitt mistak, at javnaðar- flokkurin blásti nýtt lív í nasargluggarnar á tí flokki, sum var steindeyður, tí lønin hevur verið syndarlig. Men nú siga veljarakann- ingar, at tað ikki býðir bøtur, og tað ger heldur einki, um hann hvørvur úr føroyskum politikki. Í nú- verandi løiki ger hann meiri skaða enn gagn. Undir vinstru lið løg- mans sat hin – í orðsins sanna týdningi – rótfør- oyski landsstýrismaðurin Høgni Hoydal følin og ná- bleikur og royndi at greiða frá hvussu vit vanligu før- oyingar skuldu hava tað, tá vit náddu hansara gylta dreymi – føroyskum full- veldi. Men vit, sum minnast eitt sindur longur aftur í tíðina, vita hvussu lítið hald hevur verið í teimum forsøgnum, sum eru komnar frá tí flokki, sum hann nú um- boðar í landsstýrinum. Høvdu tær forsagnirnar verið fylgdar, hevði tað av sonnum verið ein glæsilig støða í hesum landi, sum vit eru nógv betri við enn tjóðveldisflokkurin sum við sínum fanatiska hatri mótvegis dønum, ið annars ber brá av einari ótamdari undirlutakenslu, eiga at halda okkum langt burtur frá. Jú, sanniliga var hetta ein ógvuliga sigandi løta. Før- oyingar fingu at vita frá hesum trimum, at vit høvdu havt avlop í landskassa- roknskapinum hesi seinastu árini, men vit fingu eisini at vita, at hetta avlopið var lagt til viks fyri at fíggja tað komandi fullveldið. Tað kann av sonnum sig- ast, at landsstýrismaðurin í fíggjarmálum situr – eins og hann eisini á sinni boð- aði frá – ógvuliga tungt oman á landskassalokinum, tí ístaðin fyri at byggja landið út, har stórur tørvur er á, skal peningurin nýtast til at fíggja tað glæsiliga fullveldið, sum samgongan droymir um skal gerast veruleiki um eini tíggju ár. Tá kemur í hvussu so er eingin nýggj útbygging í Føroyum. Men einum nýtast vit ikki at ivast í, og tað er, at livifóturin fer at lækka munandi. Men tað leggja fullveldisfólkini helst einki í, tí tá ið á stendur eru mong av teimum, sum hóast løgnar kenslur mót- vegis dønum, tey fyrstu sum leita sær til Danmark- ar. Men, tá ið vit hava kvett bondini, er tað ikki sjálv- sagt, at danir vilja hýsa teimum. Eg kann hóast alt umbera mong av teimum, sum nú geyla um fullveldi, tí tey vóru ikki til, tá ið fólkaat- kvøðan fór fram í 1946. Men vit, sum minnast eitt sindur av tí levnaði, sum var um tað mundið, minn- ast eisini, at sagt varð at Føroyar taldust millum ríkastu lond í heiminum. Glæstrimyndirnar vóru stásiligar, men tíbetur kom loysingin ikki í lag, tí tað høvdu av sonnum verið einar hugnaligar Føroyar um so hevði verið. Tað var kortini ein úr fólkaflokkijnum, sum tókt- ist at ivast í hvussu rætt tað var at kvetta bondini við Danmørk, og tað var Tór- stein Petersen sáli, sum var stjóri í Sjóvinnubankanum. Hann mælti føroyingum til at atkvøða nei. Tað vardu bert fá ár, so vóru allar mió., sum teir loysingarsinnaðu høvdu reypað av, burtur sum døgg fyri sól – og í 1950 legðist hin áður so málreysti og eggjandi fólkaflokkurin seg at durva í føvninginum á sambandinum, og har lá hann í átta ár. Úrslitið varð, at Føroyar komu í eina tílíka støðu, at eg havi ikki orð fyri tí. Einir 2500-3000 føroyingar royndu at fáa sær vinnu við íslendskum, norskum, týsk- um og bretskum fiskiførum ella á landi í Íslandi, tí í Føroyum fór tað mesta av knóranum. Men hetta tykj- ast núverandi loysingar- hetjur at hava gloymt, tí tær hava jú eitt serligt slag av frælsi í teirra serligu hjørt- um! Men hetta, sum áður er nevnt, var ikki alt, tí sama samgongan steðgaði allari havna- og vegagerð, meðan hon sat við róðrið. Tá var ikki stórvegis gabb av tí áður so eggjandi fólka- flokkinum, tí tað hevði sanniliga verið ein eiggilig støða í Føroyum, um landið hevði fingið sjálvstýri í 1946! Tað skal kortini sigast fleiri av teimum, sum róptu harðast um loysing í 1946 til rós, at teir seinni við- gingu, at teir vóru vill- leiddir av ávísum oddafisk- um, og at tað aldri hevði komið teimum til hugs at gjørt tað aftur. Tøkk skulu teir hava fyri tað. Og føroyingar eiga at vita, at tað er ikki einans í sermerktum tjóðveldis- hjørtum, at alskur til Føroy- ar – og alt tað góða sum føroyskt er – býr. Eg fari tí at heita á Føroya fólk um at vísa hesum breggjandi – í egnum hugaheimi – hetj- um, at tær kunnu hava sínar bronglaðu hugsjónir fyri seg sjálvar! Tað er jú so sera lætt at vera úrmælingur oman fyri hálsvølin! Úrmælingar oman fyri hálsvølin! Eilif Samuelsen 11-02-01 Tey flestu munnu vera á einum máli um, at upp- runaliga fullveldisætl- anin hjá hesari sam- gonguni er kollsigld. Or- søkin er tann einfalda, at projektið hjá landsstýr- ismanninum í fullveld- ismálum um at sleppa at proklamera fullveldið beinanvegin, men lata fremjanina av fullveld- inum bíða til einaferð í eini ókendari framtíð, var heilt einfalt ikki burðardygt. Fyri at bjarga snøklunum av tí stóra dreyminum hava teir verið noyddir at ganga ta eyðmýkjandi kanossagongdina at gera eitt uppskot til fólkaat kvøðuna, sum skal eitast at liggja innan fyri Heimastýriskarmarnar. Lágt má hann lúta, ið høsnarass skal kyssa. Men fólkið veit, at eingin uttan Sambands- flokkurin og Javnaðar- flokkurin eru førir fyri at gera eina líkinda avtalu við donsku stjórnina, sum er innan fyri karm- arnar av ríkisfelagsskap- inum. At lata slíkt upp í hendurnar á Tjóðveldis- flokkinum og Fólka- flokkinum er framman- undan dømt til at mis- eydnast, tí teir hava stikni til bæði heima- stýrislóg og ríkisfelags- skap. Fullveldisfólk hava hildið seg havt funnið út av nøkrum heilt ótrúliga genialum, nevniliga at danir ikki vilja av við Føroyar. Sjálvandi vilja teir ikki uttan svørðsslag av við nakað, sum hevur hoyrt upp í Danmarkar ríki í 600 ár. Tað gera teir heldur ikki til nakað dulsmál. Við sínari út- melding nú um dagarnar vildi danska stjórnin gera greitt, at velja før- oyingar loysing við fólkaatkvøðuna, so hava teir tikið grundarlagið undir ríkisveitingini burtur, og hon verður avviklað eftir fýra árum. Sama áramál tekur tað helst at avvikla felags- skapin. Ríkisveitingin hongur saman við ríkis- felagsskapinum. Siga føroyingar ríkisfelags- skapin upp her og nú, so heldur ríkisveitingin uppat her og nú. Tað liggur eingin hóttan ella ræðan í hesum.Tað er logikkur og konsekvens- ur á byrjanarstigi. Tann størsti parturin av Føroya fólki veit og viðurkennir, at føroyska samfelagið er ikki búgv- ið til at taka fullveldi. Tað veit landsstýrismað- urin í fullveldismálum og hansara samgongu- partnarar eisini. Tí taka tey ikki fullveldið treytaleyst. Og tí eru tey eisini komin aftur sum av torvheiðum, tá ið tey hava verið niðri og bidda danir um at gjalda fyri, at tey kunnu kalla Før- oyar fyri eitt fullveldis- ríki. Eingin tilkomin føroyingur er so naivur, at hann ikki skilir, hví danir nokta fyri slíkum. Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin hava eitt alternativ til tann utopiska fullveldis- dreymin. Teir eru fúsir at gera tær stjórnarligu broytingarnar í viður- skiftunum Føroya og Danmarkar ímillum, sum gevur okkum rúm- ari ræsur fyri sjálvsav- gerðarrætti, men sum væl at merkja tryggja føroyska fólkinum, at livilíkindini og virkis- møguleikarnir fram- haldandi gera hetta landið til eitt tað besta í heiminum at búgva í. Tí siga vit kortanei til landsstýrisuppskotið. Kortanei í mai TÍÐINDASKRIV Norðurlandahúsið Í dag kl. 17.00 letur upp myndlistaframsýningin »Millum himmal og jørð« hjá Bodil Kaalund, Dan- mark. Bodil Kaalund, fødd 1930 er málari, grafikari, tekstillistakvinna og rithøv- undur. Hevur útbúgving frá Kunstakademinum í Keypmannahavn 1950- 1954 og hevur eisini gingið á øðrum skúla/skúlum fyri málarar. Hon hevur ferðast nógv og arbeitt bæði í Norðan- londum og í Europa, eins hon hevur fingið fleiri stipendium og legat. Bodil Kaalund hevur havt nógvar framsýningar bæði í Danmark og aðra- staðni í Norðanlondum. Hon hevur málað fleiri altartalvur. Myndaframsýning Millum himmal og jørð Birgir Mohr, Sandi Fullveldissamgongan hevur skjótt sitið í Tinganesi í trý ár, men ikki er nakað full- veldi í eygsjón enn. Sjálv- stýrissamgongan frá 60- unum yvirtók jólaheilsanir- nar, fullveldissamgongan hevur einki yvirtikið. Hvør man vera í desperatión nú? Áðrenn fullveldisfólkini fóru til Danmarkar og eftir tað spáddi andstøðan og onnur fólk við hvat fór at henda, og danskir politikar- ar søgdu frá, meðan sam- gonguleiðarar – einamest tann eini – og teirra rygg- klapparar kravdu »alt ella einki«-politikkin framdan. Hvør fekk rætt? Andstøðu- flokkarnir hava ikki broytt politikk, teir hava somu støðu, men samgonguleið- ararnir vóru noyddir at broyta bæði støðu og fram- ferðarhátt, tí úrslitið higar- til er: EINKI. Tingformað- ur fólkafloksins segði tað so gott, teir sigldu á land tríggjar ferðir. Er sam- gongan nú við at sigla á land fyri fjórðu og seinastu ferð? Og ger tað nakað út frá okkara sjónarmiði? Svarið er ja, tað ger tað, tí óhapp- ini og skommin raka ikki bert samgongufólk, men alt Føroya fólk – eisini teir nógvu føroyingarnar í Dan- mark. Og hetta er óneyð- ugt, tí aðrir hóvligari og skilabetri vegir eru at ganga. Spurningurin er so, um hetta, ið nú skal koma á borðið, er tann mest trygga, tann skilabesta, tann greið- asta útmeldingin, sum er yvireins við fólkastýrið, við demokratiið og norrøna siðvenju, harvið ein poli- tikkur, sum stórur meiriluti av okkara føroyingum ótta- leysir kunnu taka undir við? Ryggklapparar, sum til dømis Zakarias Vang og Jógvan Sundstein fyri at nevna tveir kendar menn, teir eru als ikki eftirfarandi, aleina av teirri orsøk, at teir søgdu tað fyrra uppskotið vera tað einasta rætta og besta. Tað øvugta er nú prógvað. Eru løgmaður og vara- løgmaður meira trúverdigir nú enn fyrru ferð? Eg ivist. Eg haldi bæði løgmaður og landsstýriskvinnan hava latið seg og teirra flokkar draga av varaløgmanni til »alt ella einki«-politikkin hjá tjóðveldismonnum, sum er órealistiskur, ótryggur, provokerandi, men als ikki semjuøkjandi í hesum máli. Vit noyðast at fyrihalda okkum til tað, sum danska stjórnin og fólkatingið bjóða okkum, ístaðin fyri bert at provokera Danmark. Og her er ótryggleikin beinanvegin til staðar, óan- sæð hvat løgmaður sigur, tí tveir partar verða um at broyta heimastýrislógina og avgera, hvat har kemur at standa. Hvussu verður, tá vit onga krónu fáa úr Dan- mark um fýra ár? Vit hava bestu búskaparligu umstøð- ur nakrantíð í dag, men hava ikki ráð til neyðugu ábøtur á nærum øllum sam- felagsøkjum, umframt stór- an íløgutørv? Hvør skal gjalda írestandi? Búskaparfrøðingar siga, at vit fáa stórar fíggjarligar avleiðingar av hesum poli- tikki. Statsaut. grannskoð- arar, magistarar og teirra líkar (tað liggur einki per- sónligt í til hesar nevndu), teir skulu nokk klára seg, men tann vanligi føroying- urin – løntakarin, palleba og marsanna, sum hava goldið gildið einaferð, tey fara aftur at gjalda í stóran mun. Tí eru fólk ótrygg, ørkymlað og ivasom! Eg eri ikki samdur við Signari Heinesen í øllum, men vóni sum hann, at føroyingar atkvøða við skili og ikki »upp á tross« og tað verður eitt greitt svar, so- leiðis at avgerðin kann geva eina varandi loysn á hesum málinum, men eg frykti fyri tað verður ikki so við tí ætlan, sum nú skal koma á borðið. Og tað er ólukkuligt fyri Føroya fólk og fyri Føroya land, tí sum løgtingsmað- urin Jenis av Rana sigur tað, at nú eiga vit at fáa eina breiða semju og harvið eina varandi loysn á hesum stóra máli. Er ikki breið semja um hendan politikkin, so fara komandi løgting aftur at broyta og nýta harvið alla tíðina til hetta mál, so samfelagsmálini annars liggja í órøkt, sum vit kenna tað frá hesum val- skeiðinum. At selja almennar ognir verður løtuvinningur og mátti kenst onkrum politik- ara svárt, og ikki minni fyri nógvar føroyingar, tí helst endar alt á útlendskum hondum. Longur røkkur so tjóðarstoltleikin hjá summ- um politikarum ikki? Eg veit ikki, um tað ber til at broyta uppskotið nú so mikið, at eisini andstøðan kann taka undir við tí – ella í hvussu er størri partur av andstøðuni? Antin ein broyting í landsstýrinum ella í løgtingsins uttan- landsnevnd? Ella er alt ov seint nú? Er álitið heilt burtur nú? Tað mest ógreiða er mál- ið um, hvat skal henda ár 2012. Takið tí alt tað burtur úr uppskotinum. Tað hava nógv her ilt við at skilja, og danir hava skilt hetta øðr- vísi enn samgongufólkini. Eftir verða so orðingarnar um yvirtøkur og minkan av blokkinum eftir at telvast um, ja og kanska áramálið, sum átti at verið minst 15 ár. Tað ringasta er ein støða, sum deilir okkum føroying- ar í tveir umleið líka stórar partar. Semja er møgulig, semja hevði verið verdug. Semja hevði givið okkum styrkið. »Alt ella einki«-politikk- urin er skeivur í slíkum stórmáli, har tað er fram- tíðarstøða Føroya og lívs- virði føroyinga telvað verð- ur um. Bert ein avgerð við stórum meiriluta av Føroya fólki – 2/3 – 3/4 – er eitt nøktandi úrslit til slíkar av- gerðir. Sum tað sær út í løtuni, so koma vit í eina ólukku- liga støðu, sum ikki ber framyvir, men verður broytt aftur av skiftandi meirilut- um á løgtingi. Álvaratos, tað kann ikki vera meining- in, tað er óverdugt. VIÐMERKINGAR »Alt ella einki«-politikkurin ber ikki á mál! Sofus Strøm, Finn Thomsen, Súsanna Bertholdsen, Jónsvein Hovgaard, Alvi Mortensen, Jacobina Thorsteinsson Fyri stuttum royndi Jørgin Niclasen at billa fólki inn, at MRCC- støðin, sum allir aðrir stovnar, bert kundi vera í Havn. Men tíbetur slapp hann ikki so lætt, við tað at serkønur á økinum mótprógvaði hesum. Í síðstu viku segði Halgir Winther Poulsen, advokatur, í viðtalu við Sosialin, at hann ikki kendi til, at partar av einum landi tóku loysing frá einum øðrum og helt, at hetta ikki bar til. Halgir er sum flestu po- litikararnir. Hann sleing- ir um seg við orðum setningum, sum bert hava til endamáls at vill- leiða fólk. Men so lætt eigur eingin at sleppa. Vit roknaðu við, at ein løgfrøðingur kunnaði seg um málið, áðrenn hann á ljótan hátt niður- gjørdi suðuroyingar. Nei, Halgir, hesin fyri- spurningur var ikki ætl- aður sum skemt, men var meintur í ramasta álvara. At ætlanin ikki liggur so langt frá veruleikan- um, kunnu niðanfyri- standandi dømi tala fyri: Her eru nøkur dømi: 1) Tá Komoroyar – millum Madagaskar og Afrika – loystu frá Frak- landi í 1975, fylgdi syðra helvt ikki við. Á syðru helvt, sum í dag eitur Mayotté, er støðan góð. Politiskt er støðan trygt demokrati, eins og tað gongur væl búskap- arliga. Hetta kann tíverri ikki sigast at vera støðan á norðaru helvt. Har er skilið vánaligt, diktatur er og búskaparliga eru viðurskifti ring. So ringt er skilið, at íbúgvar á Komoroyum í dag vilja vága nógv fyri at sleppa til syðru helvt. 2) Arabarar eru sundur í sera mongum ríkjum. 3) Tá granni okra Írland fekk fullveldi í 1923, fylgdi Norðurírland ikki við. 4) Í syðra parti av Afrika var bretska hjálandið Rhodesia. Í 1964 loysti norðari partur og fekk navnið Sambia. Í 1965 lýsti Ian Smith Suður- rhodesia leyst av Ong- landi og stýrdi landin- um, til hann fall í 1980, tá landið fekk navnið Simbabve. Bæði londini eru í dag sjálvstøðug ríki. 5) Í 1864 tók Týskland í kríggi við Danmark alt hertugadømið Slesvík. Í 1920 atkvøddi norðari helmingur seg aftur til Danmarkar. Í stremban okkara eft- ir einum samfelag, sum er fyri øll, vóna vit ikki, at fleiri serfrøðingar fara at fylgja í fótasporunum hjá Halgir W. Poulsen, løgfrøðingi. Viðmerking til villl- leiðandi viðmerking frá løgfrøðingi Manne Persson Í bløðunum leygardagin hevði framstandandi javn- aðarmaðurin Johan Sam- uelsen eina áleypandi grein á tjóðveldisfólk. Greinin hevði heitið: Kommunist- iskir vegleiðarar — boðar ikki frá góðum. Greinin hevur tann boðskapin, at fólkini aftanfyri ja-kampanjuna eru kommunistar.. Men Johan, mær vitandi situr bert ein tingmaður í dag, sum sjálvur hevur út- nevnt seg sum kommunist. Hesin er javnaðarting- maðurin Hans Pauli Strøm. Tað gjørdi hann m.a. í Framanum nr. 1 í 1979 á aftastu síðu. HPS sat í blaðstjórnini á Framanum. Eftir hvat teir sjálvir søgdu, so var Framin politiskt tíðarrit fyri sosialismu og sjálvstýri, sum føroyskir sosialistar góvu út. Víðari stendur, at : ” Føroyskir sosialistar” virka fyri stovnseting av føroyskum sosialistiskum Tjóðveldi, sum er tann grundvøllur klassaleysa kommunistiska samfelagið skal byggjast á. Hendan tingmannin halda tit so nógv av, at tit hava sett hann í Uttan- landsnevndina og Grund- lógarnevndina. Tvær sera tungar nevndir, sum eftir tínari hugsan ikki skuldi verið heimabeiti hjá slíkum persónum. Eisini hava tit sett HPS at verða hug- m y n d a f r ø ð i l i g a n eftirlitsmann á Sosialinum (smb. fyrrverandi blað- fólki). Ein annan av sama slagi hava tit valt tykkum til næstformann í flokkinum. Tí haldi eg, at Johan heldur skuldi óttast sín egna flokk enn Tjóðveldisflokkin. Vilt tú hava skjala- goymslurnar eystanfyri kannaðar, bið so Hans Paula leggja uppskotið fram. Ikki tí, eg haldi ikki, at hesir tú fert so illa við Jo- han, hava roynst samfelag- num so illa. Tað vóru ikki teir, sum rendu samfelagið á heysin. Teir vóru heldur ikki studningsbarónar ella tóku ímóti hundraðtúsund- tals skattafríum krónum fyri at verða valdir í suðri og búgva í Havn. Alt í alt hevur hetta verið hampa- fólk og góðir samfelags- borgarar. Johan speirekur eisini fylkingina- Fólk fyri friði- , sum eisini hýsti mongum góðum javnaðarmanni. Boðskapur teirra var hin sami, sum stóð á papp- tallerkunum, sum m.a. Hans Pauli tveitti omanyvir danskar sosialdemokratar í Fólkatinginum á sinni. Johan sigur eisini: ” Hóast vit øll onnur vistu hvørjir ræðuleikar valdaðu í kommunistisku londunum fyri eystan_..” . Men Johan, tá tit javnaðarmenn vóru vitandi um hetta, hvat gjørdu tit so við tað. Upp- søgdu tit handilsavtalur og fiskivinnuavtalur, ella lótu tit bara standa til? Nú er Johan ikki hvør sum helst í Javnaðarflokk- inum. Hann røkir mong álitisstørv fyri flokkin. Er hetta, hann skrivar menn- iskjasýnið og tollyndið í flokkinum, so eiga fólk at hugsa seg fleiri ferðir um, áðrenn tey seta krossin 26.mai. Skrivandi javnaðarfólk eiga at seta sær sjálvum eins hørð krøv, sum teir seta øðrum. PS: Heldur tú at Hans Pauli hevði fingið visum til USA, nú Grundlógar- nevndin fer hagar? til Johan Samuelsen: Hann, ið ósekur er…