mikudagur 28. februar 2007síða 32

Nr. 42 • 28. februar 2007 miðvikan  und­ir oyggjarnar norðuri í Djúp­unum. Teir fingu tvær stórar hýs­ur á bát í 1927, tað var alt. Tað seinna árið, tá eg var við, kom eingin hýsa á bát. Hetta var í 1928. Fiskurin var eisini smáur tað árið. Men ein dag fingu vit fisk. Tað var tann einasti dagurin, vit fingu ordiliga av fiski. Vit settu 42 stykkir, 6 línur, 6-7 stk línir. Tá var so nógv á, eg minn­ist Dánjal Abrahamsen fór at draga og eg at taka ímóti. Eg var so kaldur, eg hevði róð sveittur og so bíð­að eftir lýsing. Tað varð skjótt, at eg bleiv heitur, so nógv var á. Vit avreidd u 1100 pund og býttu ein tøðleyp í part av so­vorðn­ um, sum var niðan fyri 16 tummar. Fiskurin kostaði 6 oyru pundið. Eg hevði gjørt mær eina nýggja línu til, og eg fekk akkurát fyri hana tann veturin. Eg gavst við tí útróðrinum, tí eg tímdi ikki. Man var til skips hina tíðina og fortjenti væl. Tá hevði eg fingið ein lítl­an bát, og eg gjørdi tað betri at rógva við tí bátinum, og tað var eisini nógv fitt­lig­ ari. Vit plagdu et egna einar tvær línur um kvøldið og seta tær í lýsingina. So svav man um náttina, og vit fingu akk­u­rát líka frægt burtur úr. Var ein løta, kundu vit eis­ini altíð fara at dyrgja ella við snøri. Vit fingu nokk av døgurðamati og nokk av fiski. Bátar av Hellunum Tá gingu fýra bátar út av Hellunum. Tað var ”Roynd­ in”, ”Karis”, ”Hvalurin” og ”Imm­an­uel”. So var tað Jóan Pauli Thom­sen, hann leigaði ein bát frá Karl á Lag, sum kall­­aðist fyri ”Rosa”. Hann átti hann eisini eina stutta tíð, og lat hann so aftur til Karl á Lag. Men seinni leig­aði hann ymiskar bátar úr Suðuroy til at rógva út við um várarnar. Tann fyrsti sum eg veit um at hann hevði, tað var ”Skortur”. Hann var tveym­a­straður og mundi vera um 14-16 tons. Hann varð keyptur til Víkahandilin seinni. Petur Klein hevði hann, og hann førdi sand við hon­um. Teir leigaðu ymiskar bátar. ”Føroyingurin” úr Vági var ein. Niklas Lassen, sum var motorpassari við ”Lauru”, var í Oyndarfirði og róði út árið fyri sum hann gekk burtur, so oyndfirðingar kendu hann væl. Meira frá William Clowes Eg kom at hugsa um fyrsta árið við William Clowes. Tað var í 1924. Tað vóru ein­ir 6-7 viðingar við, og Jó­an Magnus Thomsen úr Syðr­u­gøtu var skipari. Hann hevði siglt við Magnus á Viðareiði og hevur kent nógvar við­ing­ar. Tað vóru tríggir ad­vent­istar við, og teir komu við treytað av, at teir skuldu halda frí leygardag og fiska sunnudag. Teir vóru Jó­annes í Innistovu, sum átti skonn­art­ina ”Sjey Systkin”, sum hann lat byggja í 1932. Son­ur hansara Henry var við fyrsta árið, hann var til skips, og so var tað Sofus Ol­sen. Jóannes var ein so­vorð­in kempa og sterkur mað­ur. Hetta var annað árið, at gummistivlar vóru at fáa. Tað gekk illa hjá honum at fáa stivlar sum passaðu, tí teir vóru ov trongir í íferðina. Hann fekk so einar einaferð. Eg minnist, at Jóannes stóð aftan fyri stórvantið. Dýpið sum Jóan Magnus royndi á Eysturlandinum var fyri tað mesta tvey stykki vatn. Jóannes hevði so­vorðn­ar kreftir, at tá tað hálaði út, so koyrdi hann eitt tvey­punds lodd afturat. Tí var lodd ið 14 pund, og tað vísti seg ikki at standa á hjá hon­um. Eg minnist, at hann for­taldi fyri mær seinni, tá eg onkuntíð hitti hann, at hann var so harmur um tað, at hann hevði dyrkað tvær traðir upp á Viðareiði, tí eingin var at taka aftur. Hann átti tríggjar synir, og eg var saman við øllum trimum. Ein lítlan heysttúr í 1934 var eg saman við Ness og Aksel, teimum yngru. Mundi doyð í flotkeldu Tað var í 1928 ella 1929, at eg var við ”Irex” á Skála. Eg hevði verið heima og hevði havt klæðini heim við mær. Nú skal eg fara avstað aftur, og tað er at fara til gongu eftir Heltnini. Sigfred beiggi mín, sum var 14 ára gamal tá, hann var við mær til at bera. Tað var svalligt at ganga, so eg lat meg úr og gekk skó­ leysur og royndi at raka onkr­ an vátan plett, har vi gingu. Tá vit komu yvir gøtumegna, og eg traðki einastaðni, har væta er, so er tað ein flot­kelda. Nú føli eg ikki botn við fótinum. Eg kom at hanga sum í leysari luft, og eg kom at hanga á posanum. Tá føldi eg eisini líka sum ein lítlan pall, har eg kundi steðga á. Og so Sigfred at royna at hála meg upp . Eg hevði ikki komið upp aftur einsamallur. Hetta hevur ver­ ið eitt tað nærmasta, eg havi verið deyðanum, og so skuldi tað enntá vera á landi at eg mundi drukna. Ikki hevði eg sæst aftur heldur, um eg druknaði har. Teir gomlu plagdu at siga at fara undir heilt, men mangt kríatúr man hava fingið ta lagnu. Grindabáturin Í nýggjari tíð er ein bát­s­van­ lukka hend í Oyndarfirði, og hetta var í eini grind í 1939 í Hvann­asundi, og millum aðr­ar bátar var eisini eitt seks­mannafar úr Oyndarfirði. Veðrið var gott, og tað gekk alt upp á tað besta, men me­ð­an teir skera upp , helt onk­ur, at best var at skunda sær eitt sindur, tí tað var ikki vist, at veðrið fór at halda sær. Teir fara so avstað heim til Oyndarfjarðar, hó­ ast tað var seint. Men tað gjørd­ist rættiligt ruskveður vestaneftir. Teir royndu at blaka grind út fyri at lætta um, men tað kom eitt so øg­ i­ligt rennikavaæl, og hildið varð, at tað var tá, at báturin holvd­ist. Múlamenn høvdu eisini verið í grind og vóru við at bera grindina til hús, tá teir halda seg hoyra okkurt, men teir síggja einki í myrkrinum. Tó skiltist skjótt, at her rugg­ aði ikki rætt, og menn vórðu vaktir. Tá hoyrdust eisini neyð­ar­róp. Teir fingu tó ikki sett bát út í Múla og ringdu inn í Sund at biðja teir fara at hjálpa. Tó batnaði veðrið kortini so mikið eina løtu, at teir fingu flotað bát í Múla. Oyndfjarðarbáturin var tá rikin yvir móti Við­ar­eið­is­ hellu, og bert ein maður var eftir á kjøli, og var hetta Hendrik á Kinn. Teir sum umkomust vóru Karl í Hálv­ mørk, Sofus Rinkustein og Hendr­ ik í Heiríksstovu, allir av raskastu monnum. Eftir Karl sótu kona og trý børn, og eftir Sofus sat kona við ársgomlum soni. Hinir báðir vóru trúlovaðir. Hendrik var rættiliga illa fyri, tá múlamenn komu til, men hann kundi greiða frá, hvussu nógvir, ið teir høvdu verið, og at hinir vóru farnir. Motorbáturin sleipaði so bát­in inn í Sund, og hinir fingu Hendrik til hús. Hann var leidd ur inn til Símun, sum fór í song við honum fyri at fáa hita í hann aftur. Hann var har norðuri nakrar dagar, til hann kom nakað fyri seg aftur. Kundi eins væl sjálvur verið farin Eg kundi eins væl verið farin í hesi vanlukku. Tað var ein leyg­ar­dag, at grindaboðini komu. Eg var stadd ur heimi í Stórustovu hjá Martin Klein. Her sat eisini Hendrik í Heiðriks­tovu. Vit vóru all­ir kammeratar. Hann sat har, og hann ætlaði sær í grind, og hann trúgaði meg at koma við. Eg segði nei, mær dámdi einki at fara í kirkj­u­tíð, tí tað fór at koma inn í kirkjutíð sunnudag, áðr­enn vit komu aftur. Tað var tað síðsta hann segði við meg, tá hann fór úr stóli­num, og vit sóust ikki aft­u­r. Eg og Meinhard Emil, Mein­hard Joensen, vit loss­aðu tilfarið til húsini hjá Hendrik Hammer hendan leygardagin. Tað var fínasta veður, og Meinhard hevði fingið skaða í ein fingur. Tað gjørdi, at hann fór ikki við, teir vóru eisini kammeratar. Onkur hevði biðið lovað sær við men slapp ikki við. Eg minnist so væl tað sun­n­u­kvøldið. Um 9 tíðina koma vit av møti, og pápi Sofus Rinkustein, Klæmint Jo­ensen, hugdi upp í luftina yvir Skarðið. Hann var so grísk­ur yviri í Skarðinum. Tað var ein ótti tá á øllum. Tað vísti seg, at teir hoyrdu ym­iskt fyri sær. Báturin hevði pá­ hangs­motor, og tað var, sum um tey hoyrdu glintan. Eg fari so í song og frætti einki fyrr enn morgunin eftir um hesa ólukkuna. Aðrar vanlukkur So fari eg eftir torvi. Tað er gott veður, og eg komi í fylgi við Høgna Høgnesen á Grunnlendi. Vit komu at fylgjast fram á Helvtnina. Kráirnar vóru so nær hvørj­ ari aðrari fram við Halgafelli, sum vit rópa. So spyrji eg hann, um hann veit um bátar, sum fyrr eru burturgingnir úr Oynd­ar­firði. Hann sigur, at tað vóru tveir bátar, sum hann visti um, og báðir høvdu mann­ skap av Grunnlendi, júst húsi­num, sum hann var úr. Hann sigur árstalið nær tað var. Og tað var í 1749. Kumpassin kom aftur báðu ferð. Annar báturin gekk burt­ ur fyri Fjallinum og annar úti við oyggjunum. Um hesa tíðina fór ein neyt­a­kona í Laksá, hon var eis­ini av Grunnlendi. Tað varð eitt neyðarhús har, tí tað var einki mannfólk at arbeiða garðin. Tað merk­i­liga við tí er, at Freydis hev­ur kannað øll skjøl, og hon finnur onga staðni hetta skriv­að uttan tað, at tað er skift eftir Jógvani Olsen á Grunn­lendi í 1949, og tá er skilað til, at hann doyði á sjó­num árið fyri. 1945 við ”Smut”. Andrias Klein í bakborðstofti og Tummas Anthoniussen á stýriborðstoft. Kongavitjan í Oyndarfirði. Undir liðuni á kongi er Henrietta.