mánadagur 5. mars 2007síða 25

25 tíðindi Nr. 45 - 5. mars 2007 Skulu politikarar ganga eftir, hvat loysir seg best, er ongin ivi um, at ein nýggjur Hvalbiartunnil eigur at standa fremst á listanum, heldur bygdaráðið í Hvalba Hvalbiartunnil Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað er onki dulsmál, at hvalbingar eru altráðir eftir at fáa nýggjan tunnil. Hvalbiartunnilin er fyrsti tunn­il í landinum, men nú er tíðin langt síðani farin frá honum og tí hava Hval­ bing­ar strongt á fyri at fáa Løg­ting­ið at fara undir nýgg­jan tunnil, sum lýkur nú­tíð­ar­krøv. Hetta er eitt mál, sum fyll­ ir nógv í dagliga prátinum í bygd­ini og hetta er eisini eitt mál, sum bygdaráðið javn­an hevur til umrøðu. Tað hevði bygdaráðið ei­si­ni á seinasta fundi, sum var í farnu viku. Har varð enn einaferð heitt á politikarar um at taka hetta mál í størri ál­va­ ra, enn higartil. Hvalbingar hava fyrr vent sær beinleiðis til allar pol­it­i­ k­ar­ar úr Suðuroy og víst teim­um á, hvussu neyðugt tað er við nýggjum tunli og heitt á teir um at virka fyri ein­um nýggjum tunli. Men í bygdaráðnum eru tvey bæði vónbrotin og mis­ nøgd um, at tað er bara ein po­li­ti­k­ari, sum hevur ønt teim­um aftur og tað er Hend­rik Old. Tvørturímóti var tað næs­ ta, hvalbingar sóu, at í vis­ jón 2015 hjá landsstýrinum, er ein nýggjur Hval­bi­ar­tun­ nil raðfestur aftast av øllum, tí eftir henni, skal tunnil ikki koma fyrrenn akkurát í 2015. Hetta nokta hvalbingar at trúg­va og teir vilja ikki góð­ ta­ka at bíða so leingi. Tí krøkja teir seg í boðini frá Hendriki Old, sum hev­ ur varhugan av, at sam­gon­g­ an raðfestur ein nýggjan Hval­bi­ar­tun­nil rættililiga fram­ma­li­ga. Men enn er ongin politisk av­gerð tikin um tunnilin og fyrr­enn tann avgerðin er tik­ in, ætla hvalbingar ikki at seta seg upp aftur á at bíða. So tá ið Hvalbiar Bygda­ ráð tosaði um tunnilin á fun­ di í farnu viku, varð avgjørt at bygdaráðslimir skuldu gera, tað teir kunnu, fyri at sann­føra politikarar um, at tað er neyðugt at gera nýgg­ jan Hvalbiartunnil bein­an­ veg­in, skal vinnulívinum í bygd­ini vera lív lagað. Teir sipaðu til, at nú á døg­um halda politikarar, at tað er ógvuliga umráðandi at gera kostnyttu kanningar av teimum útbyggingum, sum skulu gerast. Men í bygdaráðnum í Hval­ba eru tey púra sann­ førd um, at ein kostnyttu kan­n­ing hevði staðfest, at av øllum tunlum oman­sjó­ var, er ein nýggjur Hval­biar­ tun­nil tann tunnilin, sum loys­ir seg best at fara undir bein­an­veg­in, tí tað er so nógv vinnulív í Hvalba. Tí vóna tey í bygdaráðnum í Hvalba, at ein kostnyttu kann­ing verður gjørd - og at hon verður fylgd. Lýkur ongi krøv At Hvalbiartunnilin er ov trong­ur, førir við sær, at nú­tíð­ar lastbilar fáa ikki brúkt hann. Og tað darvar fjøl­broyt­ta vinnulívinum í bygd­ini almikið, tí nógv vøra skal lastast um, bæði tá hon hon kemur til bygdar og tá ið hon skal av bygdini. Tað kostar bæði tíð og pening. Soleiðis hevur flakavirkið í Hvalba roknað út, at hendan eyka umskipingin av fiski, kostar teimum fleiri hundrað túsund krónur um árið í eyka útreiðslum. Samstundis hevur teir á trolvirkinum í Hvalba eisini greitt frá í Sosialinum, at kemur ikki ein betri tunnil, kann tað koma í vegin fyri teirra útbyggingarætlanum. Sam­stun­dis vísa kann­ing­ ar, sum bygdaráðið hevur ha­vt serkøn at gera, at hval­ bi­ar­tun­nil­in lýkur ikki mest grund­legg­jan­di tryg­dar­krøv­ ini. Eitt nú kemur fyri, at tað er so nógv gass í honum, at tað er beinleiðis heil­su­ skað­iligt. Hvalbingar vónbrotnir um nýggjan tunnil Bjarni Djurholm hev­ ur nú lagt uppskot fyri Løgtingið, sum sku­lu gera Føroyar til ein part í evropiska tryg­gin­gar­økinum. Talan er um eitt hitt mest vítt­fevn­andi uppskotið ið er lagt fyri Løgtingið, tí tað er í heili 224 lógargreinum. Uppskotið vísir, at eitt trygg­ing­ar­virksemi er virk­ semi út um landamørk, ið bygg­ir á altjóða avtalur, har­ und­ir ES fyriskipanir. Tískil er fleiri staðni í lógini og við­merk­ing­unum víst til ES fyri­skip­an­ir. Í ES verður fíggjarøkið skip­að í einari lóggávu, ið fevn­ir um bæði pen­ing­a­ stovn­s­virksemi, virð­is­ bræva­meklarar, íløgufeløg, real­­kre­d­­it­fel­øg v.m, um­ framt tryggingarfeløg og eftirlønargrunnar. Øll he­­si verða undir einum nev­nd fíggjarfeløg. Men lógin, sum nú er løgd fyri Tingið, fevnir bara um fíggjarfeløg, ið eru trygg­ingar­feløg og eftir­løn­ ar­grun­nar. Hin­veg­in leggur lógin upp fyri, at íslendsk trygg­ ing­ar­feløg kunnu koma inn á føroyska marknaðin, sum enda­mál­ið er við Hoy­víks­ sátt­mál­an­um. Uppskotið letur upp fyri virk­semi at føroysk tryg­gin­ gar­fel­øg kunnu virka uttan­ lands og útlendsk tryg­gin­ gar­fe­løg kunnu virka í Før­ oy­um og hetta fer helst føra mei­ri kapping við sær og so­statt eisini betri og bíl­ig­ ari tænastur,væntar Bjarni Djur­holm. -áki- Føroyar upp upp í Evropa Vil verja børn og ung Jógvan á Lakjuni hevur lagt uppskpt fyri Løgtingið um at seta eitt ráð, sum skal ráðgeva um filmar, telduspøl Tíðin er farin frá gamla filmseftirlitinum. Serliga er útboðið av filmum á fløgu, bondum og ígjøgnum luftina vorðið ómetaliga stórt og fjøltáttað, men tá ið Filmseftirlitið varð stovnað, vóru tað bara biograffilmar at taka støðu til. Gongdin hesi seinnu árini er eisini farin frá almennum banni og skerjingum. Nú er rákið tann vegin, at brúkarin skal leiðbeinast til eitt skynsamt val av filmum og sostatt verður størri ábyrgd løgd á brúkaran sjálvan. Tí ætlar Jógvan á Lakjuni, landsstýrismað í mentamálum nú at seta eitt ráð á stovn, sum skal ráðgeva fólki, serliga foreldrum um filmar, telduspøl o.s.fr. -áki-     Hóast sigurin í DMA er sera spen­ na­n­di og hækkar mun­­an­­d­i um pro­fil­ in hjá Teiti, so loyv­ ir fulla skráin og stó­ri áhugin fyri Tei­ ti í eitt nú USA, ik­ ki, at fleiri kon­sert­ ir koma á skrán­na í Danmark fyri­bils. Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Teitur er í dag á veg úr Los Angeles til New York. Tí var ikki mø­gu­ ligt at fáa viðmerking frá hon­um. Ístaðin prátaðu vit við mannin, sum í stør­ri mun enn nakar ann­ ar hevur virkað fyri at gera heimin varðan við tón­leik­in hjá Teiti, um­boðs­mann hansara Chris­tin Ulf-Hansen. Christian greiddi frá, at bæði hann og Teitur vóru sera fegnir um heið­ urs­løn­ina. Fyrst og fremst føroyingur Hóast Teitur var glaður fyri at vinna eina DMA heið­urs­løn, so helt hann røð­una á føroyskum, het­ ta var fyrst og fremst fyri at gera vart við sína støðu sum føroyingur. - Teitur er errin av at ve­ra føroyingur, og hann føl­di, at tá hann var í upp­ skoti til hesa heiðursløn var tað týdningarmikið at gera vart við, at hann var úr Føroyum. Hækkar munandi um profilin - Vit vóru glaðir, tá vit hoyrdu at hann var í upp­ skoti, og tá vit hoyrdu, at hann hevði vunnið vóru vit enn fegnari. Hetta hækk­ar munandi um han­ sa­ra profil í Danmark. Eg havi longu tosað við út­breiðs­lu­fel­ag­ið hjá okk­ um har, Playground Mu­sic, um hvussu hetta kann brúkast í mark­nað­ ar­før­ing­ini. Hetta merkir ikki, at vit fara at kroysta navn­ið Teitur niður í háls­ in á dønum, men heldur at vit spakuliga leggja mei­ra dent á mark­nað­ar­ før­ing á danska mark­nað­ in­um upp til kon­sert­ferð­ ina hjá honum í Danmark í apríl, greiðir Christian Ulf-Hansen frá. - Hetta er heilt víst eitt gott ting fyri Teitur, og hjál­pir okkum við at hal­ da lív í søluni av fløguni. Fløg­an er djúp og vísir nógvar síðir av Teiti, so vit vóna at halda lív í á­hug­an­um fyri henni alt sum­ma­r­ið, sigur Chris­ tian. Tvær stakfløgur á veg Higartil er bert tann eina stak­fløg­an Louis Louis kom­in út, men ætlanin er at geva Boys She Can Sing og Hitchiker út sum stak­fløg­ur, enn er tó ikki greitt hvør av hesum verð­ur givin út fyrst. - Vit hava gjørt eitt ó­trú­li­ga gott sjón­banda­ lag av Hitchiker, so tað er spennandi, sigur Chris­ tian. CNN og Hard Rock Café Hann greiðir frá, at hóast fokus nú er sett á Teit í Dan­mark, so ber fyribils ikki til, at leggja nakrar að­rar konsertir til rættis í Dan­mark, enn tær 10, ið longu eru skrálagdar í ap­ríl. Hetta kemst fyrst og fremst av, at skráin hjá Teiti er somikið full við konsertum í USA, Ong­lan­di, Avstralia og Ís­lan­di. Í løtuni er Teitur í USA, har hann í morgin skal gera samrøðu við CNN í New York um tón­ leik sín. - Tá Teitur gav fyrru fløg­una út, gjørdi CNN eina feature um Teit. Hes­ in var sendur á stóru heims­um­fat­an­di sjón­ varps­rás­ini, umframt at hann lá á heimasíðuni hjá CNN, ið er tann 12. stør­sta heimasíðan í USA. Tað er tann sama sjón­varps­kvinn­an, ið gjør­di ta sendingina, ið ger samrøðuna í morgin. Het­ta er sjálvandi sera spen­nan­di fyri okkum. Men har er eisini nógv annað á skránni, í gjár var Teitur t.d. á eini stór­ ari útvarpsrás. Í ovur­ morg­in fer Teitur undir í sam­starv við Hard Rock Café, har hann spælir nak­rar konsertir fyri væl­ ger­an­di endamál. Hetta kemst av, at fólkini, ið eiga Hard Rock Café ket­ una, dáma væl Teit. Tey ha­va tí heitt á hann, um at spæla 3 konsertir til fra­ma fyri okkurt væl­ger­ an­di, so tað er eisini eitt sam­starv, ið kann gerast se­ra spennandi, greiðir Christian frá. Hvalbiartunnilin lýkur ikki tey mest grundleggjandi krøvini, hvørki til ferðslu ella til trygd og hvalbingar góðtaka ikki at ein nýggjur Hvalbiartunnil verður útsettur meiri Gott fyri profilin hjá Teiti