hósdagur 8. mars 2007síða 12

12 Nr. 48 - 8. mars 2007 Dagurin er altjóða stríðsdagur hjá kvinnunum, og hevur hann nú verið hildin í Føroyum í nøk­ur ár. Siðurin gongur heilt aftur til 1910, tá javn­að­a­r­kvinn­ ur í Danmark samtyktu at halda kvinnudag. Í 1911 var dagur hildin á fyrsta sinni í fleiri londum eitt nú í Danmark, men enn var áttandi mars tó ikki á­sett­ur stríðsdagur at vera. Hetta hendi eftir, at eitt stórt kvinnuverkfall hevði verið í New York í 1909. Her skipaðu verkakvinnur fyri stórum til­ taki tann 8. mars og kom hesin dagur so líðandi at gerast altjóða kvinnudagur. Leingi var tað tó so, at altjóða kvinnustríðsdagur varð hildin ein sunn­u­dag umkring tann 8. mars, og var hetta fyri ikki at missa løn hendan dagin. Í 1914 hildu danskar kvinn­ur kvinnudag tann 8.mars og hevur hann síðan í Dan­ mark verið hildin hendan dag. Krøvini vóru frá fyrsta degi betri lívskor fyri verkakvinnur, friður, breyð og valrættur. Eftir at kvinnur fingu valrætt í flestu fólkaræðiligum lond­um, gjørdist innihaldið i degnum breiðari og við skiftandi høvuðsevnum. Eisini hevur hugurin hjá kvinnum at halda dagin verið sveiggjað nakað. Und­ir fascimsuni og nazismuni var ikki loyvt at halda kvinnudag eins og tað undir kalda krígnum mang­an var so sum so við áhuganum. Men so lýsti ST 1975 sum altjóða kvinnuár, og eftir hetta gekk av álvara framá við at halda hendan dagin. Eisini inn­i­haldið skifti, og krøvini gjørdust alt meira slík sum javnstøða á øllum økjum, eitt nú útbúgving, sama løn fyri sama arbeiði o.m.a. Enn tann dag í dag er hesin stríðsdagur sera aktuellur. Enn er langt á mál við eitt nú javnstøðu í politikki. Sum øllum kunnugt eru kvinnur undirumboðarar á løgtingi og í bygdar- og býráðum. Hetta er sera ó­hepp­ið og gevur eitt veruligt demokratiskt hall, sum eitt framkomið samfelag sum okkara ikki kann liva við. Her má eitthvørt gerast, og hugskotini tróta heldur ikki. Hví velja kvinnur ikki kvinnur? Hvat kann gerast til tess at tryggja kvinnum javnstøðu í øllum pol­ i­t­isk­um fora? Ein leið er at skipa fyri kvotum og heilt einfalt lóggeva soleiðis, at ávíst tal av t.d. ting­sess­um skulu tilskilast kvinnum. Ein onnur leið er at skipa fyri miðvísum upplýsingartiltøkum og her hava einstøku flokkarnir eina stóra ábyrgd. Hvør leið enn verður vald, so kann hesin ójavni ikki halda fram og má eitthvørt munagott tí gerast og her hava myndugleikar, flokkar og skúlaskipanin eina stóra uppgávu. Sosialurin Altjóða stríðsdagur Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Redaktiónsleiðari: Kári Mikkelsen karim@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Bjarta Joensen bjarta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Eyðhild Jacobsen eydhild@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Eg havi allatíðina mótmælt ætl­anunum hjá einum meiri­ luta í Klaksvíkar Býráð at leggja fólkaskúlarnar í Klaks­vík saman ella velja leist­in við einstreingjaðari leiðslu Ta stuttu tíð málið um bygn­að­ar­broytingar hevur ver­ið viðgjørt, havi eg enn ikki hoyrt aðra grundgeving enn, »at so fáa vit minni trup­ ul­leikar, vit í dag hava við manglandi samskifti mill­um skúlarnar.« Fyri tað fyrsta hevur øll árini verið ávíst samstarv millum skúl­a­r­nar og fyri tað næsta er henda grundgeving bæði ó­saklig og meiningsleys, tá hugsað verður um tær grund­leggj­ andi og umfatandi broytingar bý­ráðs­samtyktin kann fáa fyri skúlarnar. Í vikuni áðrenn bý­ráðs­fund­ in fingu vit niðurstøðuna bæði skúl­a­stýrini og leiðslurnar á báðum skúlunum høvdu und­ir­skrivað. Niðurstøðan var greið, at tey ynsktu at varðveita bygnaðin við tveim­ um skúlum, tó var ynskiligt við størri samarbeiði millum skúl­arnar. Býráðssamtyktin Málið kom fyri á bý­ráðs­ fundi­num 6. februar, har ein meiriluti samtykti at gera beint ímóti ynskjunum hjá báðum skúlastýrunum og leiðslunum í skúlunum. Ynskið hjá hesum meiriluta var, at fara frá at vera 2 skúl­ ar við avikavist 377 og 337 næmingum, til 2 skúlar við eini einstreingjaðari leiðslu, uttan tó at leggja skúlarnar saman. Í londunum uttanum okk­ um og her á landi síggja vit vanliga ikki størri skúl­ a­­eindir enn um 400-500 næm­ingar. Havi eisini hoyrt fakfólk í Føroyum og lond­ unum uttanum okkum sagt, ”gerið fyri alt í verðini ikki ov stórar eindir”. Vit skulu eisini minnast til broyttu fortreytir okkara her í Klaksvík, har vit væntandi fara at vaksa og býurin fer at broytast annarsleiðis enn fyrr. Á býráðsfundinum gjørdi eg vart við, at tað er eitt álv­ar­ samt mál, tá eitt býráð velur at ganga ímóti ynskjum hjá báðum skúlastýrunum og leiðslunum á báðum skúl­u­ num, tvs. tilmælum frá fak­ fólki. Eins og eg saknaði ver­uligar grundgevingar fyri hvørjar fyrimunir tað verð­ur at fáa EINA leiðslu sum skal hava knapt 1000 børn og einar 60-65 lærarar at stjórna. Einki svar fingið Í samráðingum í býráðnum og við Mentamálráðið havi eg greitt frá míni støðu, sum formaður í Ment­an­ ar­nevndini, at eg undir ong­um umstøðum atkvøði fyri einari ætlan við so illa gjøgnumhugsaðum grund­ gev­ing­um. Havi eisini spurt bæði Mentamálaráðið og býráðið hvat vit gera með­ an arbeitt verður við eini møguligari bygn­að­ar­broyt­ ing, uttan at hava fingið nak­að svar. Støðan sum er íkomin nú har bæði næmingar, lærarar, foreldur og leiðsla føla seg stak ótrygg, kunnu vit sum hava ábyrgdina, ikki bjóða teimum. Eg vil tí við hesum skrivi gera vart við mína støðu, at eg hvørki havi atkvøtt ella fari at atkvøða fyri hesum máli. At eg havi ávara ímóti teimum trupulleikum sum eru íkomnir, nú ein meiriliuti í býráðnum hevur tikið støðu til at broyta bygnaðin. Fari eisini at gera vart við, at eg eri og havi allatíðina verið samd í niðurstøðuni skúl­a­stýrini og leiðslurnar eru komnar til. Samd við skúlastýrini býráðslimur í Klaksvík, forkvinna í mentanarnevndini Gunnvá við Keldu LØGTINSVAL Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hósdagin 29. mars hevur Norð­­oya Sambandsfelag að­al­­fund. Tá fer nevndin at skjóta upp, at skerja upp­­stil­l­­ing­­arlista felagsins til komandi løgtingsval so­ leiðis, at bæði kynini verða umboðað eins. Fundur­in er samstundis fyrsti uppstillingarfundur hjá felagnum. - Formaður Sam­bands­ floks­­ins, Kaj Leo Jo­hann­e­ sen, hevur boðað frá at Sam­ bands­flokkurin skal hava javn­­støðu millum kynini í sein­asta lagi í 2012, og vænt­­ar nevndin í Norðoya Sam­b­andsfelag at náa hes­ um mál­i­num við at skerja tali á valevnum til løg­tings­ val­ið, sig­ur felagið í tíð­ind­a­ skrivi. Til seinasta løgtingsval hevði felagið sjey valevni, men til komandi løgtingsval fer felagið, sambart upp­ skot­­­i­num frá nevndini, at stilla upp fýra valevni – tvær kvinnur og tveir menn. Til seinasta løgtingsval fekk Sambandsflokkurin 602 atkvøður í Norðoya val­ dømi. Tað eru 115 atkvøður ov lítið til at vinna seinna man­dat­ið frá Fólk­a­flokk­i­ num. Norðoya Sambandsfelag er umboðað í landsstýrinum við Bjørn Kalsø, so hetta kann venda gongdini – og kanska kunnu tær báðar kvinn­ur­nar gera tann vørrin sum skal til til tess at vinna flokk­inum umboð aftur á løg­tingi. Býtið at atvkøðurnum mill­um sambandsvalevnini var annars hetta: Bjørn Kalsø 192 John Kári Jacobsen 116 Magni Laksáfoss 80 Jákup Meinhardt Hansen 55 Karl Olgar Joensen 37 Erikka Elttør 32 John William Joensen 18 Tvær kvinnur og tveir menn á sambandslistan