mikudagur 14. mars 2007síða 19

20 Nr. 52 - 14. mars 2007 tíðindi ÍSLAND Óli Jacobsen oli@sosialurin.fo Tann fyrsti sum legði fyri á ráðstevnuni var Olaf Olsen, sum greiddi frá sínum royndum av íslendingum og um møguleikarnar hjá før­oyingum í Íslandi. Hansara fyrstu royndir stavaðu frá tí, tá hann sum ungur maður, sum aðrir før­ oyskir fiskimenn í 50- un­um, fór til Íslands at sigla við trolarunum. Her var hann við árini 1955-57. Við hesum trolarum var mann­ ingin umleið helvt um helvt føroyingar og íslendingar. Olaf tekur til, at íslendingar vóru góðir at vera saman við. Samstarvið var gott um­borð, og hann minnist ongan tvídrátt av týdningi. Ein av hansara íslendsku skipsfeløgum var Oskar Vig­fusson, sum seinni gjørd­ist formaður í Sjómannasamband Íslands, og sum varð ein rættiligur føroyavinur. Olaf ber eisini honum alt gott. Olaf kom eisini tá at læra íslendskt, og hevur hetta havt týdning fyri hansara seinni samskifti við Ísland. Hetta samskifti tók seg uppaftir, tá hann í 1970- unum var við til at stovna trolvirkið Vónina, og tá kom hann at hava samskfti við trolverkstaðið Ham­ piðjan. Hann gjørdist serlig­ ur vinur við stjóran Magnus Gustafsson, sum í dag er íslendskur aðalkonsul í New York, hóast teir í veru­ leikanum eisini vóru kapp­ ingarneytar. Á Vónavirkinum høvdu teir eisini íslendingar. Olaf nevnir serliga ein íslendskan arbeiðsformann. Hann var ein tann raskasti maður, hann hevur kent. Ikki bert var hann raskur sjálvur, men hann dugdi eins væl at fáa onnur at arbeiða. Í politikki kom Olaf eisini at hava nógv samband við íslendskar starvsfelagar, ikki minst tá hann var lands­ stýrismaður fleiri skifti. Íslendsku politikkarnir høvdu somu eginleikar, sum eisini í dag er eyðkenni fyri íslendingar. Teir smæddu seg ikki burtur, og teir góvu heldur einki frá sær við góðum. Men sam­ skiftið var kortini sera gev­ andi. Stór vælvild Stórt sæð kann sigast um samskiftið millum londini, at føroyingar kenna seg sum lítlibeiggin í samband við Ísland. Teir føla seg eis­ ini sum stóribeiggin í mun til okkum. Men sum tað er komið fram fyrr, so er vælvildin mótvegis føroyingum í Ís­landi uttan mark. Hetta merkist ikki minst við gesta­ blídnunum, sum ikki stend­ ur aftan fyri tí føroyska. Hetta er eisini eitt úrslit av tí sera breiða sam­starv­ inum, sum leingi hevur ver­ ið millum londini bæði á mongum økjum. Umframt tað vinnuliga hevur verið nógv samstarv á mentunar­ økinum. Olaf vísti eisini til tað samstarv, sum hevur verið millum brøðrasamkom­ur­ nar í báðum londunum um legurnar við Ástjørn á Akur­ eyri. Her vóru legur har dreingir vóru stóran part av summarinum. Jógvan Purk­ hús, sum hevur verið nógv við í hesum virksemi, greiddi frá, at fleiri av teim­ um ”stóru” monnunum í Íslandi vóru á hesum legum sum smádreingir. Ein av hes­um er forstjórin í skipa­ felagnum Samskip. Samskiftið millum lond­ ini hevur seinastu tíðina ver­ ið merkt av, at íslendingar hava keypt ein stóran part av okkara vinnulívi, men lítið hevur verið hin vegin. Men kortini er tað ikki minni enn einki. Fyri kort­ um keypti júst Vónin ein part av partapeninginum í Hampiðjan, sum er fyritøk­ an, Vónin hevur samstarvað við øll árini. Tikið saman um metti Olaf, at møguleikarnir fyri samvinnu millum Ísland og Føroyum eru góðir, og tað skuldi ligið væl fyri við at menna hetta samstarv. Olaf Olsen: Góðar royndir av íslendingum Halldór Pállson er ein íslendskur forrætn­ ingsmaður, sum hevur havt nógv sam­ band við Føroyar, og sum er væl førur fyri at meta um føroy­ingar ÍSLAND Óli Jacobsen oli@sosialurin.fo Hann var upprunaliga tele­ fonteknari og arbeiddi fyri íslendska telefonverkið á Akureyri. Men so fór hann at gerast sølumaður, m. a. av bókum. Fyri einum 25 árum síðani fekk hann hug til at fara til Føroya at selja bøkur, men varð ávaraður um at hann lættliga kundi fara í bolt og jarn, so hann sló av. Hesin ótti var helst nakað ógrund­ aður, tí við neyðugum loyv­ um skuldi ikki verið nakar trupulleiki. Seinni aftur fór hann at selja tryggingar, og tað lá væl fyri hjá honum. Hann gjørdist toppseljari og for­ vann nógvar pengar. Tá flutti hann við familj­ uni til Suðurafrika í trý ár, og her var hann lutvíst á bíbliuskúla og lutvíst fekst hann við fastognarsølu. Halldór flutti aftur til Íslands, og nú fór hann aft­ ur at selja bøkur, og hesa ferð var tað ein serlig bók um Norðanlond. Hana fór hann eisini til Føroyar at selja, og hann var væl móttikin. Hann sig­ ur, at Føroyar líkast nógv Ísland uttan fyri Reykjavík. Her kunnu fólk taka eina skjóta støðu uttan ov mikið av dikkedar. Í t. d. Svøríki hinvegin skal eitthvørt, um tað bert er fyri fáar túsind krónur leggjast fyri nevndir á hægsta stigi, og hetta ger avgerðargongdina munandi tyngri. Halldór hevur júst givið úr eina myndabók um Før­ oyar á enskum og donskum, sum kallast á donskum ”Før­ oyar i dag”. Hetta er partur av eini røð, sum inntil nú eisini hevur umfatað Ísland og Grønland. Hann hevur verið nógv í Føroyum í hesum sambandi. Tað var hann eisini nú um dagarnar saman við einum soni. Ein dag fara teir útferð niðan á Klakk. Tá møta teir nøkrum fólkum og koma í prát við tey, og 20 minuttir seinni sita teir heima hjá teimum og fáa kaffi. Slíkt hevði ikki hent nógvar aðrar staðni. Halldór nevndi eisini eitt dømi um íslendskan hug­ burð móti føroyingum. Fyri kortum var føroyskur bilfør­ ari tikin á Suðurlandinum fyri at koyra av skjótt, og hann var í vanda fyri at bæði at missa koyrikortið og at fáa sekt. Men tá politist­arnir funnu útav, at hetta vóru føroyingar, hugdu teir uttan um seg og lótu teimum koyrikortið aftur. Hetta hevði ikki hent fyri nakran annan enn føroy­ ingar. Halldór nevndi enn eitt dømi um, hvussu hann varð royndir av føroyingum. Um aldarskifti var hann við til at geva eina ”millennium” bókarøð út um ymisk lond, har m. a. Kofi Annan, aðal­ skrivari í ST, stóð sum við­ mælari. Teir vildu eisini gera eina serliga bók við­ víkjandi Føroyum, men her var trupulleikin tann, at Før­ oyar jú ikki var ein sjálv­ støðug tjóð mótvegis ST. Men hetta orðnaði fyrr­ver­ andi forsetin Vigdis Finn­ bogadóttir við Annan! Úrslitið gjørdist eisini ein stásilig og dýr bók um Før­ oyar, sum er kend av mong­ um. Bókin varð skjótt út­seld, og tí var í umbúna at prenta eitt nýtt upplag, og tað vóru føroyingar sum bí­løgdu og rindaðu fyri at fáa bøkur afturat. Men vegna ymsar óhepnar um­ støð­ur varð bókin ikki prent­ að, og teir sum høvdu gold­ ið føldu seg lumpaðar. Halldór tordi tí illa at fara til Føroyar í samband við nýggju bókina, men valdi tó at gera eina roynd. Men greiða fekst eisini á hesum trupulleika í sam­ band við teirri bókini, sum er komin nú. Her er talan um eina sera bíliga, men framvegis stásiliga bók. Soleiðis verða trupulleikar greiddir millum vinir. Hetta merkir við øðrum orðum, at grundarlag er fyri støðugari menning av sam­ starvi millum londini bæði var greiða niðurstøðan hjá Halldóri Pállsyni. Halldór Pállson: Góðar royndir av føroyingum Olaf Olsen Halldór Pállson