fríggjadagur 16. mars 2007síða 3

4 Nr. 54 - 16. mars 2007 tíðindi Hann er klagaður fyri Løgtingsins um­boðsmanni fyri av­gerð­ina um at flyta Strand­ferðsluna til Suðuroyar Strandferðslan Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað er Sigmund Poulsen, sak­førari, sum klagar vegna Starvsmannafelagið. Og Starvsmannafelagið um­boðar Jóhan Isholm, sum ar­beiðir á Strandfaraskipum Landsins og býr í Tórshavn Men viðmerkt verð­ur, at nógvir limir í Starvs­manna­ felagnum arbeiða á Strand­ ferðsluni og tí er tað meira av formligum orsøkum, at júst nevndi limur sum kærir. Og tað, sum Jacob Vester­ gaard verður kærdur um, er at Johan Isholm ikk i er hoyrdur um avgerðina at flyta umsitingina hjá Strand­ fara­skipum Landsins úr Tórs­ havn, har kærarin býr hevur hevur sítt húsarhald Samstundis veðrur kært um, at hann heldur ikk i síðani hevur fingið møguleikar fyri hoyring og at enda verður kært um, at hann als ongar upplýsingar yvirhøvur hevur fingið um málið enn. Víst verður á, at 26. februar stóð at lesa á Portalinum, at ”samgongan” hevði tikið avgerð um at øll umsitingin av Strandfaraskipum Landsins skal flytast til Suðuroyar tann 1. januar Starvsfólkið á Standferðsluni visti einki um hetta og hevði eingi boð fingið. Dagin eftir boðaði lands­ stýrismaðurin í inn­lendis­ málum starvs­fólkunum á Strandfaraskipum Landsins til fundar til fundar og har upplýsti hann, at avgerðin er tikin, at hann hevði tikið avgerðina, at hetta var ein politisk avgerð, at hetta er fyri at skapa arbeiðspláss í Suðuroy, men at tað seinni kann koma upp á tal, at onkur kann arbeiða part av tíðini í Tórshavn . Og hann upplýsti, at hetta verður gjørt, ”kosta hvat tað kosta vil”, sum hann tók til. Síðani tá er einki meira hent. Ikk i eitt orð frá lands­­stýrismanninum ella Innlendis­málaráðnum. Sakførarin hjá Strandferðsl­ uni sigur, at talan er um eina fyrisitingarliga avgerð og at proklameringin um, at talan er um eina ”politiska avgerð”, ikk i útihýsir, at talan er um eina fyrisitingarliga avgerð. Hann sigur eisini, at av­gerðin ger inntriv í starvs­ við­urskiftini hjá nevnda kær­ ar­anum og at hann tí hevur krav upp á at verða hoyrdur Somuleiðis sigur hann, at avgerðin er eitt so ógvusligt inntriv í starvsviðurskiftini hjá honum, at talan í veruleikanum er um eina uppsøgn, og at reglurnar um víðkaða hoyringsskyldu tí eiga at galda fyri málið. At enda sigur hann, at av tí at talan er um eina serstøðu, sum í veruleikanum fær álvarsligar avleiðingar fyri meira enn 20 fólk, og av tí at niðurstøða tygara møguliga kann hugsast at fáa ávirkan á rættarstøðu teirra, heitir hann Løgtingsins Umboðsmann um viðgera málið skjótt og at taka eina skjóta avgerð. Jacob Vestergaard klagaður Krevja politikararnir, at feløgini skulu hava 15% í eftirløn, er tað at skerja sam­ráð­ ingarrættin hjá fak­ feløg­unum munandi og tað kann verða við til at gera gjónna ímillum bólkarnar í samfelagnum enn størri, sigur Føroya Arbeiðarafelag Arbeiðarafelag Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað eru nógv viðurskifti, sum fakfeløgini ikk i eru fegin um. Tað staðfestir Ingeborg Vinther í ársfrágreiðing síni á aðalfundinum í Føroya Arbeiðarafelag í morgun. Og tað, sum hon sipar til, er uppskotið, sum Fíggj­ar­ málaráðið hevur almanna­ kunngjørt um at gera eina eftirlønarskipan fyri allar borgarar landsins. – Eftir ppskotinum úr Fíggj­armálastýrinum, fer lønar­munurin at gerast størri millum samfelagsbólkarnar, enn hann er í dag, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at tey, sum sum hava eftirlønir, ið eru komnar upp á 15%, nýtast ikk i at seta meira av til eftirløn, tá ið tey eru til lønarsamráðingar. – Men arbeiðarafeløgini, ið hava eina eftirløn upp á 6,1%, mugu hvørja ferð, tey eru til samráðingar, hugsa um, at ein partur av lønar­ hækk ingini skal til eftirløn. – Hetta hevur við sær, at løn­ arójavnin verður nógv størri, enn hann er í dag, sigur hon. Nógv ógreitt Annars heldur ingeborg Vinther, at grundupphæddin og Samhaldsfasti eiga at vera tað sama, hvør so enn hjúnastøða hjá fólki er. Og inntøka hjá fólki eigur ikk i at verða mótroknað hjá hjúnafelaganum. – Sum skipanin er í løt­ uni, er tað stundum ein stór­ur trupulleiki hjá pen­ sjón­istum, at vera í hjúna­ bandi, tí inntøkan hjá hjúna­ felaganum verður mótroknað í viðbótini. – Tað skal ikk i vera ein vansi hjá fólki at vera gift, staðfestir Forkvinnan í Føroya Arbeiðarafelag. Ingeborg Vinther sigur, at tað, sum órógvar eina mest í pensjónsuppskotinum frá Fíggjarmálaráðnum, er fyrst og fremst, at ov nógvir smálutir í uppskotinum ikk i eru útgreinaðir. Sam­halds­ fasti verður settur saman við grundviðbótini, og gjaldið skal hækk ast. Men hvussu verður hetta gjørt tekniskt? Skulu løntakarar rinda meir, ella verður hetta javnað út við skattinum? Og hvør skal umsita Sam­ haldsfasta? Ingeborg Vinther staðfestir, at hesin spurningurin er heilt grundleggjandi fyri Fakfeløgini. Tí er spurn­ ingurin um tað framhaldandi skal vera sum tað er í dag, at tað er ein nevnd, sum situr óheft av politiska myndug­ leikanum, ella hvussu verður hetta frameftir? Feløgini mæla til, at Sam­ haldsfasti, saman við øðrum arbeiðsmarknaðargrunnum, verður lagdur út til arbeiðs­ marknaðin at umsita. – Annars eru feløgini fyri at styrkja um Sam­halds­fasta, sum mælt verð­ur til í uppskotinum frá Fíggjarmálaráðnum. Men spurningurin er um hetta verður útreiðsluneutralt, so at vit ikk i skulu betala meir, enn vit gera nú? Mótrokningin skal lækka Ingeborg Vinther sigur, at tað er eisini ógreitt, um tað einans er lønarinntøka, ið skal mótroknast, ella tað er frá arbeiðsmarknaðar- og persónligu pensjónini. – Feløgini eru ímóti, at mót­roknað verður frá fyrstu krónu í viðbótini, ið pen­sjónistar fáa aftur at grundupphæddini/samhalds­ fasta. Hetta tekur hugin frá fólki at leggja til síðis til ellis­ árini ella til at arbeiða við síðuna av pensjónini. Hinvegin ásanna feløgini eisini, at fólk skulu kunna arbeiða, uttan at verða revs­að fyri hetta og tí átti mótrokningarprosentið, sum í løtuni er 60% fyri inntøku oman fyri 54.000 krónur, at verðið lækk að niður í 30%. Fakfeløgini halda eisini, at tað er umráðandi er, at limirnir í fakfeløgunum sleppa at gera av, hvat slag av pensjón og trygging felagið hevur. – Tí er tað óheppið, at land­ ið ásetur, at øll pensjónin skal vera ein lívrenta. Fel­ øgini vilja sleppa at hava rása­rúm yvir sínum pen­ sjónsviðurskiftum, sigur Ingeborg Vinther. Og hon spyr, hvat hendir við pensjónunum, sum fel­ øgini longu hava spart upp? Sjálv staðfestir hon, at fel­ øgini eru ímóti, at tað al­menna ger inntriv í pen­sjónir, sum feløgini longu hava. Tað er eisini ógreitt, hvussu pensjónirnar verða skattaðar. Skulu tær skattast øðrvísi enn í dag, spyr hon. Men hon heldur eisini, at tað er neyðugt at fáa pensjón av bruttuløn. Tað merkir, at pensjón skal eisini rindast av yvirtíð og øðrum gjøldum í lønini. – Eisini skal pensjónsgjald leggjast oman á veitingar frá tí almenna úr grunnum, eitt nú barnsburðargrunninum og arbeiðsloysisstuðlinum. Og at enda heldur hon, at tað er neyðugt við eftirløn til fólk, sum eru slitin á arbeiðsmarknaðinum. - Tað eru summi viðurskifti sum gera, at fólk ikk i kunna ar­beiða til tey eru 67 ára gomul. Tí skal tað bera til at fáa eftirløn vegna slit – og ikk i sum nú, at hesi fólkini verða gjørd til fyritíðarpensjónistar, sigur Ingeborg Vinther. Annars hav Føroya Ar­beið­ arafelag og Havnar Ar­beiðs­ mannafelag so mikið gott samstarv, at tey hava lagt lívs­t­rygg­ingarnar saman. Nú verð­ur eisini umhugsað at leggja eftirlønirnar hjá báðum feløgunum sam­an, men tað skal drúgt fyrireiking­ar­arbeiði til og tað er ikk i gjørt enn. Starvsmannafelagið vil nú hava Løgtingsins Umboðsmann at viga og máta avgerðina hjá Jacob Vestergaard um at flyta Strandferðsluna til Suðuroyar Økja gjónna ímillum bólkarnar í samfelagnum Eftirlønin er eitt stórmál hjá fakfeløgunum. Men Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðara­ felag, sigur, at tað, sum órógvar eina mest í pensjónsuppskotinum frá Fíggjarmálaráðnum, er fyrst og fremst, at ov nógvir smálutir í uppskotinum ikki eru útgreinaðir