fríggjadagur 9. mars 2007síða 22

Nr. 49 • 9. - 22. februar 2007 Vikuskifti 22 Tinghellan Vandin fyri monopolisering er altíð til staðar um ein ella tveir bankar fáa ov fast tak á marknaðinum, og tað er støð­an, uttan mun til hvør ið eigur bank­an. Útlendingar eru ikki verri enn onn­ur fólk Ikki var ætlanin at gera stórt meira við hetta málið um ein­skilj­ ing­ina av Føroya Banka, tí sum eg skilji er hetta eitt »fait accompli« – eitt avgjørt mál. Men eg kann kortini ikki lata tað standa ósvarað, at tað skuldi verið heimsmet, um ein fremmandur banki fekk helvt­ina av føroyska fígg­ing­ar­markn­aðinum. Í fyrsta lagi eigur Føroya banki ikki helvtina av føroyska fíggingarmarknaðinum longur, men onkustaðni millum 30 og 40 prosent av marknaðinum. Í øðrum lagi var eg so hepp­ i­n, at ein lesari gjørdi meg var­ugan við, at í Estlandi eigur ein einstakur svenskur banki 50 prosent av øllum innláns og útlánsmarknaðinum. Hetta kann­aði eg uttan hóvasták á int­­­er­netinum, og tá kom eg eft­­ir, at útlendskir banka sita á einki minni enn 90 prosentum av øllum fíggjarmarknaðinum í Eystlandi, Litava, Ungarn og Slo­v­akia. Ikki smáting. Í Eysturevropa eiga út­lendsk­ ir bankapengar sam­an­lagt 60 prosent av fíggj­ar­markn­að­i­ num, og í Suðuramerika er út­lendski marknaðarparturin eins stórur. Í Mexico eru 70 pro­sent av bankavirkseminum á fremmandum hondum, í Kili 60 prosent, og í Argentina og Peru er útlendski ognarparturin um 55 prosent. So í fyrsta lagi hevði ein út­ lendsk­ur keypari í Føroya banka bara fingið millum 30 og 40 prosent av føroyska markn­að­ inum. Í øðrum lagi var hetta langt frá heimsmet. Ikki nóg mikið við tí. Rætti spurn­ingurin at seta er held­ur hesin – hvør skuldi ó­lukk­an verið av tí, at ein út­lendskur banki hevði 30 ella 40 prosent av føroyska fíggj­armarknaðinum? Ein banki, sum ikki hevði havt tilknýti til pol­iti­ska maskinaríið og ongi fam­iljubond ella vinarbond hevði til nakra fyritøku í land­i­num? Hvør skuldi ólukkan ver­ið? Hvør skuldi ólukkan verið av at ein útlendskur banki við sterk­um kapitali í rygginum og breiðum herðum at bera váð­an við, hevði stóran markn­að­arpart í landinum? Eitt bankasamtak við stórum og framkomnum deildum til pro­ dukt­menning og aðrar service- funksjónir? Ein stór út­lendsk vinnueind, sum fer at gera sítt til at taka føroyingar út í heimin og tekur heimin til Føroya? Ongan útlending á okkara li­be­r­ ala marknað Men í samrøðunum við pol­ itikararnar í Sosialinum, er tað ræðandi at síggja slóðina aft­ur til samfelagskorruptiva hug­burðin frá áttatiárunum. Tveir politikarar leggja málið so­leiðis fram, at teir vilja hava bankasøluna framda á hendan hátt, fyri at føroyingar all­ ir skulu fáa eins góðan møg­u­leika at fáa ein bita burturav. “Føroyingar allir” ella “Før­oya fólk” fær bara ágóðan á ein hátt – og tað er um mest møguligt fæst fyri bankan í fríari sølu. Men, verð­ur bankin seldur eftir gald­andi leiti, fáa nakrir priv­atir kapitalsterkir føroyskir grunn­ar ein møguleika at skora upphæddir í fleirfalda milj­ónklassanum, meðan ein vælbjálvað miðalstætt við pengum á kistubotninum fær hinar vælkendu silv­ur­ peng­arnar fyri at verða eið­ svor­in. Fyri at vera tigandi Eru útlendskir bankar fa Tinghella Hermann Oskarsson Ein óheftur banki... Hvør skuldi ó­lukk­an verið av tí, at ein út­lendskur banki hevði 30 ella 40 prosent av føroyska fíggj­ armarknaðinum? Ein banki, sum ikki hevði havt tilknýti til pol­iti­ska maskinaríið og ongi fam­iljubond ella vinarbond hevði til nakra fyritøku í land­i­num? Hvør skuldi ólukkan ver­ið? Taka føroyingar út í heim... Hvør skuldi ólukkan verið av at ein útlendskur banki við sterk­um kapitali í rygginum og breiðum herðum at bera váð­an við, hevði stóran markn­að­arpart í landinum? Eitt bankasamtak við stórum og framkomnum deildum til pro­dukt­menning og aðrar service-funksjónir? Ein stór út­lendsk vinnueind, sum fer at gera sítt til at taka føroyingar út í heimin og tekur heimin til Føroya?