mikudagur 11. apríl 2007síða 7

Nr. 69 - 11. apríl 2007 7 tíðindi Á tingfundinum í dag skuldi tingið velja eina nevnd, ið skal viðgera eitt broyt­ing­ ar­uppskot til ting­skip­ anina. M.a. skulu fleiri málsligar broyt­ ingar gerast. Ætlanin er at, at fleiri heiti skulu verða brúkt í hvørkikyni, sum verð­ ur mett at borga fyri meira javnstøðu POLITIKKUR Theodor E. D. Olsen theodor@sosialurin.fo Nú skal javnstøðan verða sjónligari í orðatilfeinginum í tingskipanini. Orð sum “tær konur og teir menn” skulu skiftast út við “tey”, og heldur enn at brúka orð­ing­ina ““elsti maður ella elsta kona” skal “elsta fólk” brúkast. Talan er um eitt broyt­ing­ aruppskot, sum Edmund Joensen, løgtingsformaður, hevur áður lagt uppskotið fyri Tingið. Hetta uppskotið varð beint í eina sokallaða §25 nevnd. Ein slík nevnd verður upployst, tá hon er liðug við sítt arbeiði, men av tí at ein minniluti kravdi málið aftur fyri tingið, skal ein nýggj §25 nevnd veljast, og hetta skuldi gerast á tingfundinum í dag. Edmund Joensen sigur við Sosialin, at tingskipanir verða enddurskoðaðar av og á, og at talan ikki er um nakra kollvelting, men heldur um eina dagføring. Hetta er triðju ferð, at Tingið fer at broyta tingskipanina. Orsøkirnar til slíkar broytingar kunnu verða nógvar, m.a. broytast tær tøkniligu fortreytirnar at nógv, nú teldurnar ávirka arbeiðið alt meira. Málsligar broytingar Tær málsligu broytingarnar eru m.a., at ætlanin nú er, at Tingskipanin bara skal eita Tingskipanin ístaðin fyri tað núverandi Tingskipan Føroya Løgtings, ið verður mett at vera ein dupultorðing. Edmund Joensen dylur heldur ikki fyri, at tað er við javnstøðu í huganum, at málsligar broytingar verða gjørdar um kynini, og at so nógv hvørkikynsorð skulu brúkast sum gjørligt um ting­limirnar. Tinglimirnir verða tó framvegis kallaðir løg­tingsmenn, av tí at tað hevði kravt eina broyting í Stýrisskipanini at broytt hetta heitið, og tað skulu tvinni løgting verða við til at samtykkja. Sostatt skulu hvørki­kyns­ heit­ini serliga brúkast, áðrenn tingfólkini eru vald, tvs. at skotið verður upp, at brúka heitini “tey” ella fólk” heldur enn konur og menn, tá nývaldu umboðini koma í tingið at góðkenna valbrøvini. Tá valbrøvini eru góðkend, og tey valdu taka sæti á tingið, er heitið framvegis løgtingsmaður, sum Stýrisskipanin ásetir. Aðrar málsligar broytingar í broytingaruppskotinum hjá løgtingsformanninum til Tingskipanina eru m.a., at heitið skrivstovustjóri verð­ ur broytt til stjóri, og Løg­ tingsskrivstovan skal sam­­bært uppskotinum kall­ast Umsiting Tingsins í framtíðini. Tingfólk tosa úr egnum sessum Eisini sæt ymist í uppskot­in­ u­m, ið ber boðm um nýggjar tíðir. M.a. verður spurnartekn við um tað er neyðugt at lýsa alment við tingfundum. Í við­ merkingum til §32 í broyt­ ingaruppskotinum verður sagt soleiðis: “Við nýggju kunningartøknini verður mett, at tíðin er við at fara frá at lýsa tingfundir alment, hinvegin er einki til hindurs fyri, at hetta framhaldandi verður gjørt, um tað verður mett neyðugt”. Eisini verður borið upp á mál, at tingmenn møguliga skulu hava møguleika at røða frá sínum sessi í tingsalinum. Í viðmerkingunum til hesa grein verður sagt at “enda­ málið við hesum uppskoti er at geva formanninum heimild  at víðka um møgu­ leikan hjá tingmanni at tala úr sætinum. Í londunum kring okkum er tað vanligt, at stuttar viðmerkingar verða gjørdar úr sætinum. Tað er í løtuni ikki ætlanin at broyta galdandi skipan, men gevur henda broytingin møguleika fyri hesum, uttan at tingskipanin skal broytast aftur. Slík skipan krevur eis­ ini, at mikrofon er á hvørjum borði”. Vantandi verða fáa allir flokkar í Tingi hvør sítt umboð í nevndina. Harumframt verða teir fýra tingmenninir í formansskapinum um­boð­ aðir í nevndini. Heðin Mortensen, borgarstjóri í Havn, sigur seg hava fingið fleiri áheitanir frá javnaðarfólki um at stilla upp til løgtings­ valið, sum verður í seinasta lagi í januar 2008. Sjálvur hevur hann ikki tikið støðu, men hann váttar, at hann hevur hug til tingarbeiði. Heðin Mortensen stillaði upp til sein­ asta løgtingsval á sam­ bandslistanum, men kom ikki inn. Hann hevði tó verið ting­ maður í dag, um hann hevði fingið sama at­kvøðutal á javnaðar­ listanum. Sostatt er líkt til, at kappingin verður hørð um tingsessirnar hjá Javnaðarflokkinum í Suðurstreymoy POLITIKKUR Theodor E. D. Olsen theodor@sosialurin.fo Tingsetan er farin at halla, og eftir ætlan verður síðsti tingfundur í hesi setuni tann 3. mai. Løgmaður hevur boð­ að frá, at hann hevur sett merki við 19. januar 2008 í ál­ma­nakkanum, tí tá ætlar hann, at løgtingsval skal vera. Sostatt skulu tey lokalu valfeløgini skjótt fara at um­hugsa, hvørjar kandidatar tey skulu stilla upp til val­ ið og hvussu tey skulu brynja seg til eitt komandi valstríð. Í fleiri valdømum hevur longu verið frammi, at ávísar broytingar kunnu væntast næstu ferð, tá veljarin skal seta kross á atkvøðuseðilin. Okkurt valfelag hevur boðað frá, at javnstøða skal verða á teirra lista, meðan tað meira enn so kemur fyri, at tingfólk siga seg umhugsa støðuna. Sosialurin hevur loddað eitt sindur í tí politiska dýp­ in­um, nú í mesta lagi tríggir árs­fjórðingar eru eftir til valið. Í Suðurstreymoy kann borg­arstjórin í Havn, Heðin Mortensen vátta, at fleiri fólk - bæði privatfólk og kreftir í Javnaðarflokkinum – hava heitt á hann um at stilla upp til løgtingsval. Enn er tó eingin áheitan komin frá Suðurstreymoyar Javnaðarfelag um at stilla upp, sigur Heðin Mortensen, og sjálvur sigur hann, at hann ikki hevur tikið støðu, um hann møguliga fer at taka av eini tílíkari áheitan. Ágangur á høvuðsstaðin - Men Havnin manglar eina góða rødd, tí ágangurin er øgiligur. Forstáilisi er ikki nóg gott. - Nú ræður um at verja borg, sigur borgarstjórin í Havn, tá talan er um at velja tinglimir næstu ferð. Heðin Mortensen metir, at tað verður ov tosað nógv um tað negativa heldur enn at byggja upp, og tí heldur hann tað vera neyðugt Havnin og Suðurstreymoy fáa betri kor. - Tá Havnin hevur tað gott hava bygdirnar tað gott, sigur Heðin Mortensen og leggur dent á, at allir føroyingar eiga høvuðsstaðin. – Tað ljóðar, sum tú hevur hug at stilla upp? - Ja tað havi eg, sigur Heðin Mortensen. Tøtt kapping Men kann tað ikki verða trong­ ligt á lista C í Suðurstreymoy næstu ferð? - Ja, tað veit eg ikki, tað er møguligt, men hvat er trongligt? Tað ræður um at gera vart við seg, sigur borgarstjórin og leggur dent á, at hetta kemur veljarin at gera av. Heðin Mortensen stillaði upp til seinasta løgtingsval í 2004 fyri Sambandsflokkin. Tá fekk hann 398 atkvøður, men kom ikki inn á ting, av tí at hetta bert rakk til eitt triðja pláss á Sambandslistanum – hetta eru 18 fleiri enn tær 380 atkvøðurnar, ið John Johannesen fekk, og sum var nóg mikið at tryggja hon­um annaðplássið á javn­aðarlistanum í Suður­ streymoy og harvið ein um­dømisvaldan tingsess. Nú er Heðin Mortensen limur í Javnaðarflokkinum, og tí kann tað gerast spennandi, um Suðurstreymoyar Javn­að­ ar­felag velur at stilla Heðin Mortensen upp hesaferð. Til valið í 2004 fekk Kristi­an Magnussen flest javn­aðaratkvøður í Suður­ streymoy – hann fekk 412 atkvøður, sum vóru 14 fleiri enn Heðin Mortensen. Síðani komu John Johannesen, ið sum nevnt fekk 380 at­kvøður, Helena Dam á Neystabø við 341 atkvøðum, og Katrin Dahl Jacobsen, ið 308 fólk valdu at geva sín kross. Heðin umhugsar tingsess Heðin Mortensen hevur hug at verja høvuðsstaðin á Tingi. - Ágangurin er øgiligur, sigur hann Tingskipanin broytast Nú skal meira javnstøða hómast í orðavalinum í Tingskipanini