hósdagur 12. apríl 2007síða 5

Nr. 70 - 12. apríl 2007 5 tíðindi Brunaumsjónin sigur, at á summum sam­býl­ um til eldri eru bru­na­ trygd­in ikki í lagi og tí verð­ur kravt, at á­bøt­ur verða gjørdar bein­an­veg­in Brunatrygd Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Trygdin á summum sam­býl­ um til eldri, er ikki nøk­tan­ di. Tað sigur Brunaumsjón land­sins. Jákup Midjord á Bru­na­ um­sjón­ini, sigur, at tað eru nógv ymisk viðurskifti, sum gera seg galdandi. Tað kann vera, at rým­ing­ ar­leið­ir­nar eru ikki nóg góð­ ir, at trappur, hurðar og út­gerð at sløkkja eld við, er ik­ki nøktandi. Hann vil kortini als ikki fa­ra so langt sum at kalla he­si sambýli fyri deyðs­fell­ ur. - Men har eru kortini við­ ur­­skif­ti, sum mugu fáast í rætt­lag, sigur hann. Fyribils hevur Bru­na­um­ sjón­in sýna eitt sambýli. Tað er sambýlið í Hvalba, sum er sýnað eftir umbøn frá kommununi. Úrslitið av tí er, at Bru­na­ um­sjón­in hevur sent kom­ mu­nu­ni ein lista við krøvum um viðurskifti, sum skulu fá­ast í rættlag. Jákup Midjord sigur, at ork­an á brunaumsjónini er av­mark­að, so hann dugir ik­ki at siga um Bru­na­um­ sjón­in fer at gera meiri burt­ ur­úr at sýna sambýli til eld­ ri, ella nær tað kann gerast. Uppgávurnar verða rað­ fest­ar soleiðis sum ar­beiðs­ ork­an er til tað, sigur hann. Kortini hevur hann var­ hug­an av, at onnur sambýli ha­va somu trupulleikar, sum tað í Hvalba. Munandi stran­ ga­ri krøv Hevur eitt sambýli ikki flei­ ri búfólk enn 10, eru bru­na­ krøv­ini ikki øðrvísi enn til ei­ni vanlig sethús, sigur mað­ur­in á Brunaumsjónini. - Tá ið vit tosa um sam­bý­ li, ganga vit út frá, at talan er um búfólk, sum at kalla klá­ra seg sjálvi. - Men hinvegin er ver­u­ leik­in tann, at trot á røk­tar­ heims­pláss­um hevur havt til avleiðing, at tey ymsu sam­býl­ini í stóran mun verða brúkt sum røktarheim, har fólk ikki klára seg sjál­ vi, men í meiri ella minni mun eru óhjálpin og sita í koy­ri­stó­li ella liggja í seing­ ini burturav ella partvís. Jákup Midjord sigur, at í slík­um førum eru heilt onn­ ur og strangari brunakrøv gald­an­di. - Tá eru somu brunakrøv sum til røktarheim og til sjúk­ra­hús, sigur hann. Hann sigur, at trupulleikin er, at viðhvørt verður en­da­ mál­ið við slíkum húsum broytt, sum tíðin líður. Upp­ ru­na­liga varð talan um eitt van­ligt sambýli í Hvalba, har búfólkið kláraði seg at kal­la sjálvi og tí vóru bru­na­ krøv­ini hareftir. - Men í dag er talan í stór­ an mun um eitt røktarheim, har búfólkini ikki klára seg sjál­vi og tí er talan eisini um heilt onnur og strangari bru­na­krøv. Og hann hevur varhugan av, at hvalbingar eru ikki ein­sa­ma­l­lir um hendan tru­ pul­leik­an. Stutt skotbrá Hann leggur afturat, at tru­ pul­leik­in er serliga stórur, at vanlig sethús eru keypt til ymisk endamál av slíkum sla­gi, tí har kann mangan ve­ra torført at fáa brunaviðurskiftini í rættlag. Og brunaumsjónin liggur ikki á boðunum, tí Hvalbiar kommuna hevur ikki fingið meiri enn ein mánað ella so, at fáa viðurskiftini í rætt­ lag. - Men vit liggur ikki fyri hjá kommununi fyri at gan­ ga undir treytirnar til ásettu tíð­ina og kann hon grund­ge­ va fyri, hví so er, eru vit ei­si­ ni altíð at tosa við um nýggj­ ar tíðarfreistir. - Tað, vit leggja stóran dent á, er, at gongd er í má­lin­um, tí so kunnu vit alt­ íð tosa um tíðarfreistir, legg­ ur Jákup Midjord afturat. - Tað er ikki nøktandi, at onki verður gjørt. Men hann leggur eisini dent á, at Brunaumsjónin er ei­­si­­ni sinna at raðfesta, so at tað rýmingarleiðir og ym­ is­kt annað, sum er mest neyð­­ugt, verður gjørt fyrst og so kann ymiskt annað bí­ða til aftaná. Eldrasambýlið í Hvalba lýkur ikki krøvini frá Brunaumsjónini, men Brunaumsjónin heldur, at tað eru fleiri samyli í somu støðu Nógvastaðni er tað ein trupulleiki, at fólk at fólk blaka rusk frá sær, akkurát, sum best ber til, uttan at leggja pet­ti í tyrvingarpláss og bingjupláss Burturkast Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Hjá teimum allarflestu er on­ki at seta fingurin á. Men tað eru nøkur fá sum liva og lá­ta sum tey vilja, uttan at hug­sa um hini. Hvalba er eitt av teimum plás­s­un­um, sum hevur tru­ pul­leik­ar av, at nøkur fá fólk í bygdini virða ikki skip­an­ina, sum kommunan hev­ur í samband við bur­tur­ kast. Trygvi Midjord er for­ mað­ur í teknisku nevnd og hann sigur, at tann stóri mei­ ri­lut­in av fólkinum aktar ta skip­an, sum kommunan hev­ur sett í verk. Men tað eru nøkur fá, sum ikki leggja í nakað og sum tveita frá sær, akkurát, sum best ber til. Og tey elva til stórt for­ treð og nógv eykaarbeiðið hjá kommununi. Hann sigur, at serliga sjón­skt hevur hetta verið, nú binguplássið hevur verið ston­gt, tí ovnurin hjá IRF hev­ur verið óvirkin. Hóast bingjuplássið hev­ ur verið stongt, eru tað fólk, sum kortini tveita burturkast frá sær á bingjuplássið og slep­pa tey ikki inn við tí, verð­ur tað bara tveitt uttan­ fyri. Høgt stik er rundanum plás­s­ið og tað er eisini kom­ ið fyri, at stikið er klipt fyri at fáa rusk innum. Avleiðingin er, at hóast rusk­pláss­ið varð stongt, mát­ti umsjónarmaður frá kom­mu­nu­ni hvønn dag yvir at rudda. Hetta sama ger seg gald­ an­di nógva aðrastaðni. Eitt, sum eisini kemur fy­ri, er, at fólk koyra gráa IRF posan í bingjurnar. Men kommunan betalir fyri at fáa bingjurnar tømdar og hon betalir eisini fyri at fáa rusk­po­sa­r­nar tiknar. Verða po­sa­r­nir koyrdir í bingjuna, noyð­ist kommunan sostatt at betala tvær ferðir fyri sa­ma burturkast. Tað sama ger seg galdandi við tyrvingarplássunum. Har sigur stór skelti, at tey eru bara til tøð og gamalt hoyg­gj, men kortini kemur fy­ri at síggja plastposar og ann­að burturkast har. Eisini het­ta krevur eyka arbeiðið av kommununi. Tí heita tey, sum standa fy­ri ruskplássinum í Hvalba stað­i­li­ga á fólk um at Tað er eisini so sum so, hvus­su fólk skilja bur­tur­kas­ t­ið. Hendan dagin, um­sjón­ar­ mað­ur­in í Hvalba var á rusk­ pláss­in­um og ruddaði, so­vorð­ið burtur, sum fólk høv­du tveitt uttanfyri, kom hann fram á einum kláran plast­po­sa við seks óskotnum høgl­pa­tró­num í. Hetta halda teir, eru heilt á­byrg­dar­leyst, tí óskotnar pat­rón­ir kunnu gera skaða, el­la tær kunnu fella í ó­vi­ta­ hend­ur og so veit ongin, hvat kann henda. Arni Nielsen hevur Faroe Tra­de í Fámjin og hann sel­ ur byrsur og alskyns útgerð til byrsur og sostatt eisini pat­rón­ir. Hann sigur, at tað eru lítil sann­lík­ind­ini fyri, at pa­tró­n­ ir, sum verða koyrdar í bin­g­ ju­na hjá IRF kunnu gera skaða. Men ongin veit, hvat kann henda, leggur hann aft­ ur­at. Í øllum førum sigur hann, at patrónir hoyra hvørki hei­ ma í bingjuni ella í gráa rusk­po­sa­num. - Tað er blýggj í patrónum og tí skulu tær beinast burt­ ur í tann grøna posan, sum er til vandamikið bur­tur­ kast. Sjálvur hevði hann skorið topp­in av patrónunum, stoytt høglini úr og koyrt tað í tann grøna posan. Ruskpláss Bingjurnar á ruskplássinum í Hvalba stóðu at bresta, tá ið stongt var eitt skifti her­fy­ ri. Men, sum tað sæst, ligg­ ur nógv órudd uttanfyri, tí fólk tveittu bara á plássið kort­ini Ovast í horninum stan­da óskotnu patrónurnar, sum umsjónarmaðurin hjá kom­mu­­n­ini fann í einum plast­po­sa á ruskplássinum Trygdin á sam­býl­um til eldri er ikki nóg góð Nøkur fólk spilla spælið