fríggjadagur 18. mai 2007síða 4

4 tíðindi Nr. 94 - 18. mai 2007 Løgmaður hevur fingið leyðsliga áheit­an um at taka ætlanina um at gera Føroyar til eitt valdømi, til umrøðu í samgonguni, men løgmaður vil ikki seta eld í og tí vil hann ikki út við, hvat hann sjálvur heldur Valskipan Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú eru útlit til, at uppskotið hjá Edmundi Joensen um at gera allar Føroyar til eitt val­dømi, verður tikið til um­røðu í samgonguni. Jóannes Eidesgaard, løg­ maður, sigur, at tinglimir í samgonguni hava leyðsliga heitt á hann um at taka mál­ ið upp í samgonguni. - Tá ið eg fái slíkar áheit­ anir, plagi eg at eftirlíka teimum og tað geri eg eisini hesuferð, sigur hann. Hinvegin sigur hann, at fyribils er hesin spurning­ urin komin so stutt áleiðis, at enn tað er óvist um tað verður eitt ítøkiligt mál og tað verður so ikki tikið til umrøðu í samgonguni, fyrr­ enn hann fær eina formliga áheitan um tað. Men hinvegin sigur Løg­ maður, at tað er púra greitt, at tað verður ikki sam­gong­ an, sum fer at leggja upp­ skot fyri Løgtingið um at gera allar Føroyar til eitt valdømi. Hann ásannar, at tað er ikki semja í samgonguni um hetta. - Hetta er ikki eitt sam­ gongumál og tað verður ikki eitt samgongumál. Hetta er eisini eitt mál, sum flokk­arnir eru ósamdir um innanfloks og har hvør ting­ limur hevur sína støðu. Um vikuskiftið staðfesti Marjus Dam, sambands­ maður úr Vágum, at leggur partamaður hansara, Ed­mund Joensen, uppskot fyri Løgtingið um eitt val­ dømi, er tað at seta sam­ gonguna í vanda. Sostatt hevði hann hug at gera hetta til eitt samgongu­ mál. Men tað er Løgmaður ikki treytaleyst samdur í. - Sum sagt er hetta ikki eitt samgongumál, men ábend­ingar eru um, at tað verður tikið upp í samgong­ uni. Men fæst semja ikki í sam­ gonguni um málið og Ed­mund Joensen, sum eis­ ini er í samgongu, kortini leggur tað fyri Løgtingið av sínum eintingum er tað so ein politiskur trupulleiki fyri samgonguna og ert tú samdur við Marjus Dam um, at hetta er at seta sam­ gonguna í vanda? Men hesum fæst ikki eitt greitt svar frá Løgmanni upp á. - Lat okkum síggja, hvat viðgerðin í samgonguni fer at bera við sær. Hinvegin hevur Edmund Joensen full­ an rætt at leggja tey uppskot fyri Løgtingið, hann hevur hug til. Men um tað verður ein politiskur trupulleiki, vissi ein tinglimur hjá sam­gong­ uni leggur eitt so víðgongd uppskot fyri Løgtingið, utt­ an at samgongan er samd um tað, kann løgmaður onki siga um enn. - Tað vita vit ikki enn. Tað er væl tí, at tinglimir í samgonguni rógva fram­ undir at fáa tað til umrøðu í Løgtinginum. Men hvat skal so enda­ mál­ið við eini møguligari um­røðu í samgonguni vera? - Tað er fyrst og fremst fyri, at hvør tinglimur skal sleppa at siga sína hugsan, er tað einasta, løgmaður vil siga um tað. Sjálvur fæst Løgmaður ikki siga, hvussu nógv val­ dømi, hann heldur, skulu vera í Føroyum Eigur tú sum Føroya Løg­ maður ikki at hava ein støðu til hetta? - Tað havi eg eisini. Men hetta er eitt mál fyri Løg­ tingið burturav og har havi eg ikki atkvøðurætt og tí vil eg ikki ávirka støðuna. Sam­ stundis er greitt, at flokk­ arnir standa ógvuliga spjadd­ir í hesum máli og tí haldi eg ikki at tað er rætt av løgmanni at seta eld í við at geva sína støðu til kennar. Fyri og ímóti Annars heldur Løgmaður, at tað eru bæði fyrimunir og vansar við at skipa Før­ oyar sum eitt valdømi. - Tað er ongin loyna, at soleiðis, sum tinglimir eru býttir ímillum flokkarnar, er ikki heilt rættvíst eftir atkvøðutalinum. Og tað er matematiskt prógvað, at verðar Føroyar eitt valdømi, hevði hesin ójavni verið útjavnaður. Tað er eisini greitt, at tað er ójavnt, hvussu nógvar at­kvøður, hvør tinglimur kostar í teimum ymsum val­ dømum og sostatt eru summi valdømi yvirum­boð­ að á Løgtingi og onnur eru undirumboðað. Verða Før­ oyar skipaðar í eitt valdømi, var hesin mismunur sjálv­ andi eisini burtur. - Royndirnar vísa eisini, at nógv torførari at fáa konu­­fólk at stilla upp í teim­ um smærru valdømunum, enn tað er í teimum størru og tí er væl trúligt, at fyri javnstøðuna í Løgtinginum, hevði tað verið ein fyri­ munur við einum valdømi og at tað hevði styrkt kvinnu­­ligu umboðanina í Løg­ting­­inum. Tey, sum vilja hava Før­ oyar til eitt valdømi, hava ført fram, at ein stórur fyri­ munur við tí er, at so høvdu vit sloppið undan tí, ið summi av teimum kalla oyði­leggjandi lokalpoli­ tikki. Men tað ivast løgmaður í. - Spurningurin er, hvat er lokalpolitikkur og, hvat er landspolitikkur. Tað krevst altíð ein meiriluti í Løg­ting­ inum til at samtykkja eitt mál, antin tað so viðvíkur Tórshavn ella Svínoy. Av­gerðin verður ikki tikin bara av teimum tinglimum, sum umboða tað einstaka valdømi. - Men hóast Føroyar verða eitt valdømi, veit hvør einstakur løgtings­lim­ ur, hvar hann er sterkastur og fer altíð at føla serliga ábyrgd fyri tí økinum, har hann fær flest atkvøður. - Hinvegin kunnu allar av­gerðir kallast lokal­ politikkur og alt kann kall­ ast landspolitikkur. At út­ byggja flogvøllin í Vágum er sanniliga landsmál Løgmaður vísir eisini á, at orsøkin til at býta Føroyar sundur í valdømi, er at tryggja, at øll øki í landinum fáa umboð á tingi. - Verða Føroyar eitt val­ dømi, er vandi fyri, at summi øki detta heilt niður­ ímillum og onki umboð fáa á Føroya Løgting. Um tað so er ein fyrimunur ella ein vansi, veldst um, hvønn ein­ stakan. Nei til uppskot frá Kallsberg Hinvegin ger Løgmaður púra greitt, at hann tekur ikki undir við uppskotinum frá formanni fólkafloksins, Anfinni Kallsberg, um at skipa Føroyar í 32 einmans valdømi. -. Tað er ein skipan, tey hava í Bretlandi, har tann flokkur, sum vinnur, fær sítt umboð valt. Hjá øllum, sum hava valt onnur val­ evni, dettur atkvøðan burtur og fær onga ávirkan. - Hetta er ein skipan, har ein flokkur saktans kann fáa meirilutan einsamallur og spurningurin um hetta er ein ynskilig skipan. - Tað eru tað nógv í Bret­ landi, sum ikki halda. Tey halda ikki, at hetta er ein skipan, sum hoyrir einum nýmótans fólkaræði til, tí allar atkvøður, sum eru fyri øðrum valevnum enn tí eina, sum verður valt, fara fyri skeytið. Og tað er ikki eftir nýmótans, fólka­ræðis­ ligari hugsan, at eitt stórt tal av atkvøðum skal fara fyri skeytið og onga ávirkan hava, sigur Løgmaður. Løgmaður vil ikki seta eld í Nýggjur formaður vil styrkja eftirútbúgving Blaðmannafelagið hevur fingið nýggjan formann. Á eykaaðalfundi hjá felagnum varð 40 ára gamla Anna V. Ellingsgaard úr Klaksvík, vald til formann. Hon er útbúgvin cand. mag. í enskum og norðurlendskum máli, men er í løtuni í ferð við at leggja seinastu hond á útbúgving sína sum journalistur á Danmarks Journalisthøjskole í Århus. Anna V. Ellingsgaard hevur fimm ára royndir sum skrivandi blaðfólk á Sosialinum og Fregnum.Umframt at fáa gongd á eftirútbúgving fyri limirnar, ætlar nýggi formaðurin sær at arbeiða miðvíst fyri at gera Blaðmannafelagið til fakfelag fyri øll fjølmiðlafólk í landinum. Í løtuni er felagið bert fakfelag fyri redaktionell starvsfólk á bløðunum og áhugafelag hjá teimum, sum arbeiða í útvarpi og sjónvarpi. Síðstnevndu eru eru limir í Starvsmannafelagnum. Hinir nevndarlimirnir í Blaðmannafelagnum eru Álvur Haraldsen, myndamaður á Sosialinum, og Ingolf S. Olsen, journalistur, úr sjónvarpinum. Anna V. Ellingsgaard er nýggjur formaður í Føroya Blaðmannafelag Løgmaður vil ikki siga um hann heldur, at Føroyar skulu verða eitt valdømi. Men uppskotinum frá Anfinni Kallsberg tekur hann so undir ongum umstøðum undir við