týsdagur 15. februar 2000síða 13

25 tíðindablaðið sosialurin Nr. 31 - 15. februar 2000 24 tíðindablaðið sosialurin Nr. 31 - 15. februar 2000 vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál mál munur stig 1 Stjørnan 4 4 - 0 - 0 402 314 88 17 2 VÍF 5 3 - 0 - 2 380 339 41 13 3 Kyndil 4 2 - 0 - 2 336 295 41 11 4 Neistin 4 3 - 0 - 1 298 290 8 11 5 VB 4 1 - 0 - 3 354 366 -12 6 6 Tjaldur 5 0 - 0 - 5 268 434 -166 0 vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál mál munur stig 1 VÍF 6 4 - 0 - 2 519 416 103 19 2 Neistin 5 5 - 0 - 0 505 427 78 19 3 StÍF 5 4 - 0 - 1 498 427 71 19 4 Kyndil 6 4 - 0 - 2 508 441 67 15 5 KÍF 6 2 - 0 - 4 401 518 -117 5 6 H71 6 1 - 0 - 5 428 508 -80 4 7 Tjaldur 6 0 - 0 - 6 438 560 -122 3 Støðan 1. deild kvinnur Støðan 1. deild menn Stíf hevur tikið liðið úr kappingini Ioana Rápa VÍF 146 (44) Regina Rádó VB 116 (33) Lotte Sørensen Kyndil 103 (41) Vesna Tomajek Stjørnan102 (45) Sunrid Gleðisheygg Tjaldur 82 (21) Jacklin Durhuus VÍF 81 (5) Inga F. Danberg Neistin 78 (21) Arnleyð Krosslá VB 66 Simona Hansen Stjørnan 66 (7) Gurið Mortensen VB 61 (1) Andrijana Milodanovic Stjørnan 60 (2) Ann Hansen Kyndil 56 (10) Annika Ljósstein Stjørnan 56 (13) Katrin á Neystabø Neistin 55 (15) Ileana Manolescu Neistin 52 (13) Sámal Joensen VÍF 145 (29) Heini Joensen Neistin 141 (31) John Petersen StÍF 129 (39) Áki Olsen Neistin 121 (18) Artur Johansen StÍF 121 (23) Jakob Jónsson Kyndil 99 (7) Petur Martin Johansen KÍF 98 (33) Bjarni Wardum Kyndil 97 (24) Ingi Olsen VÍF 92 (6) Sverri Justinussen Tjaldur 86 (13) Halgir D. Olesen H71 84 (7) Suni F. Johannesen Tjaldur 79 (20) Vagnur Johannesen KÍF 75 Jákup Dam KÍF 68 (5) Petur Martin Poulsen KÍF 66 (6) Máltindurin 1. deild kvinnur 1. deild menn Ioana Rápa gjørdi enn eitt gott hál leygardagin, og liggur framvegis á odda á máltindinum JÁKUP MØRK Í farnu viku tók Fótbólts- sambdni avgerð um, at teir báðir dystirnir, sum føroy- ska A-landsliðið skal spæla í ár, verða býttir javnt mill- um teir báðar altjóða leik- vøllirnar, Tórsvøll og Svangaskarð. Sostatt verður dysturin móti dønum leiktur á Tórs- vølli, meðan Slovenar, sum Føroyar hitta í HM-undan- kappingini, skulu vitja Svangaskarð 3. september. Eingin ósemja Tað hevur ljóðað, at orsøkin til avgerðina er, at ov nógv ivamál eru í Tórsvalla verk- ætlanini til, at FSF torir at leggja altjóða dystirnar her, men hetta verður avsannað úr bæði Tórsvallagrunni- num og FSF. Poul Michelsen sigur við Sosialin, at honum kunnugt eru eingi ógreið viðurskifti í samstarvinum millum Tórsvøll og FSF, men at partarnir tvørtur ímóti júst hava fingið pappír upp á hvønn annan, fyri at øll við- urskifti skulu verða so greið sum gjørligt. Víðari sigur hann, at hann ongantíð hevur rokn- að við, at allir altjóða dystir Føroya skulu leikast á Tórs- vølli. Torleif Sigurðsson, for- maður í Fótbóltssamband- inum, sigur eins og Poul Michelsen, at eftir hansara tykki er ikki talan um nøkur ógreið viðurskifti. Einasti luturin, sum enn ikki er komin upp á pláss, er hvør skal hava ognarrættin til bygningin, sum í løtuni er undir ger. Hetta hevur tó ongan praktiskan týdning, men er so at siga bert ein spurning- ur um fordeiling av inntøk- um og útreiðslum greiður fótbóltsformaðurin frá. Týdningarmikið við tveimum vallum Torleif leggur afturat, at hansara tykki er tað av stór- um týdningi, at Føroyar hava tveir vallir, sum báðir lúka tær altjóða ásetingar, sum er galdandi. Havadi í huga tað økta virksemið, sum føroyingum hevur verið fyri í altjóða høpi seinastu árini, er held- ur einki at ivast í, at tørvur er á minst tveimum vallum. A-landslið, U-landslið og dystir hjá fótbóltsfeløgum í altjóða høpi gera sítt til, at eftirspurningurin eftir gras- inum økist, og tískil er sera týdningarmikið, at slitið á grøna undirlagið verður minkað nakað. Arbeiði heldur fram Annars frættist frá grunn- inum Tórsvøllur, at arbeiði við liðugt gerðini av vøll- inum heldur áfram í ár, og sum skilst, eru flestu við- Leiðin gongur aftur til Svangaskarð Einasti undankappingardysturin hetta landsliðsárið skal leikast á Svanga- skarði, men sambært formanninum í Fótsbóltssambandinum hevur hetta einki at gera við, at FSF ikki hevur álit á tórsvallaverkætlanini urskiftini fingin í rættlag, tá summarið fer at nærkast. Poul Michelsen greiður frá, at í vár verður farið undir at gera trappur og WC liðug. Seinastu áskoðara- plássini, sum ætlandi skulu verða framman fyri bygn- ingin, verða ikki sett upp enn, tí hetta vildi órógva arbeiði í sjálvum bygning- inum. Júst nær bygningurin verður liðugt gjørdur vistu hvørki Torleif Sigurðsson ella Poul Michelsen, men FSF formaðurin helt fyri, at tað helst hevur stóran týd- ning, at farið verður undir hetta arbeiði innan alt ov langa tíð. Í løtuni er støðan tann, at Tórsvøllur hevur fingið undantaksloyvi, soleiðis at skiftirúmini hjá HB og B36 kunnu nýtast til altjóða dystir, men enn er ikki greitt, hvussu leingi hetta undantaksloyvi stendur við. Ikki góða byrjan At enda nevna teir báðir, at teir nú vóna, at friður verð- ur um Tórsvallarmálið. Báðir eru teir samdir um, at vøllurin hevur fingið eina sera baldruta byrjan, har so at siga alt hevur gingið í- móti. Røddir hava verið fram- mi um, at ov fáir áskoðarar hava verið til dystirnar, men hetta er eisini tengt at, undir hvørjum umstøðum hesir hava verið leiktir. Regn og vindur hevur verið so at siga hvørja ferð, og tá dystirnir samstundis hava verið sjónvarpaðir út til allar stovur í landinum, er lítið at siga til, at nógv fólk hava aftra seg við at fara til dystirnar. Harumframt leggur Poul Michelsen afturat, at prís- urin á atgongumerkjum varð settur upp, tá dystirnir vórðu lagdir á Tórsvøll, og eftir hansara tykki hevur hetta eisini ávirkað áskoð- aratalið skeivan vegin. Tórsvøllur sleppur bert at leggja gras til annan landsdystin av tveimum hetta árið. HM-undankappingardysturin móti Slovenum, verður leiktur á Svangaskarði Tað kann ikki vera rætt, at sjómenn skulu noyðast at halda lív í øllum hesum nullunum sum t.d. starvast í bankum, matvøruhandl- um, sjúkrahúsum, skúlum, bilverkstøðum, byggifyri- tøkum, skipasmiðjum, bók- asøvnum, tollstovu, búskap- arráðnum, politistøðum, timburhandlum, landstýri, løgtingi, cand. dittum og cand. dattum. Biði heldur allar hesar ónytturnar pilla av landinum so kunnu sjó- menninir einsamallir syrgja fyri at skapa eitt rættvíst og rímuligt samfelag har ongin nassar upp á nakran. Hvussu teir so skulu útvega sær skip og fiskiamboð, selja fisk og orðna lønarút- gjalding o.m.a., tað hugsa vit minni um. Tað er nógv fyri, at ein skal føla seg noyddan at taka so til. Nú hevur í sein- astuni verið nógv rópt og brøla eftir teimum lærdu fólkunum í Føroyum sum, samsvarandi meiningini hjá einum breiðum skara av før- oyingum, og landstýrisfólki við, bert eru nakrir forkel- aðir apukattar sum hvørki gera eitt ella annað til nyttu afturímóti teimum hetju- num sum, í órættvísi, stríð- ast og strevast í tí, ið mest kann sammetast við eitt helviti, nevniliga á sjónum. Tað mátti verið mannmink- andi, at verði mettur so úss- aligur og vánaligur, at mann hevur uppibori sersømdir, rós, herðaklapp og serligt forstáilsi sum tað vísir seg at hesin neyðars fiskimað- urin í heilum hevur brúk fyri at hoyra frá landkrabbu- num, men spurningurin er, um fiskimaðurin yvirhøvur hevur biði um hendan mar- tyrleiklut ella hann nevni- liga er skaptur av land- krabbunum. Tað kann ikki bera til, at nakar skal føla seg noyddan at vera fiskimaður, um so er at viðkomandi ikki hevur hug til tess. Lat tað vera okkara vón, at sjómanslívið, eins væl og aðrir vinnuveg- ir, er eitt frítt væl hjá teim- um sum her starvast og um hesir ikki ynskja at virka innan hesa vinnu, so hava teir akkurát sama møgu- leika sum limirnir í búskap- arráðnum og starvsfólkini á Hotel Vágum at velja okkurt annað at takast við. Tað man neyvan vera nakað slag av arbeiði sum altíð er stuttligt, og sjómaðurin man eins og sjúkrasystirin hava sínar góðu dagar og sínar minni góðu dagar. Ella er tað kanska so, at tað slet ikki er sjómaðurin ið rópar so nógv upp, men harafturímóti nakrir pseudo-vinnulívsmenn (óveruligir vinnulívsmenn) sum ikki tola at hoyra, at teir nú skulu gerast rættir vinnulívsmenn og tillaga seg vanligar marknaðar- treytir eins og vinnulívs- menn í øðrum liberalistisk- um londum — nevniliga fría kapping? Hava Føroyar brúk fyri væl lærdum fólki? Tann 11. februar 2000 stendur ein grein í Sosiali- num eftir Jóhan Mortensen (hereftir stytt J.M.). Tann greinin kemur í kjalarvørr- inum á einum sera buldrut- um og óciviliseraðum kjaki í seinastuni og einum fimm- ara í útvarpinum. Undirrit- aði fer at loyva sær at koma við tveimum endurgeving- um úr hesi grein sum skurr- aði sera illa í oyrunum hjá undirritaða - ” Vit eru øll eins fyri Guði, men tó er munur á monnum. Ein fiski- maður er meira verdur fyri føroyska samfelagið enn vit skrivstovukalar í Havn__.Tað er ein sann- roynd, at tað er fiskimaðurin á Munkagrunninum og flak- akvinnan á Kósini, sum skapa tey sonnu virðini í hesum landi og sum vit øll onnur njóta gott av ” — endurgeving endar. Tað er lítið at ivast í, at J.M. hevur skriva omanfyri nevndu grein í bestu mein- ing, og hetta skal avgjørt ikki metast sum nakað per- sónligt álop á J.M., men ikki kann sigast at greinin byggir á breiðan seriøsitet. Tá J.M. seinni í greinini kemur inn á hvussu soltin kvinnurnar leiklutur í før- oyskum vinnulívi er, og set- ir spurningin, um tað er or- saka av at menn eru ov kvinnukúgandi, ja, so kann undirritaði væl fylgja við og fyri ein stóran part taka und- ir, men tá tað so seinni í greinini verður sagt (endur- geving byrjar) - ” Tað er sjálvandi meira áhugavert og ómakaleyst at fáa sær eitt akademiskt heiti og ein fulltrúasess við góðari eftir- løn, og hvør kann brigsla einum ungum at hann vil virka undir tryggum korum ? ” — (endurgeving endar), ja, so eru vit enn einaferð vitni til ein alt ov vanligan og fulkomiliga skeivan hugsunarhátt hjá einum alt ov stórum parti av føroying- um. Altso, tað ljóðar sum um, at tað at gerast lærdur í dag bert er at keypa sær ein ferð- aseðil til útlandið og so møta upp onkunstaðni, stilla seg í bíðirað og fáa sær eitt akademiskt heiti á einum kontórið, yvir ein keyp- mansdisk, ella okkurt sov- orið. Tað er so pilkandi lætt og ómaksleyst at tað kann ein og hvør idiotur gera utt- an stórvegis hóvasták. Ja, tað er ikki so løgi at fleiri herheima meta ein slíkan ’cand. dit ella cand. dat’ sum ein landasvíkjara, eitt huldufólk sum hevur ligið skít í og bólta í nøkur ár á flatlondum, og sum ’aldrin hevur gjørt nakað ORDU- LIGT til nyttu’. Hetta prógvar, at tað er okkurt spinnandi gali við tilvitskuni her á klettunum. Mín uppfatan er, at tað eru alt ov fá ’cand. dit’ og ’cand. dat’ í Føroyum, og tískil eru Føroyar eitt alt ov einspora samfelag við bert einari høvuðsvinnu. Tað er stórur tørvur á væl lærdum fólki, ikki minnst í føroyskum vinnulívi, og høvdu tað verið fleiri fólk við høgari útbúgving í Før- oyum, og hesi fingu eins góðar sømdir sum væl lærd fólk aðrastaðni, so hevði føroyskt vinnulív heilt av- gjørt verið nógv meiri fjøl- tátta enn tað er í dag. Á sama hátt er brúk fyri einum búskaparráði sum kann koma við góðum fakligum vegleiðingum til politikk- arar og embætisfólk. Hava væl lærd fólk brúk fyri Føroyum? Hesin spurningur hevur ei- sini verið havdur á lofti fyrr. Sannleikin er, at í heimsins mest framkomnum londum verður lærdómur mettur sera høgt. Tað er ein spurn- ingur um at klára at fylgja við útviklinginum, hava ”know how” og duga at brúka tøkni bæði innan vinnulív og almenna fyri- siting. Best er sjálvandi, um mann er førur fyri at verða slóbrótari innan summi økir. Í Føroyum hevði tað verið heilt nattúrligt at satsa upp á at vit kundu verði slóð- brótarar innan fiskivinnu og tilvirkan av ymsum fiska- úrdráttum, og kanska innan skipasmíð við. Men tað er so sanniliga eisini týdning- armikið at hava ein vælvirk- andi almennan sektor, og alt hetta krevur vælútbúgvi fólk. Og víst og satt er tað, at um útbúgving og lærdómur ikki fær høga raðfesting í samfelagnum og verður virt, so kann mann gott gloyma alt um at verða kappingarførur og varveita eins høgt livistøði sum í øðrum framkomnum lond- um. Kappingin millum londini er hørð, og tann sum fremstur er innan gransking og vitan kemur at draga tey longstu stráðini. Soleiðis eru treytirnar nú einaferð. Og tað er galdandi fyri øll samfelagsøkir tað verið seg innan fiskivinnu, skipasmíð, heilsurøkt eins væl og innan almenna umsiting. Tað er stórur eftirspurn- ingur eftir vælútbúnum fólki allastaðni í verðini, jú dugnaligari ein er, jú betri eru møguleikarnir at fáa góð størv við góðum lønum. Framkomin lond vilja fegin gjalda fyri at fáa fatur á dugnaligum fólkið við góð- um lærdómi, tí hesi koma at kasta mangt slíkt av sær aftur til samfelagið tá ið av tornar. Tað sum eykennir menn- ingar-lond og bananrepu- blikkir er nevniliga hetta, at ein stórur partur av fólki- num í hesum londum hava ongan lærdóm. Tey eru í einari støðu har koruptión og óskil valdar í landinum orsaka av vantandi útbúnum fólki og ordiligum viður- skiftum. Er tað kanska tann vegin mann ynskir at ganga í Føroyum? So sig tað bara - tí tey vælútbúnu skulu nokk klára seg, og finna sær vinnuvegir aðrastaðni enn í Føroyum. So tað er ikki bara ein spurningur um Føroyar hava brúk fyri vælútbúnum fólki, men minnst líka nógv, um væl útbúgvin fólk hava brúk fyri Føroyum. Jarðfrøðilesandi Hilmar Simonsen Martyrleiklutur fiskimanna Sambært fjølmiðlunum hevur Sosialráðgevarafelag Føroya nú alment úttalað seg um avleiðingarnar av broyttu pensjónslógini, og soleiðis hevur almenningur- in fingið váttað frá teim ser- kønu á økinum, t.v.s. teim- um, sum skulu umsita lóg- ina hvønn dag, at lógarupp- skotið var ov illa umhugsað. Tað eigur ikki at siga okk- um so lítið. Nógvar søgur Vit sum hava roynt at fylgt við, og sum minnast nøkur ár aftur í tíðina, hava ikki gloymt hvussu søgurnar longu byrjaðu at ganga í átt- atiárunum um misbrúk av sosiala verkinum, oyðsl av almennum peningi, og um yvirmannaða og alt ov kostnaðarmikla Almann- astovu. Søgurnar eru ikki deyðar enn! Ávísir politik- arar hava heldur ikki spart uppá atfinningarnar. Men nú skuldi alt so broytast, og vit skuldu fáa nýggjar føroyskar lógir. Lat tað vera sagt beinan- vegin, at henda viðmerking er ikki skrivað sum verju- røða fyri starvsfólkið á Al- mannastovuna. Viðmerk- ingin er meira ætlað til at vísa á, hvat er við at henda í okkara samfelag, og fyri at rópa eitt varskó — einaferð enn!! Sosiala økið Sosiala økið er breitt og um- fatandi, tað umfatar alt sam- felagið, og tað merkist í gerandisdegnum, uttan at øll kanska hugsa so nógv um tað. Og eitt er, sum skal sláast fast: sosiala økið er kostnaðarmikið í krónum og oyrum her og nú. Men vilja vit hava eitt vælferð- arsamfelag, og tað vilja vit, so mugu vit øll vera við til at gjalda tað, sum tað kostar. Vit spara tað aftur aðrastað- ir, sum tíðin gongur, men sjálvandi skal skil vera í tí vit gera. Brúkt nógva tíð og orku Nógv tíð og orka er brúkt til at svara spurningum frá fólki, síðan pensiónslógin varð broytt, sigur fakfelagið hjá sosialrágevarunum, og heldur ikki hava sosialráð- gevarar greitt vitað, hvussu tey skulu umsita lógina, tí broytingar hava verið nógv- ar. Hetta kunnu vit sum pol- itikarar ikki bjóða okkara borgarum, samstundis sum vit reypa av, at yvirskotið í landskassanum er stórt. Sum eitt dømi kann nevn- ast Sjúkrahúsverk Føroya, sum er illa fyri, hóast ein partur fekk størri játtan á fíggjarlógini enn ætlanin frá landsstýrinum upprunaliga var. Størsta sjúkrahúsið, Landssjúkrahúsið, var rætti- liga við skerdan lut í mun til tørvin. Men, nú skuldu pensionistarnir fáa tað nógv betri, segði landsstýris- kvinnan. Alt skuldi nú ger- ast so gott og trygt, rættvíst og einfalt at umsita, so sjúkrahúsverkið mátti bíða. Ta søguna kenna vit so nú! Gongdin Tí verður her ávarað, enn einaferð, um gongdina und- ir hesum landsstýrinum. Nú fara politikarar úr teim trimum landsstýris- flokkum til Danmarkar um heilt stutta tíð at gera sátt- mála um, at vit megna sjálvi, nú taka vit ábyrgd! Gamaní, vit skulu hava skiftistíð (siga somu flokk- ar!!), men sáttmálin skal gera greitt, at vit verða leys frá Danmark. So loysa vit trupulleikarnar við tíðini, og hægsta prísin fara so okkara børn og barnabørn at gjalda, men hva tá? Um Annfinn Kallsberg, Óli Breckmann, Heine O. Heinesen og møg- uliga Helena Dam á Neyst- abø og Høgni Hoydal tá eru farin burtur úr politikki, vita vit ikki, men tá verða tey helst leys av øllum. Tey fara ivaleyst at klára seg, men hini í pensiónsaldri, hvat við teimum?? Tá verður nakað seint at skylda uppá danir, men helst fer tað at verða so. Hetta er vert at hugsa um, og hetta skulu vit hugsa um, áðrenn tey fara til Danmarkar at taka av- gerðina fyri okkum, tí tá samráðingarnar eru lidnar, tá er longu ov seint, tá er avgerðin tikin. Tá fólkaat- kvøðan verður, verður onki at velja í, tá verður bert eitt Viðmerking: So gott og so trygt… uppskot! Tórshavn 11-02-2000 Lisbeth L. Petersen, Sambandsflokkurin