mikudagur 6. juni 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 106 - 6. juni 2007 Spurningurin er, um nak­að kann gerast, so toskaveiðan undir Før­oy­um gerst meira støð­ug, soleiðis at sveigg­ini í veiðini ik­ki gerast so stór. Roynd­ ir­nar siga okk um, at ik­ki er lætt at stýra til­ fein­g­in­um og veiðini, so­leið­is sum vit helst vil­ja hava tað at vera Eftirspæl Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað var á tíðindafundi í gjár, at Hjalti í Jákupsstovu, leið­ari á Fiski­rann­sók­nar­ stov­uni og Jákup Reinert, fis­ki­frøð­ing­ur og limur í ráð­ge­v­an­di nevndini hjá ICES, kunngjørdu fyribils til­mæl­ið hjá fel­ags­skap­ inum. Í stuttum mælir ICES til, at eingin beinleiðis toska­ veiða verður á føroyska land­grun­n­i­num í komandi fiski­ári. Formaðurin í vinnunevnd løg­tings­ins, Hendrik Old, er samdur við fiski­frøð­ing­ um um, at støðan hjá tos­ka­ stovn­inum í løtuni er døpur, og somu áskoðan hevur lands­stýrismaðurin í fiski­ vin­nu­málum, Bjørn Kalsø, ei­si­ni. Formaðurin í Føroya Reið­ara­felag, Jákup Sól­ stein, sigur seg ivast í ráð­ gev­ing­ini, tí royndir hava víst, at hendan onnur ár ikki hev­ur verið serliga eftir­far­ an­di. Í øllum førum er tosk­ ur­in komin aftur – og í ní­ti­ ár­un­um kom stovnurin nógv skjótari fyri seg aftur, enn nakar tordi at droyma um. Somu áskoðan hevur for­ mað­ur­in í Meginfelag Út­róð­rar­manna, Auðunn Kon­ráðs­son, sum heldur, at myn­du­g­­leikarnir ikki skulu taka døpru útlitini so tungt, men heldur lata fiski­da­ga­ skip­an­ina standa sína roynd. Jóhannes Olsen, formaður í felagnum hjá Línubátum, sig­ur, at verður bann sett fyri beinleiðis veiði eftir tos­ ki, er einki annað at gera hjá hansara limum enn at legg­ja línuflotan. Hvørki línuflotin ella út­róð­rar­flotin kunnu klára seg uttan toskin – og í aðrar mát­ar ber heldur ikki til at veiða við línu uttan so, at tú ei­si­ni veiðir tosk. Í gjár vórðu eisini tøl nevnd, hvat tað kemur at merk­ja fyri føroyska fis­ka­ virkis­vinnu, um eingin bein­ leið­is toskaveiða verður loyvd í komandi fiskiári. Hugsandi er, at ein av fram­leiðs­lunum hjá før­oys­k­ um virkjum, sum rættiliga hevði kent sviðan av slíkum vei­ði­ban­ni, er salt­fiska­fram­ leiðs­lan, har dýrasta vøran verð­ur virkað úr toski. Eitt miðal ár liggur toska­ veið­an undir Føroyum um ei­ni 20.000-25.000 tons, og okk­urt árið hevur veiðan ver­ið omanfyri tey 40.000 ton­si­ni. Í kreppuárunum fyrst í ní­ti­ár­un­um var samlaða toska­veið­an niðri á nøkrum fá­um túsund tonsum, men við­ur­skift­ini broyttust, og eft­ir heilt fáum árum fór veið­an langt upp um eitt mi­ð­al ár. Spurningurin er, um nak­ að kann gerast, so tos­ka­veið­ an undir Føroyum gerst mei­ ra støðug, soleiðis at sveigg­ ini í veiðini ikki gerast so stór. Tað er eingin, sum veiðir við línu og húki annars, ið ik­ki vil hava tosk. Hann rúgv­ar væl upp og hevur góð­an og støðugan prís. Hinvegin er spurningurin, um bæði skip, bátar og fiskaframleiðarar í longdini ik­ki høvdu havt tað betri, um veiðan var meira støðug. Á henda hátt høvdu fiski­ menn og framleiðarar eins og keyparar í útlandinum havt eitt støðugari grund­ar­ lag, sum kanska í longdini hevði tænt samlaðu vinnuni best. Royndirnar siga okkum, at ikki er lætt at stýra til­ feing­in­um og veiðini, so­leið­ is sum vit helst vilja hava tað at vera. Eftirspæl eftir dapra spádómin um toskin ICES mælir til, at eingin beinleiðis toskaveiða verður á føroyska landgrunninum komandi fiskiár. Tað verður løgtingið, sum seinni í summar kemur at taka støðu til hendan álvarsama spurningin Mynd: Vilmund Jacobsen - Vit hava stongdar leið­ir, og vit hava fis­ki­ dag­ar. Tað er av­mark­ að, hvørji ítø­ki­lig tiltøk myn­ du­g­leik­ar­ nir kunnu seta í verk til tess at verja tann smáa toskin. Men eitt, sum heilt vist hevði gjørt góðan mun bein­ an­veg­in, var at friða inn­as­tu leiðirnar fy­ri allari veiði í eina tíð. Hesar leiðir eru uppvakstrarøkið hjá fiski­ nu­m, sum skal se­ta til fiskiskapin, sig­ur Jákup Reinert, fis­ki­frøð­ingur Fiskastovnar Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Jákup Reinert, fiski­frøð­ing­ ur og limur í ráðgevandi nevnd­ini hjá ICES, heldur ik­ki, at eftirspælið um tilmælið hjá stovninum um onga beinleiðis toskaveiði komandi fiskiár hevur verið óg­vus­lig­ari enn væntað. - Nei, eg haldi ikki, at eg ha­vi hoyrt nakað, eg ikki væn­taði at hoyra. Fiskifrøðingurin heldur, at bæði Hendrik Old, for­ mað­ur í vinnunevnd løg­ tings­ins og lands­stýris­mað­ ur­in í fiskivinnumálum, Bjørn Kalsø, sum var við á tíð­in­da­fund­inum í gjár, taka støð­una við toskastovninum í álvara. - Hinvegin er eisini nátt­úr­ ligt, at vinnan kemur við sín­um útspæli, tá ráð­gev­in­g­ in í fyrstu syfti gongur teim­ um ímóti. Hann heldur, at ten­den­su­ rin í fleiri ár hevur verið, at ráð­gev­ing­in skal tigast burt­ ur og ikki takast fyri nakað ser­ligt – og síðan skulu ting­ ini bara laga seg, soleiðis sum tey nú einaferð gera. - Jú, eg haldi, at Bjørn Kal­sø veit, at støðan við toski­n­um í løtuni er hætt­is­ lig, og tað veit Hendrik Old ei­si­ni. Spurningurin er so ba­ra, hvat teir fara at gera, og hvat teir kunnu gera. Jákup Reinert er tó sann­ førd­ur um, at støðan kann ger­ast uppaftur daprari við tosk­in­um, um eingi stig verða tikin til vernd av ung­ fiski­num. Spurdur, hvat hann vænt­ ar, at landsstýrið fer at mæla løg­ting­­in­um til at gera, sig­ ur fiskifrøðingurin, at hugs­ an­di er, at Føroyabanki verð­ur stongdur fyri veiði – antin totalt ella partvís. - Vit hava stongdar leiðir, og vit hava fiskidagar. Tað er avmarkað, hvørji ítøkilig til­tøk myndugleikarnir kun­ nu seta í verk til tess at verja tann smáa toskin. Og tó. - Eitt, sum heilt vist hevði gjørt góðan mun, er, um út­róð­rar­flotin ikki slap at Mælir til Beinta av Reyni í Listasavni Í summar skipar Listasavn Føroya fyri framsýning við Beintu av Reyni, har 26 málningar vera at síggja. Hon málar modernað og nýrealistisk, og setir áskoðaran í bás í landslagsmálningum sínum við at mála gardinur og blómur frammanfyri, so at áskoðarin verður tilvitaður um, at hann hyggur innanífrá og út gjøgnum vindeygað. Hetta er tað sokallaða kvinnuliga sjónarhornið, tí arbeiðsplássið hjá kvinnuni var har heima, og soleiðis upplivdi Beinta av Reyni føroyska landslagið sum barn hjá ommuni og abbanum á Eiði. Í samband við framsýningina er bók gjørd, ið Dagmar Warming listfrøðingur hevur skrivað. Fríhandil í Húsavík Omanfyri 40 vesturnorðurlendskir og danskir tinglimir, ráðharrar og serfrøðingar, umframt eygleiðarar frá russisku Duma hittast í Húsa­vík í Íslandi í døgunum 14.-17. juni, fyri at kjakast um frí­ hand­il­s­avtalur, og grundarlagið og møguleikarnar fyri einum tætt­ ari samstarvi viðvíkjandi fríhandli. Íslendski og grønlendski uttan­ rík­­is­málaráðharrarnir, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir og Aleqa Ham­ m­ond, luttaka saman við Magna Laksáfoss, landsstýrismanni í fígg­jar­málum. Hetta er árliga temaráðstevnan hjá Út­norð­ur­ráð­ num, sum hesaferð snýr seg um “Útnorður í einum altjóða heimi”.