fríggjadagur 5. januar 2007síða 14

Nr. 4 • 5. - 6. januar 2007 Vikuskifti 14 er, kann vera torført at siga, held­ur Peter Holm. Hóast Kaupthing longu nú, umvegis móðurbankan í Ísland­i, hevur fingið ein rím­ uliga stóran part av køkuni í Føroy­um, so er Peter Holm ikki nøgd­ur. ­ Tað er ikki nakað ókent fy­ribrigd­i, at um tú fy­rst by­rjar at verða nøgd­ur, so blívur tú d­ovin, og so ert tú liðugur, sig­ ur Peter Holm. Jan Otto Holm letur ongan iva vera um, at Kaupthing hevur slóðað veg fy­ri hinum peningastovnunum á íløgu­ økinum. At hinir eru komnir aftaná og eru farnir at gera tað sama, tulkar hann sum, at Kaupthing hevði fatur á rætta end­anum frá by­rjan av. ­ Vit vóru teir fy­rstu í Før­ oy­um við y­msum tænastum. Vit vóru teir fy­rstu sum burt­ urav vend­u okkum til kund­ar, sum y­nsktu at gera øðrvísi íløg­ ur enn at seta pengar á bók, og vit vóru eisini teir fy­rstu sum by­rjaðu at gera tær halltry­ggj­ aðu íløgurnar, sum tað nú er so nógv fokus er á, sigur hann. Ert tú ikki bangin fyri, at tit verða yvirhálaðir at hinum. ­ Nei, als ikki. Eg trúgvi upp á okkara d­y­gd­ir, og eg eri als ikki bangin fy­ri kapping, tvørt­ urímóti er tað bara gott, leggur hann afturat. Men held­ur ikki á íløguøki­ num ætlar Kaupthing sær at vera d­iscount­banki, men kort­ ini ivast Jan Otto ikki í, at teir vera kappingarførir. Burtur við antitrust-lóg Eitt sunt og væl rikið vinnulív er ein fortrey­t fy­ri, at lánveit­ arar eisini kunnu vinna pening, og tí fy­lgir stjórin á Kaupthing við gongd­ini á hesum øki. Væntar tú, Peter Holm, at vit koma at síggja eitt meiri fjølbroytt vinnulív í Føroyum í framtíðini? ­ Tað vóni eg. Vit koma helst at síggja eitt meiri d­y­namiskt vinnulív við einum meiri d­y­n­ amiskum eigaraskara. Teir nógvu virkishand­larnir, vit hava sæð seinastu tíðina, eru heilt avgjørt eitt gott heilsutekin. Alsamt størri krøv verða sett til nýggju eigararnar um renting av eginpeningi, og tað hald­i eg er sunt, sigur Peter Holm Men fer tað ikki at gerast ov tungt hjá nýggju eigarunum at forrenta eginpeningin, tá teir seta seg í so nógv størri skuld­, enn gomlu eigararnir gjørd­u? ­ Eingin sigur, tað skal vera so lætt, men teir nýggju eig­ ararnir skulu d­uga betri enn teir gomlu. Og at teir nýggju eigararnir, hvør í sínum lagi, seta størri krøv til sín sjálvs er nakað, sum vil gagna øllum samfelagnum sum heild­, held­­ ur Peter Holm. Peter Holm er ikki fegin um, at broy­tingin í lógini um vinn­ uligan fiskiskap, sum verður løgd­ fy­ri tingið í næstum, setir stórar avmarkingar fy­ri samanleggingum av fiskiloy­v­ um. Hetta kallar hann fy­ri antitrust­lóg. ­ Hesar forðingar fy­ri saman­ leggingum seta fiskivinnuna í eitt land­búnaðarlíknand­i støði, har hvør bónd­i hevur sín garð. Hetta er ikki gott, tí fy­ritrey­tin fy­ri at fáa sum mest burturúr fiskivinnuni er, at ríkid­ømið verða gagnnýttir á mest effektivan hátt, og tað vísir seg, at tess størri eind­­ irnar eru, tess betri eru tær førar fy­ri at vinna pening, sigur Peter Holm. Hann held­ur ikki, at mið­ savnan av fiskiloy­vum í sær sjálvum er av tí ónd­a. ­ Eg síggi tað ikki sum nakra náttúrurlóg, at ein og hvør føroy­ingur skal kunna fáa eitt fiskiloy­vi. Um málsetningurin er at býta fiskatilfeingið út á nakrar smáar eind­ir, so fáa vit ikki gagn av teimum fy­rimun­ um, sum stórrakstur hevur, held­ur stjórin í Kaupthing. Pilka ov nógv við smálutir Peter Holm held­ur, at føroy­skir politikarar hava ly­nd­i til at bland­a seg ov nógv í smálutir hjá vinnulívinum, samstund­is sum teir hugsa ov lítið um tær stóru linjurnar – ella karmarnar – sum vinnan upp á longri tíð skal virka und­ir. ­ Tað er umráðand­i at skapa støðugar politiskar karmar fy­ri vinnuna. Politikarar hava ringt við at hald­a fingrarnar burtur, har teir burd­u latið vera við at pilka við. Her hugsi eg serliga um antitrust­lógina, sum nú er komin á tingborð, sigur hann. Er nakað gott at siga um vinnupolitisku karmarnar í Føroyum? ­ Ja, har fekst tú meg. Tað er altíð lættari at finnast at enna at rósa. Men tá vit nú eru inni á hesum, lat meg so nevna partafelagsskattin. Tað er sera positivt, at partafelagsskatt­ urin er lutfalsliga lágur, og y­nskiligt hevði verið, um hend­a gongd­in hevði hild­ið fram. Á tann hátt kunnu vit d­raga útlend­sk virkir hend­anvegin at gera íløgur í okkara land­i, sigur Peter Holm. Partafelagsskatturin er í løtuni 18 prosent. Er tað ikki rímuligt, at vinnan eisini lyftir sín part av skattabyrðuni? ­ Jú avgjørt! So er eitt mark fy­ri, hvussu nógv partafelagsskatturin kann lækka? ­ Tað er eisini ein spurn­ ingur, hvat tú vilt við part­ afelagsskattinum. Vilt tú d­raga fremmand­ar íløgur hend­avegin, so skulu vit hava nakrar fy­rimunir, sum okkara grannalond­ ikki hava, sigur hann. Samanumtikið held­ur Peter Holm tað vera av alstórum týd­ningi, at vinnan fær støðug­ ar karmar at virka und­ir, og at tað ikki altíð verður lóggivið hvørja ferð, okkurt smávegis er á vási. Og hann skilir fram­ vegis ikki, hvat end­amálið er við antitrust­lógini hjá Fiski­ málaráðnum. Men sum virkand­i vinn­ ulívsmaður innan fíggjarheimin tillagar hann og Kaupthing seg til teir givnu karmar, sum politi­ kararnir seta. Soleiðis er tað! 36 ára gamli Jan Otto og 38 ára gamli Peter eru ávikavist íløgustjóri og stjóri í Kaupthing Bank. Bankin hevur nú tikið enn eitt stig longur fram á leiðini til at gerast ein veruligur peninga­ stovnur í Føroyum Mynd: Jens Kristian Vang