týsdagur 8. mai 2007síða 5

5 tíðindi Nr. 87 - 8. mai 2007 Politikkur Heini í Skorini heini_skorini@yahoo.com Nýggjar floksstrategiir. Eitt en­durskoðað floksapparat. Ein­ øðrvísi lan­dafrøðilig og sosial saman­setin­g í løgtin­g­ in­um. Sterkari kommun­ur. Og størri leiklutur til fjøl­ miðlarn­ar. Tað kun­n­u sam­ bært serfrøðin­gun­um Boga Eliasen­, Gesti Hovgaard og Jógvan­i Mørkøre verða n­ak­ rar av avleiðin­gun­um, um Føroy­ar verða skipaðar sum eitt valdømi. Men­ allir eru teir samdir um, at ein­ slík broy­tin­g fer at kollvelta før­ oy­skan­ politikk. Oyðileggjandi lo­kalpo­litikkur Ein­ høvuðsgrun­dgevin­g fy­ri at skipa Føroy­ar sum eitt valdømi er, at lan­dspoli­ tisku atlitin­i við hesi broy­t­ in­g gerast sterkari en­n­ tey­ lokalpolitisku. Og hesum tekur Bogi Eliasen­, stjórn­­ málafrøðin­gur, un­dir við. ­ Við n­úveran­di skipan­ sten­dur hvør tin­glimur ein­­ an­s til áby­rgd fy­ri sín­i egn­u heimby­gd ella valdømi, og tí kvalir n­úveran­di skipan­ lan­dspolitisku atlitin­i og reduserar tin­garbeiðið til lokalpolitiska togtugan­. Ein­ broy­tin­g frá sjey­ n­iður í eitt valdømi hevði sett lan­dið heldur en­n­ heimby­gdin­a í fremstu røð, og tað er aln­ey­ðugt, um Føroy­ar sku­ lu stan­da seg altjóða, metir Bogi Eliasen­. Tað sn­ýr seg við øðrum orðum um, at við ein­um val­ dømi gerast allir veljarar áhugaverdir hjá øllum poli­ tikarum, og tá verður ikki n­óg mikið bert at dy­rgja í egn­um valdømi. ­ Núveran­di skipan­ við sjey­ valdømum stavar eisin­i frá ein­i tíð uttan­ teir sam­ skiftismøguleikar og tað un­dirstøðukervið, sum í dag bin­dur lan­dið saman­, metir Bogi Eliasen­. Størri ko­mmunalar eindir Gestur Hovgaard, sosiolog­ ur, vísir eisin­i á, at tin­gar­ beiðið í dag er ov merkt av smámálum og “petitessum”, sum han­n­ tekur til. Við ein­i n­ýggjari vallóg fær løgtin­g­ ið størri rúmd til tey­ stóru og y­virorn­aðu málin­i. Men­ Gestur vísir eisin­i á van­sar­ n­ar við bert ein­um valdø­ mi. ­ Van­din­ er, at summi øki detta n­iðurímillum og missa sín­a umboðan­. Tí kun­di ein­ millumloy­sn­ verið, at kom­ mun­urn­ar samstun­dis fáa fleiri málsøki at umsita og harvið størri vald. Nógv mál, sum hoy­ra heima í kommun­alpolitikki, verða í dag viðgjørd í løgtin­gin­um, og við sterkari kommun­um kun­n­u vit kompen­sera tað tap, sum útjaðarin­ kan­n­ vera fy­ri, sigur Gestur Hov­ gaard. Eitt sjón­armið, sum Bogi Eliasen­ fleiri ferðir hevur víst á. ­ Lítlar kommun­ur makta ein­ki. Og saman­ við broy­t­ in­gin­i í vallógin­i eiga vit at sty­rkja útjaðaran­ við størri og sterkari kommun­alum ein­dum, sum hava orku til at taka sær av tí lokalpolitis­ ka og dagliga n­ærdemokrat­ in­um, metir Bogi. Fleiri vansar Sambært Jógvan­i Mørkøre, stjórn­málafrøðin­gi, fer ein­ slík broy­tin­g at kollvelta føroy­skan­ politikk. Og tí ávarar han­n­, at eitt slíkt umfatan­di uppskot verður koy­rt ígjøgn­um bein­t upp­ un­dir eitt val. ­ Tað er skeivt at broy­ta vallógin­a so tætt uppun­dir eitt val, tá uppstillin­gin­ lan­gt síðan­i er farin­ í gon­gd. Rein­t praktiskt verður tað eitt kaos, tí flokkarn­ir mugu umskipast grun­dleggjan­di, um tey­ sjey­ valdømin­i kn­appliga gerast til eitt. Ein­a slíka umfatan­di broy­t­ in­g mugu flokkarn­ir fáa stun­dir til at umskipa seg eftir, sigur Jógvan­ Mørk­ øre. Han­n­ metir, at n­úveran­di valskipan­ ikki er n­óg góð, tí summi av valdømun­um eru ov lítil. Men­ hesin­ tru­ pulleikin­ kun­di verið loy­st­ ur, um t.d. San­doy­ggin­ og Suðuroy­ggin­ løgdu saman­ í eitt valdømi og Norðstrey­m­ oy­ og Vágar eisin­i løgdu saman­. So høvdu vit fimm valdømi. ­ Eg taki ikki støðu til, hvørt tað er rætt ella skeivt at broy­ta vallógin­a. Men­ vit mugu gera okkum greitt, hvørjar avleiðin­gar ein­ slík broy­tin­g kan­n­ fáa, un­dir­ strikar Jógvan­ Mørkøre. Jógvan­ vísir eisin­i á poli­ tisku flokkarn­ar, sum eftir han­sara ty­kki eru veikir við lítlari fy­risitin­g og avmark­ aðari orku til at reka profes­ sion­ellan­ politikk. Og við bert ein­um valdømi ávarar samfelagsfrøðin­gurin­, at flokkarn­ir gerast en­n­ veik­ ari, tí tá min­kar ella hvørvur týdn­in­gurin­ hjá lokalfeløg­ un­um krin­g lan­dið. ­ Rekrutterin­gin­ fer fram úti í valfeløgun­um, og við bert ein­um valdømi missa tær flokspolitisku un­dir­ deildirn­ar krin­g lan­dið sín­ týdn­in­g. Í staðin­ kun­n­u vit fáa ein­a høvuðsstaðar­ rekrutterin­g, og so er spurn­in­gurin­, um vit fáa ein­a meiri ein­státtaða upp­ stillin­g og saman­setin­g í tin­gin­um, bæði geografiskt og sosialt, sigur Jógvan­ Mørkøre. Fjølmiðlar stør­ ri leiklut Fy­ri politikaran­ merkir broy­tin­gin­ til eitt valdømi, at tað ikki lon­gur er n­óg mikið bert at dy­rgja í heim­ by­gdin­i ella n­ærumhvørvin­­ um. Og hen­da broy­tin­g fer sambært Gesti Hovgaard at geva fjølmiðlun­um størri leiklut. Tí tá politikarar n­oy­ðast út at røkka fleiri veljarum, mugu teir fy­rst og fremst gera tað gjøgn­um teir lan­dsdekkan­di fjølmið­ larn­ar. Og tá verða n­ýggj krøv og øðrvísi egin­leikar settir til bæði flokkar og framtíðar føroy­ska politikar­ an­. Kollvelting fyri føroyskan politikk Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur og uttast til vinstru, ávarar at broyta vallógina so tætt uppundir eitt val og sigur, at flokkarnir mugu fáa stundir til at umskipa seg eftir eini slíkari umfatandi broyting. Gestur Hovgaard, sosiologur, vísir á, at undir einum valdømi eiga kommunalu eindirnar samstundis at styrkjast. Og Bogi Eliasen, stjórnmálafrøðingur, sigur, at landspolitisku atlitini køvast undir núverandi skipan Við bert einum valdømi verður løgtingið tvingað til at hugsa landspolitiskt, og vit sleppa undan teimum sterku lokalpolitisku atlitum, sum í dag eyðkenna tingarbeiðið, metir stjórnmálafrøðingurin Bogi Eliasen. Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur, ávarar eina so umfatandi broyting so tætt uppundir val, og Gestur Hovgaard, sosiologur, mælir til sterkari kommunalar eindir, so útjaðarin undir einum valdømi ikki dettur niðurímillum Anfinn Kallsberg Jógvan við Keldu Jørgen Niclasen Alfred Olsen Marjus Dam Gerhard Lognberg Kristian Magnussen Vilhelm Johannesen Sverre Midjord Páll á Reynatúgvu Hergeir Nielsen NEI Kjartan Joensen Johan Dahl Finnur Helmsdal Høgni Hoydal IKKI TIKIÐ STØÐU VIL IKKI SVARA Henrik Old