týsdagur 12. juni 2007síða 7

7 tíðindi Nr. 110 - 12. juni 2007 Komandi ár verður árliga norðurlendska ráðstevnan um bróst­ krabbamein hildin í Føroyum. Føroyska krabbameinsfelagið hevur tætt samstarv við hini norðurlond­ ini, og føroyingar hava ofta luttikið á norðurlendskum ráðstevnum fyri áhugafeløg innan bróstkrabba Krabbamein Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Fyri stuttum vóru umboð fyri Føroya Krabbameins­ felag fyri fyrstu ferð á al­ tjóða ráðstevnu, har 350 lut­ takarar úr øllum heiminum vóru samlað at tosa um týdningin av góðum sam­ skifti í samband við krabba­ mein og krabbameinsvið­ gerðir. Ráðstevnan var hildin í Stokholm, og føroysku umboðini vóru Heidi Hvid­ bro og Jónvør Christiansen, sum eru núverandi og fyrr­ verandi forkvinnur í sjálv­ hjálparbólkinum, Bót til Bata. ­ Tað var spennandi at koma í samband við fólk frá so nógvum fjarskotnum londum, sigur Jónvør Christ­ iansen. ­ Høvðusevnið var, hvussu sjálvboðnar kvinnur globalt hjálpa kvinnum og um hvussu týdningarmikið sjálvboðið arbeiðið og samskifti millum kvinur er. Ráðstevnan gav eitt gott innlit í hvussu torført tað kann vera at samskifta um bróstkrabba. Í onkrum ment­ anum er onki orð fyri bróst, og aðarstaðni er ikki loyvi at taka orðið á tunguna. Stór skomm er tí fongd at sjúkuni, og onkustaðni halda tey, at tað smittar, og kvinnan verður koyrd í isolatión. Sjálvboðin mugu ofta brúka nógva orku at fáa samband við myndugleika­ persónar, átrúnaðarligar leiðarir og aðrar fyrimyndir fyri at fáa rætta boðskapin út til fólkið. ­ Onkustaðni trúgva tey, at orsøkin til, at ein hevur fingið bróstkrabba er, at for­ fedrarnir hava gjørt okkurt, ella mamman hevur gjørt okkurt, meðan hon var við barn. Viðkomandi má tí góðtaka at bera skuldina, og fer tí ikki til lækna, sigur Jónvør Christiansen. ­ Í onkrari mentan hevur maðurin loyvi at taka eina aðra konu, um bróstið verð­ ur tikið. Hon verður ikki hildin at kunna nøkta hans­ ara kynsliga tørv, og hann kann tí fáa sær eina aðra. Kvinnur i slikum mentanum velja ikki at fara til lækna, tí sjúkan er ein hóttan móti hennara sosiala grundar­ lagi. Ráðstevnan var í Svøríki, sum er eitt undangonguland innan bróstkrabbaviðgerð og hevur heimsins penastu tøl fyri yvirlivilsi við lang­ ari traditión fyri mammo­ grafiscreening. Men í Svøríki eru tað ikki øll, sum taka av tilboðnum um screening, 70­75 % í stórbýunum, og 85­90% í restini av landinum taka av. Orsøkin til hetta er, at kvinn­ ur halda, at sjúkan ikki rak­ ar tær. Krabbamein rakar bara hini. Veruleikin er at 8. hvør kvinna fær bróst­ krabba. Føroyar er einasta Norðan­ land, sum ikki hevur mammografiscreening. Landsstýrismaðurin í Heilsumálum hevur lovað at innføra screening kom­ andi ár. Hetta árið fyllir bróstkrabbabólkurin, Bót til Bata, 20 ár. Altjóða ráðstevna um bróstkrabba Løgtingsformaðurin hevur meirilutan við sær Løgtingsformaðurin tryggjar sjálvur, at meiriluti er í formansskapinum í løgtinginum fyri, at uppskot um at gera Føroyar til eitt valdømi skal fyrireikast POLiTiKKUr Eyðun Klakkstein eydun@sosialurin.fo Edmund Joensen, løgtings­ formaður, sigur, at meiriluti er í formansskapinum í løg­ tinginum fyri, at eitt upp­ skot um at gera Føroyar til eitt valdømi verður fyrireik­ að. ­ Vit hava havt eina at­ kvøðugreiðslu í formans­ skapinum, og tá ið tað stend­ ur á jøvnum 2­2, er atkvøð­ an hjá formanninum avger­ andi, og tí er meiriluti fyri at fyrireika uppskotið um eitt valdømi. Tá ið uppskot­ ið er liðugt, verður tað aftur lagt fyri formansskapin at taka støðu til, sigur Edmund Joensen, løgtingsformaður. Á fundi tann 30. mai varð málið um broyting í vallóg­ ini fyri í formansskapinum. Edmund Joensen og Óli Breckman vóru fyri at gera eitt uppskot um at Føroyar verða eitt valdømi, meðan Heirgeir Nielsen og Vilhelm Johannesen vóru ímóti. Umsitingin í løgtinginum skal nú fyrireika uppskotið, og so verður tað væntandi lagt fyri løgtingið eftir ólav­ søku. ­ Hetta er rætti hátturin at fáa uppskotið í løgtingið. Løgtingið, samgongan og flokkarnir eru sundurbýtt í hesum máli, og hvørki flokkarnir ella samgongan klára at gera eitt slíkt upp­ skot, sigur løgtingsformað­ urin. Tá hvørki flokkarnir ella samgongan megnar at gera eitt uppskot um Føroyar sum eitt valdømi, so er tað rætti hátturin, at formansskapurin ger tað, sigur Edmund Joensen, løgtingsformaður John Havn fekk triðja pláss Føroyameistarin í egning, John Havn, var um vikuskiftið og tók lut í HM kappingini í egning í býnum Kjøllefjord í norður Noregi. Fyrrverandi heimsmeistarin megnaði tó ikki at endurtaka bragdið frá 2005, tí hann endaði á triðja plássi. Heimsmeistari gjørdist norðmaðurin, Kjelle Ovesen, úr Gravdal í Lofoten. Kappingin í Noregi varð tó ikki líka skipað, sum kappingin í Føroyum í 2005 var. Munurin millum kappingina í Føroyum og Noregi var, at í Noreg vóru engdir 50 húkar ímóti 100 húkum í Føroyum, meðan teymarnar í Noregi vóru úr klønum nylon. Annar av føroysku luttakarunum aftan fyri Drotning Sylviu, Jónvør Christiansen, sum eisini luttók á ráðstevnuni fyri sjálvhjálparbólkar í bróstkrabba Jónvør Christiansen prátar við nakrar av hinum luttakarunum, sum komu bæði úr Europa, Afrika, Asia og Amerika