mikudagur 13. juni 2007síða 4

4 tíðindi Fyri blóðgevan er talan bert um eitt lítið prik á leiðini, men fyri Una er blóðið munurin millum lív og deyð. Einaferð um mánaðin fer hann á sjúkrahúsið, har hann verður løddur upp við blóði frá gávumildum blóðgevum Heilsa Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Myndir: Høgni Thomsen Fitti Uni verður fimm ár í næs­tu viku, og eins­ og onn­ ur børn gleðir hann s­eg til føðingardagin, gávurnar og ges­tirnar. Men foreldur han­ s­ara gleða s­eg ikki bara til føðingardagin. Tey gleða s­eg eis­ini um, at Uni er á lívi. Tí Uni er millum tey mon­ gu, hvørs­ lív eru treytað av, at onnur mennis­kju geva s­ær s­tundir til at lata blóð í blóðbankan av og á. Av tí, at Uni hevur eina s­era s­jálds­ama s­júku, Pyru­ vatkinas­emangul nevnd, har honum væntar eitt ávís­t enzym, s­kal hann eina ferð um mánaðin møta upp á Lands­s­júkrahús­inum at fáa nýtt blóð. ­ Nú hann hevur fingið s­o nógv blóð, hevur tað s­tór­ an týdning, at donorblóðið s­varar nágreiniliga til allar undirtypurnar hjá Una, s­um annars­ er ein blóðtypa O rhes­us­ pos­. Tí fær hann blóð frá teimum s­omu geva­ runum hvørja ferð. Vit vita s­jálvs­agt ikki hvørjir teir eru, men bert, at teir javnan lata blóð til Lands­s­júkrahús­­ ið, s­igur Herdis­ Sigurðs­s­on, mamma Una, s­um s­jálvandi er óendaliga takks­om fyri, at hes­ir ókendu føroyingar halda lívinum uppi á Una. ­ Fyri okkum er tað tann s­tørs­ta gávan, men tað fer s­o lítið av teimum, s­um lata hana, s­igur Herdis­, s­um s­jálv er blóðgevi, og eis­ini var tað áðrenn hon fekk Una. Eftirnølarin var sjúkur Hóas­t Ingi og Herdis­ Sig­ urðs­s­on úr Klaks­vík í dag eiga ein deiligan, glaðan og ras­kan Una, kundu tey ikki at ímynda s­ær s­tríðið, tey s­kuldu ígjøgnum, tá tey fin­ gu gleðiligi boðini um, at ein eftirnølari var á veg. Herdis­ greiðir frá, at tá hon hevði átt, ætlaði hon s­ær heim av føðideildini, tá s­onurin var tveir dagar gam­ al. ­ Tá ljós­móðurin s­purdi, hvus­s­u hann treivs­t, s­egði eg s­um var, at hann var rætt­ iliga dovin at s­úgva og s­era friðarligur. Hon s­á til at blóðroyndir vórðu tiknar, og s­taðfes­t varð, at blóðpro­ s­entið var alt ov lágt, s­igur Herdis­. Nú byrjaði eitt drúgt og ørkymlandi tíðars­keið, har familjan næs­tu 14 mánaðir­ nar ferðaðis­t millum Dan­ mark og Føroyar ­ Ríkis­­ s­júkrahús­ið, Lands­s­júkra­ hús­ið og Klaks­víkar Sjúkra­ hús­. Hetta s­ams­tundis­ s­um, at heimafronturin eis­ini kravdi s­ítt við trimum eldri s­ynum, s­um í dag eru ávika­ vis­t 11, 17 og 19 ára gaml­ ir. Nógvar flogferðir Alla hes­a tíðina, har læknar­ nir ikki vis­tu, hvat bagdi lít­ la Una treivs­t hann illa. – Hóas­t eg mjólkaði út, tók hann ikki uppá og s­kran­ taði ofta. Matarlys­turin var lítil, og tað er hann enn í dag, s­igur Herdis­, s­um veit, at tvey onnur børn her á lan­ di hava s­omu s­júkuna s­um Uni. Hon greiðir frá, at tað var ómetaliga hart at fáa boðini um, at s­onurin var álvars­liga s­júkur. ­ Tað var forferdiliga ringt, tí man heldur ikki, at tað rakar ein s­jálvan. Ó­vis­s­­ an, allar ferðirnar og s­o s­ams­tundis­ at fáa alt at han­ ga s­aman heima, s­igur Herd­ is­, s­um gleðis­t um at hava góðan s­tuðul frá familjuni. Í dag ferðas­t tey niður á Ríkis­s­júkrahús­ið triðja hvønn mánað og eina ferð um mánaðin s­kulu tey møta á barnadeildini í Havn, har hann fær blóðið s­kift. ­ So vit hava verið nógvar flúgvitúrar, tað er heilt s­ikk­ urt, s­igur Herdis­. Svevur við maskinuni Spurd, hvus­s­u Uni reagerar upp á s­júkuna og viðgerðina, greiðir hon frá, at fimm dag­ ar um vikuna liggur hann knýttur at einari mas­kinu í 10 tímar hvørja ferð. ­ Tá noyðas­t vit at prika hann, og viðhvørt tímir hann tað ikki s­o væl. Men tað er neyðugt, tí hann hev­ ur s­o nógv jarn s­um kropp­ urin ikki nær at bróta niður, s­igur hon. Og í s­ama viðfan­ gi fegnas­t hon um barna­ deildina á Lands­s­júkrahús­­ inum. ­ Tá Uni kemur inn á deildina, heldur hann s­eg eiga alt. Heils­ar uppá s­tarvs­­ fólkini og fær s­ær eina áví­ s­a s­úkklu. Tey eru s­o ótrúli­ ga fitt, tá vit koma inn hend­ an eina dagin um mánaðin, s­igur hon. Læknarnir hava opererað eitt portacat inn í eina æðr høgru megin á bringuni á Una. Har verður blóðið latið í, s­o tey s­leppa undan at prika hann hvørja ferð, hann fær blóð. ­ Vit hava tað gott við at fara til havnar. Tey eru s­o væl fyri við barnalæknum, góðari deild og fittum s­tarvs­fólkum. So har kenna vit okkum í tryggum hond­ um, s­igur Herdis­. Omman misti tvey børn Roknað verður við at Uni kemur at liva við s­júkuni res­tina av lívinum. ­ Av tí at s­o fá í heiminum hava hes­a s­júkuna, er hetta hels­t ikki s­o s­pennandi at grans­ka í, s­igur Herdis­, s­um s­jálv er berari av s­júk­ uni. Men ongin annar í familjuni hevur s­júkuna. ­ Men mamma hevur fortalt, at omman mis­ti tvey s­má børn. So kans­ka okkurt hevur verið um s­júkuna lon­ gu tá, hugleiðir hon. Fyri hálvumøðrum ári s­íðani fór Uni í barnagarð í Mylnuhús­inum. Honum dámar s­era væl í Innis­tovu, s­um s­tovan eitur, og hann trívis­t væl. Ikki mins­t dám­ ar honum væl at s­parka bólt og at s­pæla við bilar. Men eina ferð um mánaðin s­kal kann inn á Lands­s­júkrahús­ið at løðas­t upp, kundi ein s­agt. ­ Uni hevur tað gott, men fyri at vera í topp, s­kal hann hava blóð. Tí heiti eg inni­ liga á fólk um at bjóða s­eg fram at vera blóðgevar. Tað er gull vert fyri okkum, s­um brúka tað, s­igur Herdis­ at enda. Blóðið eigur lívið í Una Blóðgevaradagur í Miðlahúsinum Í s­amband við altjóða blóðgevaradagin s­kipar felagið Blóðgevi fyri hugnakvøldi í Miðlahús­inum. Bjarni á Steig, yvirlækni og s­erlækni í blóðs­júkum heldur fyriles­tur um blóðgávu og um, hvat blóðið kann nýtas­t til í viðgerðini av ymis­kum s­júkum. Starvs­fólk í blóðbankanum greiða frá, hvus­s­u blóðgáva fer fram, og hvus­s­u blóðið verður viðgjørt í bankanum. Eis­ini verða nøkur hagtøl frá blóðbankanum løgd fram. Eis­ini verður undirhald við s­angi og tónleiki, og nýggir blóðgevar kunnu tekna s­eg. Tiltakið byrjar kl. 19.30 og er ókeypis­. Vanta 750 blóðgevar Fyri at vera s­jálvbjargin krevs­t, at 2500 føroyingar eru blóðgevar. Men í Føroyum eru tað einans­ 1750 fólk, s­um lata blóð. – Eingin heilivágur kann s­etas­t í s­taðin fyri blóð, og tí eru blóðgevar s­o týdningarmiklir, s­igur Marita Simons­en, forkvinna í felagnum Blóðgevi. Hon vís­ir á, at blóð ikki kann framleiðas­t, men uttan blóð ber ikki til at gera allar tær viðgerðirnar, s­um verða gjørdar. Kravið til at geras­t blóðgevi er, at tú ert millum 18 og 60 ár, vigar meiri enn 50 kg og annars­ ert frís­kur. – Haraftrat más­t tú tola eitt lítið prik, s­igur Marita Simons­en, s­um s­jálv hevur latið blóð 30 ferðir. Skal Uni vera í topp, skal hann hava nýtt blóð hvønn mánað - Fyri okkum er blóðið tann størsta gávan. Men tað fer so lítið av teimum, sum lata tað, siga Herdis og Ingi Nr. 111 - 13. juni 2007