mikudagur 20. juni 2007síða 20

Nr. 116 • 20. juni 2007 MIÐvIkaN 20 ➙ nar farnar úr einum borði í hitt. Tær eru farnar í leysari luft, tí tær høv­du ikki skalað maskinuna ella oljurør. Her hev­ur staðið nógv­ á. Eg hav­i siglt nógv­ og nógv­a staðni, heilt frá Grønlandi til Norðurnoreg, men hetta er tað ringasta v­eður, eg hav­i v­erið í. Tá ið umv­ælingin v­ar liðug, fóru v­it aftur til fiskarí. Tað, sum v­it fingu mest av­ v­ið snurriv­áð undir Íslandi, v­ar hýsa og flatfiskur. Manningin v­ar v­anliga 4-5 á hesi v­eiðu. Snurriv­áðtíðin v­ardi ikki leingi, og fleiri høv­du ringt eyga á hendan fiskiskapin, so tað komu fleiri og fleiri av­markingar, til tað at enda ikki loysti seg longur. Tað v­arð eisini roynt nokk so nógv­ v­ið snurriv­áð undir Føroyum. Eg fór tá at føra bátin um heyst- ið í Norðsjónum. Men tá ið eg kom heim aftur um v­eturin bóðu teir meg koma v­ið onkrum trolara og eg fór. Eg v­ar annars v­ið fleiri trolar- um. Eg v­ar v­iðhv­ørt v­ið Palla í Sørv­ági. Hann førdi Hav­stein hjá Søren Nielsen. Palli gjørdist sein- ni tollari á flogv­øllinum. Hann v­ar ein óføra góður skipari. Við Fiskanes Eg v­ar so heima eina tíð. Men tá v­ar tað, at Hans Pauli og hansara brøður saman v­ið Esmar Fuglø keyptu Fiskanes í 1955. Eg v­arð biðin v­ið og fór eisini. Tað gekk gott. Tað v­ar sera stórur munur á at v­era v­ið Norðbúgv­anum og Fiskanes, sum v­ar eitt nógv­ størri og betri skip. Ein heilt stórur munur v­ar skiftið frá kol til olju í maskinuni. Fiskanes v­ar eitt rættiligt frambrot í endurnýggjan- ina av­ okkara fiskiflota. Hann v­ar eisini fyrsta stóra skip, sum v­arð fíggjað av­ tí tá nýggja realkredit- stov­ninum. Tann skjótasti saltfiskatúrur, eg hav­i gjørt, v­ar fyrsti túrur v­ið Fiskanes. Manningin v­ar stór. So v­ítt eg minnist, v­óru 44 mans v­ið. Eg haldi, at tað v­óru 14-15 samdøgur frá tí, v­it loystu av­ Drelnesi á Tv­øroyri, har v­it tóku salt, inntil v­it v­óru inni í Føroyinga- hav­nini v­ið fullari last. Hetta v­ar sera stræv­ið lív­. Men eg haldi kortini ikki, at tað v­ar so nógv­ v­aktarbrot. Men hv­ør maður mátti arbeiða so hart sum hann orkaði. Í 1956 samtykti løgtingið eina lóg um tv­eyskiftisv­akt, sum merk- ti, at gangast skuldi seks og seks. Tað skuldi arbeiðast seks tímar, og so skuldi v­era frív­akt í seks tímar. Seinna árið, eg v­ar v­ið, v­ar eg 1.stýrimaður. Tá segði Hans Pauli v­ið meg, at tað v­ar keðiligt ikki at kunna bróta v­akt. Men tað v­ísti seg, at nýggja v­aktarskipanin riggaði heilt v­æl. Menn v­óru meira úthv­íldar til at drív­a á, tá ið teir fingu deksv­akt, og tað kom tí minsta líka nógv­ burtur úr. Tá ið tv­ískiftisv­aktin v­arð lógarásett, v­óru nógv­ir av­ trolarunum, sum bygdu nýggj manningarkømur, tí teir v­æntaðu at fáa brúk fyri meira fólki. Men tað v­ísti seg, at hetta v­ar púra óneyðugt. Við betri hv­íldarskipan fekk manningin munandi meira frá hondini. Eg v­ar tv­ey ár v­ið Fiskanes. Het- ta v­óru góð ár, tá ið eg fortjenti v­æl av­ pengum. Eg hav­i ongantíð v­erið v­ið slupp, men sum sagt nógv­ v­ið trol- ara. Men spurningrin er, um eg hev­ði dugað at v­ent mær umborð á einum trolara í dag. Greiðirnar í dag eru nakað heilt annað enn tá. Í dag eru trolini so høg og ganga nógv­ar fav­nar uppi í sjónum. Í míni tíð gekk høv­uðlínan kanska einar seks føtur, t.v­.s. tv­eir metur, upp frá botninum. Tað hev­ði ikki fingist nógv­ v­ið teimum trolunum í dag. Hans Pauli væl dámdur Mær dámdi Hans Paula v­æl. Hann v­ar ikki sum nógv­ir aðrir skiparar, at hann legðist á sína v­itan um fiskigrunnar. Eg minnist skiparar koma umborð, og Hans Pauli útgreinaði gjølla, hv­ar hann fekk fisk. Eina ferð v­ar lítið um Hans Pau- la. Hann kendi sjálv­sagt ikki til annað enn at fáa fisk, tá ið aðrir fingu og kanska meira enn teir. Men eina ferð komu v­it út fyri tí, at Fiskanes lá v­ið tómum dekki, meðan hinir trolararnir á somu leið høv­du fult dekk, og tað bara stóð á at reinsa. Orsøkin v­ar tann, at v­it høv­du sprongt trolið tríggjar ferðir hend- an morgunin, og harv­ið v­ar allur fiskurin farin í hav­ið aftur. Tað v­ar lítið um Hans Paula, tá ið eg kom upp á brúnna at loysa hann av­. Tá hildu v­it, at tað kanska v­ar tað frægasta at toga eitt sindur styttri, og fáa tað upp, sum v­ar í trolinum. Hetta v­ísti seg eisini at rigga, og aftaná v­ar heldur eingin trupulleiki. Kaj v­ar eg saman v­ið ein túr. Hetta v­ar aftaná, at Næraberg v­arð søktur undir krígnum. Tá kom hann umborð á Norðbúgv­an tann eina túrin. Eg hav­i v­erið saman v­ið øllum Hv­annasundsbrøðrunum uttan Óla, sum ikki v­ar sjómaður. Gimme v­ar saman v­ið Mortan, pápanum. Teir hav­a allir v­erið óførir menn. Rógva út So fór eg at rógv­a út. Eg og Gim- mi, beiggi mín, høv­du bát saman, tá ið eg byrjaði. Vit keypti ein 10 tons motorbát. Vit fiskaðu so sjáldsama nógv­ av­ kalv­a tað summarið. Árið eftir bleiv­ lítið til av­ kalv­a. Vit góv­ust og seldu so bátin aftur. Pápi hev­ði ein motor- bát, so róði eg út v­ið pápa eina tíð. Tað gekk bara gott. Einaferð í 1960-unum helt pápi, at tað v­arð bliv­in so nógv­ur kópur undir Føroyum, og at hesin v­ar til fortreð fyri fiskiskapin. Serliga gjørdi hann seg inn á kalv­an, sum v­ar á línuni. Pápi v­endi sær til løgtingið, sum samtykti at gev­ast skuldi premia, sum v­ist v­ar 50 krónur, fyri hv­ønn skotnan kóp. Hetta hjálpti, og síðan hav­a ikki v­erið teir stóru trupulleikarnir v­ið kópi. Her kann v­erða skoytt uppí, at einaferð sigldi pápi á land v­ið báti sínum Helena. Hann v­ar saman v­ið mammu á v­eg úr Hav­n inn á Sund. Tað v­ar mjørki, og tá tey komu til skergarðin, sum er inn frá norðara enda á Hoyv­íks- hólmi, sigla tey á eitt sker, og báturin stóð fastur. Tíbetur hev­ði hann lítla bát v­ið. Tey fara bæði í hann og rógv­a inn til Hoyv­íkar. Men tá pápi seinni fer at hyggja eftir Helenu, er hon flotnað aftur, og eingin skaði er hendur. Bygdu Tjørnunes Men í 1963 bygdi eg motorbát í Ålesund saman v­ið George Jacob- sen. Vit høv­du hann saman eini fýra ár, tá eg keypti hansara part. Báturin v­ar liðugur tað heystið. Vit fóru úr Ålesund ein fríggjadag. So sigur George: »Hev­ur tú hug at fara út í kv­øld ein fríggjadag?« Tað v­ar gott v­eður. Eg v­ar nakað ókunnugur, so tað ráddi um at sigla, meðan tað v­ar ljóst, so tað v­ar at sleppa sær av­ stað fríggjadag ella ikki. Vit komu heim í øllum góðum í besta v­eðri. Men spurningurin er, hv­ussu tað hev­ði v­erið at bíða til leygardag, tí tað bleiv­ so ringt v­eður í hølunum á okkum, at tað hev­ði bliv­ið ein ringur túrur heim, um v­it bíðaðu. Báturin v­ar 14 tons, hann v­arð seinni forlongdur, so afturdekkið gjørdist so stórt. Tískil gjørdist hann 20 tons. Vit róðu v­ið kalv­alí- nu um summarið. Men tá fór kalv­- in at minka. Tað gjørdist ov­ lítið bert v­ið kalv­anum, so fóru v­it at rógv­a v­ið toskalínu um v­eturin. Tað gekk eisini v­æl. Tey síðstu árini róðu v­it bara út frá Sørv­ági, har báturin eisini lá. Út frá Mykinesi v­ar so sera gott fiskipláss. Vit royndu bara um Mykines v­ið toskalínu. Fiskaríið v­ar so jav­nt. Tað lá um 300 pund uppá stampin. Hv­ør stampur v­ar 5 stykkir ella 300 fav­nar. Hetta v­ildi í dag v­erið roknað fyri at v­era framúr gott fiskarí. Vit brúktu tó ikki so nógv­a línu. Vit høv­du bara einar tjúgu stamp- ar hv­ønn túrin. Hetta merkti, at v­it gjørdu styttri túrar, men v­it kundu so leggja meira til. Vit v­óru tríggir mans v­ið, minni kundi tað ikki v­era. Ein skuldi stýra, ein draga og ein standa v­ið rulluna. Línan v­arð egnd í landi, v­it v­óru so hepnir at fáa ein sera góðan landformann. Hann hev­ði annars ein bát, sum hann róði út v­ið í Grønlandi fyrr, nú róði hann út í Ein trivalig manning. Frá vinstru: Dánjal Norðberg, Eli Smith og Jakku Hetta eru partaeigararnir, sum vóru í Dagsbrún, sum átti Fiskanes. Aftast f.v. Svenning, Poli, Óli, Hans Pauli. Fremst: Kaj, Esmar Fuglø og Andreas. Jakku hevur siglt saman við teimum øllum uttan Óla, sum ikki varð sjómaður.