leygardagur 31. mars 2001síða 2

Nr. 64 - 31. mars 2001 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 64 - 31. mars 2001 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Mentan: Birgir Kruse birgir@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Hóast tankin um føroyskan partabrævamarknað er áhugaverdur, so eiga menn at umhugsa hettar mál sera gjølla. Hví vilja menn hava ein slíkan? Eru tað nationalistisk motiv, har marknaðurin skal verða tekin um sjálvbjargni? Ynskja menn eitt samfelag, har tær fríu marknaðarkreftirnar skulu hava so víð- ar ræsir sum møguligt? Gongur Fólkaflokkurin ørindi fyri teir, ið vilja sleppa framat aftur fyrr- verandi Sjóvinnubankanum, Fiskavirking, Fiska- søluni o.s.fr? Tørvar vinnuni veruliga ein føroyskan partabræva- marknað? Sagt er, at ein fortreyt fyri ein parta- brævamarknað er, at almennu partafeløgini verða listaði á partabrævamarknaðinum. Valla nakað herðaklapp til føroyskt vinnulív – er veruliga einki, ið er áhugavert at gera íløgur í innan føroyskt vinnulív? Um vinnuni veruliga tørvar ein parta- brævamarknað, hví eru so ongar privatar fyritøkur, ið kunnu brúkast sum “prøvikaninir” fyri at vita, um príslegan veruliga endurspeglar virðið á feløg- unum. Skattgjaldarin kann neyvan vera tryggur við at hansara ogn skal brúkast til eitt eksperiment sum væl kann miseydnast, tí talið av partabrævahandl- um verður ov lítið. Tað er einki minni enn ein vanlukka, um almennu partafeløgini verða seld í stórum, og privatar kreftir keypa tey fyri ein undirprís fyri síðani bert at sita á partabrøvunum, sum vit føroyngar hava til sið- venju. Hvat er nyttan av einum partabrævamark- naði tá? Um føroyskar fyritøkur hava tørv á at kunna skrá- seta seg á einum partabrævamarknaði og handla partabrøv, so liggur heimurin opin. Í hesum glo- baliseringstíðum gerast partabrævamarknaðir alsamt størri. Hví ikki arbeiða fyri skráseting í Keypmannahavn, London, Frankfurt, New York o.s.fr. Nú vil kanska onkur føra fram, at krøvini á hesum marknaðum eru alt ov høg. Er tað ikki júst soleiðis fríu marknaðarkreftirnar fungera? Tað er einki galið við at vera protektionistiskur og ganga inn fyri eitt vart vinnulív, ið sleppur lættari á ymsan hátt, tí tað ikki klárar seg móti tí stóru verð, men so er at siga og viðganga tað! Tað ger høgrivongurin í Løgtinginum ikki, og Vinnuhúsið kundi havt gott av, at gjørt sína støðu eitt sindur klárari hesum viðvíkjandi. Tað er einki meira ódámligt enn liberalistar, ið lat- ast ganga inn fyri fría kapping, men í veruleikanum eru teir ringastu at uppfinna serføroyskar dunnu- hyljaskipanir. DAGSINS MEINING Sosialurin Føroyskur partabræva- marknaður? NØVN Í VIKUNI Í Á Jan Müller 50 Mánadagin fyllir ábyrgdar- blaðstjórin á Sosialinum, Jan Müller 50 ár. Ein hálv øld er farin síðan hesin stríðsmaður, brynjaður við penni, varð borin í heim og nógvir stavir eru feldir á blað, síðan hann kom í tað liðið, ið hevur átikið sær at bera tíðindi úr samfelag- num til borgaran, frá borg- aranum til samfelagið. Journalistikkin fekk hann við sær næstan við móð- urmjólkini. Pápi Jan, Eiden Müller, sáli, var ein av okkara fyrstu journalistum, sum burturav fór at skriva og liva av tí pennurin gevur. Teir skrivandi menninir, í hvussu er í fyrra parti av seinastu øld, vóru ofta menn, sum høvdu onnur størv. Antin sum prentarar, ella menn, sum vóru frammi í tíðini og hjarta brendi fyri skrivaða orðin- um, men sum høvdu onnur størv, ið góvu dagliga breyðið. Eiden kom at starvast á Dimmalætting, og samam við G.L. Sam- uelsen, sála, telist hann millum fyrstu limir blað- mannafelagsins og millum teir fyrstu, sum tók jour- nalistayrkið burturav sum livibreyð. Reint genetiskt, so var longu avgjørt í tíðarinnar morgni, at Jan skuldi vera journalistur, og tað hevur hann verið, síðan hann gjørdist vaksin. Eyðkennið fyri Jan er, at hann er heilur, har hann er. Fellir hann fyri einum evni, so helmar hann ikki í, fyrr enn málið er lýst út í æsir. Ja, hann næstan jakstrar evnið til tað óendaliga, og slíkt treiskni er gott hjá einum tíðindamanni. Hann er komin niður á botn í fleiri málum, og seinastu árini er ikki tað ting hent innan oljuvinn- una, uttan at tað eisini er farið gjøgnum hansara hendur. Hann er tann før- oyski journalisturin, sum er best inni í oljuvinnuni. Hann hevur altíð havt á- huga fyri komandi vinnum, og hann trýr upp á tær, til tað mótsætta er prógvað. Sum debattørur er hann kanska bliknaður nakað seinastu árini. Men tíðin er eisini broytt, og alt er ikki so svart og hvítt, sum tað var í sjeyti- og áttatiárun- um, har tú antin var til høgru ella til vinstru og var púra einki, skuldi tú verið at finna á miðjuni. Blað- kjakið er sum heild vorðið linari síðan Gorbatjov feldi múrin, apartheid varð hild- ið at vera ótíðarhóskandi, og tann versti hvørki var at finna eystafyri ella vestan- fyri, men mest inni í okkum sjálvum. Jan gongur upp í sítt arbeiði sum journalistur við lív og sál, og hann er ein livandi tipsbanki hjá sínum blaðfólkum. Eina ótrúliga kontaktflatu og eina ó- svikaliga nøs fyri søgum. Uttan fyri arbeiði hevur hann eisini áhugamál, sum hann gongur upp í við lív og sál. Hann er góður billiardspælari, er á triðja plássinum í ár, men hevur eisini verið ovast onkuntíð. Hann er at síggja í svimji- høllini javnan, og starvs- fólk skuldseta hann fyri at vera meira til arbeiðis har enn at njóta klordampin og hitan úr hitarúminum. Privat giftist hann Tove á ólavsøku í fjør. Tey hava livað saman í eitt manna- minni saman við børnun- um. Minningarorð um Johan Johansen 1914 - 2001 Ikki sigst annað, enn at norðoyingar hava sett sín týðiliga dám á guðstænast- urnar í teimum báðum kirkjunum í Havnini í farnu øld. Í Havnar kirkju røktu tveir klaksvíkingar organ- istembætið meginpartin av øldini. Jógvan Waagstein varð settur sum organistur við kirkjuna longu í 1902, og seinni røkti versonurin Johan Johansen starvið í mong ár. Mánadagin 19. Mars andaðist Johan Johansen. Johan hjá Miu, sum hann vanliga varð nevndur, var 86 ár nú hann doyði. Undirritaði er ikki førur fyri at geva eina fullfíggj- aða mynd av Johan hjá Miu. Tað mugu tey gera, ið kendu hann betur. Men Johan var ein teirra, ið vakti mín áhuga fyri orgl- inum og orgulspæli mið- skeiðis í sjeytiárunum. Hóast høgan aldur gavst hann ikki so við spælinum, men hjálpti trúliga til tá ið tørvur var á organistum. Og tørvurin vaks, so hvørt sum Havnin vaks. Heilt fram til miðskeiðis í áttatiárunum spældi Johan Johansen javnan til guðstænastur í Havnar kirkju, og í mong ár var hann álitið í kapellinum á Landssjúkrahúsinum. Upp á ein máta er orgul eitt rættiliga torført instru- ment, serliga um tú skalt fáa ”lív” í tað. Lætt er, at tað kann ljóða steindeytt. Eg náddi ongantíð at spyrja Johan, hvør hevði lært hann at spæla, men hann fekk lív í orglið sum fáur. Tað var ”pondus” í spælinum, og ongantíð var keðiligt at vera í kirkju, tá ið Johan sat við orglið. Hann megnaði at lyfta tungar og keðiligar sálmar, so at teir gjørdust syngjandi, og hvør pípa í orglinum sang. Tað var okkum øðrum organistum ein gáta, hvussu Johan bar seg at við at fáa so góðan sálmasang í kirkjuni, og mangur man hava roynt at lúra honum kynstrið av. Tá ið Johan spældi, sang kirkjufólkið, so tað rungaði. Sjálvt í tí turra akustikkinum, sum tá var í Vesturkirkjuni. Kanska hevði Johan hetta í blóðinum – sálmasangurin í Klaksvík hevur jú altíð verið tiltikin góður – men tað gjørdist helst ikki verri av, at hann sang afturvið orglinum, nakað sum or- ganistar gera í mongum øðrum londum. Og Johan sang ikki bara – hann sang fyri. Hesin stillføri maður hevði eina sera kraftmikla sangrødd, ið sum einki fylti tað stóra rúmið í Vesturkirkjuni. Var eingin annar sum sang í kapellinum, so tryggjaði Johan at sangurin gjørdist góður kortini. Tað sigst, at hann dugdi gomlu sálma- bókina uttanat. Hóast høgan aldur var Johan góður at heita á, tá ið brúk var fyri organistum, og hann spældi líka til tann dag ið hann ikki longur sá at lesa nótarnar. Eisini var Johan sera góður í ráðum, tá ið tú vildi hava okkurt at vita um sálmasang, koral- sang og guðstænastuspæl í Havnini og Klaksvík í gomlum døgum. Hann gav sær altíð stundir at svara spurningum og var ein góð kelda, tá ið greinar skuldu skrivast ella útvarpssend- ingar gerast um hetta evni. Minnið var gott, áðrenn tað sveik hann heilt, og Johan visti eisini nógv at siga frá um sálmatraditiónina í Norðurlondum. Honum dámdi sera væl tann lætta og ljósa sálmasangin í Danmark og Íslandi, ið var ein avleiðing av tí slóð- brótandi arbeiðinum hjá Thomas Laub. Minni tokka hevði hann til – sum hann sjálvur orðaði tað – tey ”vemodigu” løg, ið norð- menn og svenskarar brúktu. Harrin styrki tykkum ið eftir sita, og friður veri við minninum um heiðurs- mannin Johan Johansen. Heri Eysturlíð