hósdagur 5. juli 2007síða 42

42 Nr. 127 - 5. juli 2007 tíðindi Óli Jacobsen olij@sosialurin.fo Myndir: Álvur Haraldsen At hetta navn kom til Føroyar, er orsakað av eini skemtiligari søguligari hend­­­ing, nevniliga henni við hund­­­ad­­­agakonginum í Ísland­­­i. Ein d­­­anskur ævin­ týrari, Jørgen Jürgensen, framd­­­i eitt kvett og gjørd­­­i seg til íslend­­­skan kong í 1809, men hann sat bert knappar tveir mánaðir. Leiðarin av hirðini hjá Jør­ und­­­i var Jón Guðmund­­­sson Effersøe. Eftir at d­­­anska vald­­­ið var end­­­urskipað í Ísland­­­i, kom tað at hava so ringt eyga á Jón, at hann end­­­aði í Føroyum. Her hevði hann tað annars held­­­­ ur ikki hevði tað so lætt mótvegis d­­­onsku mynd­­­ug­ leikunum vegna sína fortíð. Men hann giftist í Føroyum og fekk fleiri børn. Hann fekk tó arbeiði hjá kongaliga hand­­­linum takkað verið hand­­­ilsforvaltaran Jákup Nolsøe, og síni seinastu ár búði hann í Mettustovu í Havn. Ein sonur Jón var Gud­­­­ mund­­­, sum giftist við Kat­ rinu Müller. Hon var systir sýslumannin H. C. Müller, og hon var eisini systir Inger Müller, sum vit hava umrøtt í greinarøðini av Sund­­­i. Tey fingu tríggjar synir, Rasmus, Oliver og Poul. Grøvin hjá Rasmussi er longu umrød­­­d­­­ í samband­­­ við 150 ára d­­­agin fyri føðing hansara. Oliver, sum gjørd­­­ist kend­­­ur politikkari, koma vit til aftur seinni, men hesa ferð fara vit at umrøða Poul. Hann er umrød­­­d­­­ur í bók­ ini um Jørund­­­ hjá Jógvan Arge, sum tann ið fekk fótbóltin til Føroyar, og sum tann ið tók stig til at stovna TB í 1892. Annars er keld­­­an til hesa grein minningarorð, sum stóðu í Dimmalætting. Poul var fød­­­d­­­ur 24. januar 1871 og d­­­oyði 11. mars 1926. Tískil gjørd­­­ist hann bert 55 ára gamal. Poul var fød­­­d­­­ur í Trongis­ vági, har pápin var sýslu­ maður, men hann gekk í skúla í Havn. Síðan fór hann til Danmarkar, har hann tók stud­­­entsprógv í Sorø við sera góðum karak­ teri. Hann fór eisini at lesa løgfrøði, og her fekk hann eisini prógv við hægsta karakteri. Hann arbeid­­­d­­­i nøkur ár í Keypmannahavn, men gjør­ d­­­ist sjúkur og kom heim til Føroya, her hann byrjaði at virka sum sakførari, og hann gjørd­­­ist land­­­srættar­ sakførari. Eitt ár, áðrenn hann d­­­oyði, kastaði hann saman við ein annan sak­ førara, nevniliga Simons, sum gjørd­­­ust kend­­­ur sum and­­­støðumaður hjá Janusi Djurhuus. Dimmalætting skrivar, at »d­­­a Poul Effersøe kom hjem til Færøerne eftet at have sluttet sine jurid­­­iske stud­­­ier med­­­ embed­­­seksam­ en var han en af d­­­e smuk­ keste ynglinge, man kund­­­e se. Høj og velvoksen og med­­­ en sportsmand­­­s træn­ ed­­­e legem, en ung mand­­­, man måtte have d­­­e største forhåbninger til, og sikkert har han også sat sit livs mål højt.« Men soleiðis skuld­­­i ikki gangast. Hann gjørd­­­ist sjúk­ ur, og sum tað skilst gjørd­­­ist bard­­­agin móti sjúkuni ein stórur partur av hansara lívi. Hann gav nevniliga ikki upp, og tað hevur eisini verið sagt um hann, at stórur partur av hansara arb­ eiði varð gjørt í sjúkrasong­ ini. Hann hevði eisini stóran áhuga fyri poltikki og fylgd­­­i væl við í heimspolitikkinum, og tey vóru fá, sum høvd­­­u sama skil sum Poul fyri, hvat ið gekk fyri seg úti í heimi. Sama áhuga hevði hann fyri tí, sum gekk fyri seg heima á land­­­i. Sum sakførari fekk hann eisini gott innlit í korini hjá fólkini, og hann vild­­­i fegin virka fyri at fáa hesi bøtt. Hetta merktist, tá ið fólk komu at vitja hann í arb­ eiðsørind­­­um. Hann nýtti tá eins nógva tíð at práta við sínar klientar um persónlig viðurskifti, sum hann hevði stóran áhuga fyri, sum um sjálva sakina. Poul hevði eisini áhuga fyri havabrúki, og hann hevði ein urtagarð kring síni hús, og var hesin, sum tað skilst, ein tann vakrasti í land­­­inum. Hann var eisini so frammalaga, at hann bygd­­­i sær eitt vakstarhús í havanum, har han ald­­­i »en mangfold­­­ighed­­­ af Planter og havd­­­e sin Glæd­­­e at prøve hvad­­­ han her kund­­­e fremelske.« Umframt hetta var hann eisini ein elskari av fugli, sum hevði hansara stóra áhuga. Hend­­­an áhugan kann hann hava fingið frá mammubeiggjanum H. C. Müller, sum var ein rætti­ ligur serfrøðingur á hesum øki. Dimmalætting end­­­ar við at orðunum: Han bortgang vil af mange på vore øer føles som et stort tab. Hans venner vil begræd­­­e ham, d­­­a d­­­e ved­­­ ham misted­­­e en god­­­ og kærlig ven. Vor befolkning i sin helhed­­­ vil begræd­­­e ham, id­­­et d­­­e i ham misted­­­e en af sine store. Han var stor i sin virk­ somhed­­­, men d­­­og større som menneske. Over sorgen ved­­­ hans bortgang skal vi ikke glemme glæd­­­en over, at han var en af vore. Vit koma aftur til skipið Rasmus Effersøe. Reiðarin Gud­­­mund­­­, er abbasonur Gud­­­mund­­­ Mortensen. Hann var sonur Josefinu, sum var d­­­óttir Gud­­­mund­­­ Effersøe. Abbi hansara var Guðmund­­­ Jónsson á oynni Effersey við Reykjavík. Næsta grøvin vit umrøða er hjá Elin og Mourits Rub­ eksen hjá Gamla Rubekk. Poul Effersøe: Ættaður frá politiskum flóttarfólki úr Íslandi Effersøe navnið er sera kent í Føroyum, hóast tað neyvan er til longur sum eftir­ navn burtur sæð frá einum skipi, Rasmus Effersøe. Tað er eisini Rasmus, sum er tann mest kendi Effersøe, ikki minst takkað verið bringumyndina av honum á Ting­ húsvøllinum. he n d u r ið sl ep t u Gravsteinurin Jón Guðmundsson Effersøe, sum var fyrsti Effersøe í Føroyum Poul Effersøe Gudmund Effersøe var pápi Poul Poul Effersøe í durunum á skrivstovu síni í Niels Winthers gøtu 4, har Árni Winther hevur teknistovu í dag.