hósdagur 5. apríl 2001síða 5

Nr. 67 - 5. apríl 2001 9 gult cyan magenta svart 8 Nr. 67 - 5. apríl 2001 gult cyan magenta svart Fólk, ið fáa stuðul til keyp av heilivági frá almannastovuni, hava funnið ein møguleika at misnýta henda stuðulin. Pensiónist- arnir rinda tær fyrstu 400 krónurnar av kostnaðinum í hvørj- um ársfjórðingi, með- an Almannastovan rindar alt omanfyri. Snildin liggur í at keypa heilivág til fleiri ársfjórðingar í senn, og soleiðis kunnu pensiónistar spara 400 krónur hvønn ársfjórðing STUÐUL Stefan í Skorini Tjaldurs Apotek hevur altíð úr at gera, tá ársfjórðingur- in er um at halla. Orsøkin er lógin um stuðul til heilivág, sum ikki leggur upp fyri, at fólk kunnu misnýta hana. Hetta úrslitar í, at fólk leggja heilivág undir seg við endan á hvørjum ársfjórðingi, so tey sleppa undan at gjalda sín part næsta ársfjórðing. Hetta er ikki ólógligt, men stríðir hinvegin ímóti andanum í lógini, sum Kristian Magnussen kunn- gjørdi 24. november í 1997, tá hann var landsstýris- maður við almanna- og heilsumálum. Kunngerðin kom í gildi tann 1. januar 1998. Í lógini stendur at »stuðul kann einans veitast til út- reiðslur omanfyri 400 krónur um ársfjórðingin«. Fólkapensiónistar og av- lamispensiónistar kunnu søkja almannastovuna um stuðul til heilivág. Al- mannastovan veitir síðani umsøkjarum stuðul til heilivágin. Pensiónisturin hevur tó eitt egingjald, sum verður inntøkuregulerað. – Vit merkja tað týðiliga á arbeiðsbyrðini, tá árs- fjórðingurin tekur at halla. Fólk koma inn at fylla goymslurnar. Fólk kunnu bunkra heilivág til eitt hálvt ár og soleiðis leypa tveir ársfjórðingar um, sigur Petur Oluf Joensen, apotekari í Havn. Tá fólk leggja undir seg til hálvt ára nýtslu, sleppa tey undan at keypa heilivág í tveir ársfjórðingar. So- leiðis sleppa tey eisini und- an at gjalda tær 400 krón- urnar, sum tey av røttum eiga at gjalda hvønn árs- fjórðing. Hesa snildi hava fólk, ið hava tørv á nógvum heili- vági, fyri langari tíð síðani funnið útav at nýta til egnan fyrimun. Kunnu spara nógv Eitt grefligt dømi er pens- iónistur, ið hevur eina nýtslu, sum liggur í fastari legu. Hann kann tí rokna út, hvussu nógv hann skal hava tað næsta árið. Tí verður allur heilivágurin keyptur í einum ársfjórðingi, so hann bara skal rinda tær fyrst 400 krónurnar. Soleiðis hevur hann spart 1200 krónur ígjøgnum árið. Hjá einum pensiónisti, sum bara fær vanliga eftirløn, er hetta nógvur peningur at spara. Í seinastu viku hevði starvsfólkið á apotekinum úr at gera við at veita við- skiftafólki læknafyriskip- aðan heilivág, tí tá endaði undanfarni ársfjórðingur og fleiri komu at leggja undir seg til nýtsluna teir næstu mánaðirnar. Læknarnir skulu stýra Ein av fortreytunum fyri, at henda snildin letur seg gera, er, at læknarnir út- skriva reseptir, sum gevur sjúklinginum møguleika fyri at keypa nóg nógvan heilivág. Um læknin út- skrivar eina resept, sum bara gevur pensiónistinum møguleika at keypa heili- vág til stutta tíð, hevði ikki borið til at nýtt hatta holið í lógini. – Eg haldi, at tað er lagt upp til, at læknarnir stýra soleiðis, at teir ikki geva fólki møguleikan at leggja undir seg til fleiri ársfjórð- ingar. Tað er uppgávan hjá læknunum at forða fyri misnýtslu av skipanini, sig- ur Petur Oluf Joensen. Misnýtsla av stuðli til heilivág Í seinastu viku hevði starvsfólkið á apotekinum í Havn úr at gera við at geva fólki læknafyriskipaðan heilivág. Av apotekinum verður sagt, at fólk leggja heilivág undir seg, tá ársfjórðingurin tekur at halla fyri at sleppa undan egingjaldinum Tað er Musica Viva ið skipar fyri, tá ið Sámal Petersen og Jóhannes Andreasen skulu á pallin í Runavík og Tórshavn komandi dagarnar. Teir báðir fara at spæla verk á fiól og kla- ver. Á skránni verður »Svita í gomlum stíli« eftir russiska tónaskald- inum Alfred Schnittka, sonata í F-dur eftir Wolfgang Amadeus Mozart og »Kreutzerso- natan« eftir Ludwig van Beethoven. Konsertin í Runavík verður í Býráðssalinum hóskvøldið kl. 20.30, og konsertin í Havn verður í Listasavninum leygar- dagin kl. 16.00. At- gongumerki fáast við dyrnar. Birita Andreasen Framsýningin »Kirkj- urnar í Føroyum« hjá J. P. Gregoriussen, verður nú at síggja í Keyp- mannahavn. Framsýn- ingin hevur verið runt á oyggjunum her heima, og í Norðurlandahúsin- um í Reykjavík. Nú er hon komin til Nordisk Ministerråd i Keyp- mannahavn. Alt framsýningartil- farið er frá teimum 4 út- gávunum um kirkjurnar í Føroyum, hjá J. P. Gregoriussen. Tað er í samband við 1000-ára haldið, at Nordisk Ministerråd skipar fyri framsýningini. J. P. Gregoriussen hev- ur áður havt tríggjar framsýningar í Dan- mark. Hesar vóru í Gammel Dok í Keyp- mannahavn 1994, Klos- tergården í Horsens 1998 og Arkitektskolen í Árhus 1998. Framsýningin letur upp í gallarínum hjá Nordisk Ministerråd mikudagin tann 11. apríl 2001, og heldur áfram líka til 4. maj 2001. Birita Andreasen Yrkisdepilin hevur nú givið út eitt kunningar- rit. Kunningarritið er fyrsta av sínum slag, og væntandi fer tað at koma út eina ferð um ársfjórð- ingin, í framtíðini. Yrkisdepilin er ein sjálvstøðug fyrisitingar- eind í Vinnu- og Mið- námsskúladeildini undir Mentamálastýrinum. Depilin fyrisitur í høv- uðsheitum arbeiðsmark- naðar- og yrkisútbúgv- ingarmál. Yrkisdepilin metir kunning at vera sera týðningarmikið, og tí hevur depilin eisini eina heimasíðu. Nú er so tik- ið eitt stig aftrat á hesi leiðini, við at geva út eitt stutt rit. Ritið er fyrst og fremst ætlað lærupláss- um, yrkisskúlum, yrkis- nevndum, viðkomandi feløgum og stovnum. Endamálið við ritinum er at kunna um ymiskt á yrkisútbúgvingarøkin- um, umframt onkrar smágreinir, hugtøk og annað. Heimasíðan hjá Yrkisdeplinum er www.yrkisdepilin.fo Klassisk konsert í Runavík og Tórshavn Gregoriussen framsýning í Keypmannahavn Týsnáttina sló tor- an niður í Suður- oynni og órógvaði bæði telefonina, út- varpið og sjónvarp- ið SAMSKIFTI Áki Bertholdsen Fólkið hjá Føroya Tele í Suðuroynni hevur havt úr at gera seinastu dagarnar. Týsnáttina gekk toran og tað endaði við, at hon sló niður. Hetta órógvaði alt elek- troniskt samskifti í Suð- uroynni almikið. Tele- fonin riggaði ikki summastaðni, millum- bylgjan hjá útvarpinum fór og sjónvarpssendarar fóru ymsastaðni, so nógvastaðni sóu suðuroy- ingar ikki sjónvarp allan týsdagin. Síðani hevur fólk frá Før- oya tele arbeitt við at fáa brekini í rættlag aftur. Ar- beitt varð allan týs- og allan mikudagin og tað var óvist, um ikki okkurt kom at liggja eftir til í dag. Men so skuldi alt verið komið í rættlag aftur, sigur Føroya Tele Tað, sum varð mest átrokandi, varð gjørt fyrst. Tvs, at telefonsam- skiftið varð raðfest ovast, so var restin gjørt so hvørt. Toran órógvar suðuroyingar Yrkisdepilin givið út kunningarrit Tað er stórur áhugi fyri at sleppa á nýggja almanna- og heilsu- skúlan í Suðuroy ÚTBÚGVING Áki Bertholdsen Tað er rættiliga stórur áhugi fyri at sleppa inn á nýggja Almanna- og heilsuskúlan, sum nú er settur á stovn í Suðuroynni. Tá ið umsóknarfreistin var úti, høvdu yvir 50 næm- ingar søkt um at sleppa inn á skúlan. Men tað er ikki pláss fyri meiri enn 20 næmingum á skúlanum, so hjá meiri enn øðrumhvørjum umsøkjara var tað til fánýtis - í hvussu so er hesuferð. Umsøkjarar eru úr øllum landinum. Umleið helvtin av umsøkjarunum eru úr Suðuroy og umleið helvtin er aðrastaðni úr landinum. Onkrir av umsøkjarunum hava børn, men tað er ongin trupulleiki at fáa tey ansað á Tvøroyri. Skúlin byrjar fyrst í sep- tember. Útbúgvingin, sum byrjar tá, er tann, ið nevnist al- manna- og heilsuhjálpari. Hendan útbúgvingin var- ar í eitt ár, men meiri enn helvtin av tíðini er starvs- venjing. Næmingarnir eru fyrst í skúla í átta vikur, so eru teir í starvsvenjing í 16 vikur. Eftir tað eru teir aftur á skúlabonki í sjey vikur og so eru teir aftur í starvs- venjing í 20 vikur. At enda er aftur ein vika í skúla, tá ið næmingarnir eru til roynd. Annars byrjar skeiðið fyri heimahjálparar nú í vár. Tað er eitt skeið uppá 26 vikur fyri heimahjálpar- ar, ið hava arbeitt í nøkur ár. Hetta skeiðið byrjar við 10 vikum í skúla, síðani eru 14 vikur í starvsvenjing so aft- ur tvær vikur í skúla. Fyri at kunna koma á á hetta skeiðið, skal ein heima- hjálp hava arbeitt minst 24 tímar um vikuna í minst trý ár av teimum seinastu fimm árunum! Men til tað skeiðið skulu umsóknir ikki sendast skúl- anum, tí tað er heimarøktin sjálv sum skipar fyri at senda heimahjálpir á skeið. Um nøkur ár Annars skal ein útbúgving afturat verða á skúlanum, tað er útbúgvingin til alm- anna- og heilsurøktara, sum er ein útbygging av útbúgv- ingini til almanna- og heilsuhjálpara. Aftaná útbúgvingina til almanna- og heilsuhjálpara, tekur tað hálvtannað ár at blíva almanna- og heilsu- røktari. Men tað skilst, at farið verður ikki undir útbúgv- ingina til almanna- og heilsurøktara, fyrrenn um nøkur ár. Orsøkin til tað er, at tað er ikki pláss fyri teirri útbúgvingini eisini í skúla- hølunum, sum eru. Í skúl- anum, sum er, er bara ein skúlastova og tað skal nýggjur skúli til, áðrenn farast kann undir tað stóru útbúgvingina, verður sagt av almanna- og heilsuskúl- anum. Fyrr er upplýst, at skúlin, sum nú er, er bara ein fyri- bils loysn og at ætlanin er at útvega onnur og betri hósk- andi høli um eini tvey, trý ár. Undirvísingar- og mentamálastýrið ikki samd um leiguna fyri skúlahúsið, sum Al- manna- og heilsu- skúlin skal halda til í. Og um ein mánað byrjar skúlin TVÍDRÁTTUR Áki Bertholdsen Enn er ógreitt, hvussu verð- ur við hølunum til nýggja almanna- og heilsuskúlan á Tvøroyri. Eftir ætlan skal skúlin byrja longu um ein mánaða. Tvøroyrar Komm- una hevur útvegað hús til skúlan og hevur hartil gjørt tey at kalla púra av nýggj- um innan. Ætlanin varð so, at Und- irvísingar- og mentamála- stýrið skuldi leiga húsið frá kommununi til at hava skúla í. Men í hesum sambandi hevur ein trupulleiki stung- ið seg upp. Og tað er, at Tvøroyar Kommuna og Undirvísingar- og menta- málastýrið, eru ikki enn blivin samd um leiguna, sum kommunan skal hava fyri húsið. Finnleif Guttesen, borg- arstjóri á Tvøroyri, sigur, at partarnir hava samráðst um málið, men enn er langt ímillum. – Vit eru heilt langt frá eini semju. sigur hann. Men hann væntar, at tað fer at eydnast at finna semju. Um tað ikki skuldi eydn- ast, veit hann ikki, hvat hendir. – So stendur kommunan við einum nýumvældum húsum. Men, hvat vit skulu brúka tey til, vita vit ikki. Flestu fingið innivist Annars hevur tað heldur ikki enn eydnast at fáa øll- um næmingunum, sum skulu ganga á skúlanum, innivist. Tvøroyrar Býráð hevur lýst í bløðunum, at tey, sum hava býli til leigu, kunnu venda sær til kommuna, sum so beinir málið víðari. – Tað verður ikki komm- ununan, sum leigar bústaðir til næmingarnar. Tað gera næmingarnir sjálvir. Men vit hava átikið okkum at verða millumlið ímillum tey, sum hava bústað at leiga og skúlan, sigur Finn- leif Guttesen. Hann sigur, at av teimum 20 næmingunum, sum skulu ganga á skúlanum, hava 12 fingið innivist. – Enn eru tað sostatt átta næmingar, sum ikki enn hava fingið innivist. Men tí málinum arbeiðir kommun- an nú við. Borgarstjórin á Tvøroyri sigur, at sóknast verður aft- ur nú í bløðunum eftir bú- staði til næmingarnar. Hann heldur, at tað átti ikki at verið nakar trupul- leiki at fingið bústað til næmingarnar, tí nógv hús standa tóm. Annars eru tað í hinari greinini í blaðnum í dag um skúlan, víst á, at onkrir av umsøkjarunum hava børn. Men tað verður ongin trup- ulleiki at fáa børnini ansað. – Vit hava samtykt í bý- ráðnum, at barnaansing skal ikki verða nøkur forð- ing hjá áhugaðum næming- um at søkja á skúlan. Vit hava nevniliga samtykt at tryggja teimum næmingum barnaansing, sum hava brúk fyri tí, sigur Finnleif Guttesen. Fingu yvir 50 umsóknir – Nýggi almanna- og heilsuskúli, sum nú byrjar á Tvøroyri skal halda til í hesum húsinum mitt á Tvøroyri, hann hevur fingið góða undirtøku, men meiri enn helvtin av umsøkjarunum verða við sviðusoð Ikki samdir um treytirnar enn – Tað sigst at nógv hús standa tóm á Tvøroyri. Men ivasamt er, hvussu eigararnir eru sinnaðir at leiga. Enn hava átta av næmingunum á almanna- og heilsuskúlanum á Tvøroyri, ikki fingið innivist