týsdagur 7. august 2007síða 22

22 tíðindi vitjan Óli jacobsen olij@sosialurin.fo Louis er nevniliga abbason­ ur Sámal Christiansen úr Norð­depli, vanliga kallað­ur Sámal í Hvannasundi. Hann er saman við­ pápanum og beiggjanum ein partur av føroyskari fiskivinnusøgu. Ættin gongur aftur til Havna Jógvan. Hann hevð­i verið­ nøkur ár í Kruse handl­ inum á Eið­i, men flutti í 1879 til Norð­depil at taka við­ handli har. Kona Jógvan æt Elisabeth Maria f. Debes. Tey áttu fimm børn. Eitt av hesum var Debes, sum seinni tók við­ handlinum, sum Poul Siv­ ertsen hevð­i byrjað­ nøkur ár nøkur framman undan. Men serliga synirnir Sám­ al og Kristian blivu kendir sum skiparar og reið­arar. Teir keyptu í 1897 saman við­ pápanum sluppina Jubi­ læ, sum var fyrsta skip, sum kom til Norð­depil. Í 1903 keypa teir King Arthur. Jubi­ læ fer á land og verð­ur vrak í 1909. Stutt eftir keypa teir Ternuna, sum Sámal førdu fram til 1927, og síð­an keyptu teir Grundick. Sám­ al og Kristian vóru skiparar hvør síni 37 ár. Teirra reið­arí var eitt av teimum best umtóktu í land­ inum, og úrslitið­ var eisini, at menn trivust við­ og vóru í mong ár við­ skipum teirra. Sámal giftist við­ Katrinu Mariu f. Sørensen úr Havn. Hann fluttti eisini til Havnar á yngri árum. Tey fingu børnini Jonu, Erling og Hans Leon og Louis. Tað­ var sonur hans­ ara við­ sama navni, sum vit hittu hendan dagin. Søgan hjá Louis Tað­ fyrsta vit gera er at fáa søguna hjá pápanum, Louis. Hann er føddur í 1915. Sum ungur fer hann í smið­julæru, men í 1938 noyð­ist hann at fara til Danmarkar at taka prógv. Tá ið­ hann hevð­i fingið­ síni pappír, fer hann út sigla. Hann hevur sum nógvir føroyingar havt hug til at royna nakað­ annað­ enn fiskiskap, sum stórt sæð­ var einasti møguleiki í Føroyum tá. Hann sigldi fyrst tvey ár sun motorpass­ ari við­ einum donskum farmaskipi. Í Liverpool mynstrar hann síð­an við­ einum køliskipi, og tá kom hann at sigla við­ bananir millum Panama og San Fransisco í USA fyri stór­ fyritøkuna United Fruit. Men so hendir tað­, at Danmark verð­ur hersett av í 1940 og kemur óbeinleið­is undir týskt ræð­i. Tá skifta teir til Honduras flagg og halda fram í somu sigling. Men í 1941 kemur USA uppí seinna heimsbardaga, tá ið­ Japan loypur á Pearl Har­ bour, stóru flotastøð­ina hjá USA á Hawaii. Tá verð­ur skipið­ tikið­ av amerikanskum myndugleikum, og fara teir at sigla tvørtur um Atlantshav. Men nú er tað­ ikki longur við­ bananum, men við­ bumbum, sum teir føra til teir sameindu í okkara parti av heiminum. Eftir øllum at døma hevur tað­ minkað­ um spreingivand­ an, at bumburnar kundu flytast við­ einum køliskipi. Í hesi sigling vóru teir restina av krígnum. Ein partur av hesi søgu er eisini, at donsku sjómenninir mistu sambandið­ til síni heima í Danmark. Nógvir av teimum umkomust eisini í hesi sigling. Vanligt var at sigla i konvoy, tað­ vil siga, at nógv skip fylgdust og høvdu her­ skip at verju seg. Men hetta gjørdu teir ikki. Teir sigldu einsamallir. Hetta var kanska tryggara, tí tað­ var kanska minni spennandi hjá kavbátum at leggja eftir ein­ um einstakum skipi enn eftir einum skipafylgi, har nógv skip kundu fáast fyri í senn. Men høvdu týskarar kent lastina, hevð­i tað­ nokk verið­ øð­rvísi! Hetta skip sigldi eisini so mikið­ skjótt, 15 míl, at tað­ kundi sigla undan kavbát­ um, sum vóru í dýpinum. Men sigldu kavbátarnir í vatnskorpuni, sigldu teir skjótari, og tá var verri. Teir vóru einaferð­ jagstrað­ir av einum kavbáti, sum ikki var kavað­ur. Men teir høvdu kanónverju, og teir høvdu eisini manning umborð­ til at nýta kanónina. Tí tordi kav­ báturin heldur ikki at koma ov nær, og eftir at hava verið­ jagstrað­ir av kavbáti í tríggj­ ar dagar gav hann upp. Í 1944 hitti Louis konu síð­a Rose einaferð­, teir lógu inni í New York. Hon var av italienskari ætt, men var komin til USA sum fýra ára gomul. Tey giftast í 1945, og árið­ eftir verð­ur sonurin Louis føddur. Louis heldur áfram at sigla til 1948, tá ið­ hann legst uppá land. Fyrst ar­ beið­ir hann á einum slátur­ virki við­ at fáa fitina frá slaktað­i kroppunum til sætt­ is. Seinni fer hann at arbeið­a sum maskinmeistari hjá ren­ ovatiónini hjá New York. Tað­ er óneyð­ugt at siga, at her var nóg mikið­ at gera við­ skrellinum hjá einum av heimsins størstu býum! Hetta arbeið­ið­ hevð­i hann, til hann leggur frá sær 66 ára gamal. Hann doyr í 1998, 83 ára gamal. Kona hansara doyð­i í 1991. Umframt Louis er ein beiggi, sum eitur Ronald. Hann er 10 ár yngri og er føddur í 1956. Louis vitjað­i ofta aftur í Føroyum. Hann kom fyrstu ferð­ í 1952, og tá mundu ganga 4­5 ár millum hvørja ferð­ hann kom. Louis gjørdist løgregluyvirmaður Louis, sum kallar seg Lou, býr einar 50 km norð­anfyri Manhattan, so tað­ er bert ein løta eftir amerikanskum við­urskiftum at koma inn í býin. Hann var sum ungur fyrst í herinum, og aftaná kom hann at arbeið­a í 20 ár sum løg­ regluyvirmað­ur í New York. Hetta starv legð­i hann frá sær í 1988, og tá kom hann at arbeið­a hjá eini stórari fyri­ tøku innan byggivinnuna. Aftaná 11. september 2001 kom steð­gur í nógv virksemi í USA og eisini í byggi­ vinnuni. Tá byrjað­i Louis at arbeið­a fyri seg sjálvan við­ smærri húsaumvælingum av ymiskum slagi. Hann hevur havt upp til seks mans í arbeið­i. Nú eru teir tveir. Við­ eini slikari fyritøku ræð­ur hann sær sjálvum og við­ so fáum monnum er tað­ heldur ikki so bundið­. Louis er giftur við­ Carol, sum kemur frá Queens, sum er ein býarpartur í New York. Tey eiga ein son Erik Joen Hammershaimb Christian­ sen, sum 23 ára gamal. Tey eiga eisini eina dóttir Karina Maren, sum er 21 ár. Børnini hjá Sámali í Hvannasundi eru farin nokk so víð­a. Louis fór til Amerika og Hans Leon fór til Dan­ markar, og ein sonur hansara Úr Norðdepli Sosialurin fær nógva vitjan millum ár og dag. Nógvar av teimum eru eisini forvitnisligar. Hósdagin var vitjan av hjúnunum Carol og Louis Hammershaimb Christiansen. Navnið bendi í sær sjálvum á samband við Føroyar, og tað hevur tað eisini Havna Jógvan og synirnir Sámal og Kristian Katrina og Sámal í Hvannasundi saman við sínum børnum. F.v.: Hans Leon, Erling, Louis, Katrina, Sámal og Jona Nr. 150 - 7. august 2007