týsdagur 14. august 2007síða 11

11 tíðindi Nr. 155 - 14. august 2007 hvørvinum Olshanu, og Føroyar vóru ikki klárar at lofta umhvør­ visspurninginum á ein nøktandi hátt, staðfestir Anni á Hædd. Tá óhappið hendi tilkall­ aði tilbúgvigarstovnurin beinanvegin umhvørvis­ deildina hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni. Tey mæltu til, at oljan varð tikin úr skipinum beinanvegin, men tilráðingarnar og meting­ arnar frá teim serkønu á MRCC vigaðu tingri. Hóast Anni á Hædd ikki heldur tað vera skeivt, at mannalív raðfestast hægri enn umhvørvið, so leggur hon dent á, at ein tilbúgv­ ingarætlan hevði gjørt arb­ eiðið greiðari og skjótari. Mangla uppskriftsbókina Jóhanna Olsen, virkandi leiðari á Umhvørvisdeild­ ini, sigur, at teirra arbeiði gekk serstakliga væl, tí tey hava ein innanhýsis til­ búgvingarleist við ábyrgd­ arbýtið og mannagongdum, og henda ætlan varð fylgd, tá deildin varð innkallað. Øll vistu, hvør gjørdi hvat, hvør skrásetti náttúruvirðir, hvør skrivaði log og so víðari. – Um eingin ætlan fyri­ liggur, er skjótt til, at øll bara renna runt sum hønur, tá vit standa mitt í kreppuni, sigur Jóhanna Olsen og greiðir frá, at Umhvørvis­ deildin hevur havt fleiri venjingar, har manna­ gongdir og ábyrgdøkir eru gjøgnumgingin. Anni á Hædd sigur, at samarbeiðið við Umhvørv­ isdeildina gekk væl, júst tí tey vóru so væl fyrireikað. Men ein yvirskipað upp­ skriftsbók ella handbók manglar. Orsøkin til at Føroyar onga tilbúgvingarætlan hava fyri umhvørvisvernd er ikki, at lógir ella yvirtøkur mangla. – Tað einasta, sum mangl­ ar, er at vit seta okkum niður og gera ætlanina. Tá ætlanin er gjørd, kunnu tilmæli gerast um, hvørja útgerð tørvur er á. Síðani kemur politiska raðfestingin, hvussu nógv ynskja vit at vera før fyri at taka okkum av, hvussu nógv útgerð skal vera tøk, og hvussu nógvar pengar vilja vit brúka til umhvørv­ isvernd, greiðir Anni á Hædd á. – Vit vita ikki nær og hvar, men vit vita, at næsta óhapp kemur. Um vit ikki hava megna at fingið eina tilbúgvingarætlan áðrenn næsta óhapp, so verður støðan júst tann sama. Vit vera ákkurat líka illa fyri at taka okkum av um­ hvørvinum, staðfestir Anni á Hædd. Samskifti ikki nóg gott Torbjørn Jacobsen, ting­ limur fyri Tjóðveldisflokk­ in, hevur í fyrispurningi til landstýrismannin við fiski­ vinnumálum sett spurning við førleikarnar hjá til­ búgvingarleiðsluni. Anni á Hædd heldur, at tað er burtur við at fílast á hennara manglandi mari­ tima kunnleika. Starvs­ lýsingin til starvið sum stjóri segði onki um sigl­ ingstíð ella royndir á sjó­ num. – Ein stjóri skal hava yvirlit og duga at brúka tann serkunnleika, sum er á stovninum. Og starvs­ fólkini á MRCC hava bæði royndir og útbúgving. Hinvegin var tað eitt krav í starslýsingini, at stjórin skuldi duga væl at samskifta. Anni á Hædd viðurkennur, at samskifti á stovninum ikki gekk nóg væl í samband við Olshana óhappið. – Alt samskifti gekk gjøgnum MRCC, og har kunnu vit bara staðfesta, at partarnir ikki vóru nóg væl kunnaðir alla tíðina. MRCC sat inni við allari vitanini og vit høvdu yvirlitið. Men tá partarnir ikki altíð vita, hvat hendir, kann tað elva til ørkymlan, viðgongur Anni á Hædd. – Hetta var okkara feilur, og tað átaki eg mær ábyrgd­ ina av. Men um vit skulu sleppa undan somu tru­ puleikum næstu ferð, hevur tað alstóran týdning, at allar mannagongdir, sam­ starvsavtalur og leiðslu­ vegir verða útgreinað í einari yvirskipaðari til­ búgvingarætlan, leggur Anni á Hædd áherðslu á. Stjórin á Tilbúgvingini vónar, at Olshana óhappið kann seta ferð á fyrireik­ ingarnar av eini tilbúgving­ arætlan. Politikarnir áttu í øllum førum at vita, hvørjir trupuleikarnir eru. – Allar lógirnar eru so nýggjar, at sitandi politik­ arar hava allir verið við til at samtykkja tær, staðfestir Anni á Hædd. Teir eiga at vita, at tilbúgvingarætlan manglar, at onki krav er um loðs, at tilbúgvingin er spjadd yvir fleiri aðalráð, og at havumhvørvið hongur í leysum gekki. Kristina Rørbo gjørdi í 2004 eina kanning av støðu føroyinga til náttúru­ og umhvørvisfyrisiting. Frágreiðingin staðfestir, at Føroyar brúka ein nógv minni part av fíggjarlógini til umhvørvisfyrisiting enn Ísland, Svø­ ríki og Danmark – umleið helvtina so nógv. Umhvørvismál eru heldur ikki so nógv frammi í Føroyum. Kristina Rørbo vísir á, at meðan grannalondini hava óheft ráð, sum taka kjak upp um ymisk mál innan umhvørvisvernd og ráðgeva politikarum og myndugleikum, so er onki líknandi føroyskt ráð. Í grannalondunum hava áhugafeløg, sum t.d. Danmarks Naturfredningsfor­ ening eisini ein týdningarmiklan leiklut. Men soleiðis er ikki í Føroyum. Politiski leikpallurin endurspeglar ein øðrvísi hugburð. Næstan helvtin av føroyingunum í kanningi halda ikki, at náttúran er hótt. Hetta er á leið dupult so nógv sum í Íslandi, Danmark og Svøríki. Kanningin vísir, at føroyingar í størri mun enn fólk aðrastaðni halda, at umhvørvismál mugu raðfestast eftir, um tey tæna virðum, vælferð og áhugamálum hjá menniskjum. Við øðrum orðum, hevur eitt reint umhvørvið onki virði í sær sjálvum, men bert tí tað tryggjar okkum góðan prís fyri fisk. Kanningin av, hvørja áskoðan før­ oyingar hava til umhvørismál og umhvørvisfyristing, varð gjørd í 2004. Havumhvørvisverndin hongur hin­ vegin í leysari luft. Føroyingar lítlan áhuga fyri umhvørvinum Føroyar mangla eina tilbúgvingarætlan fyri vernd av havumhvørvinum. Hetta sigur stjórin á Tilbúgvingarstovninum, Anni á Hædd, sum saman við virkandi leiðaranum á umhvørvisdeildini hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni, Jóhannu Olsen, hevur havt úr at gera við uppruddingini eftir Olshanu óhappinum Eftir óhappið við Olshanu hevur kjak tikið seg upp, antin tað skal vera eitt krav, at útlendsk skip hava loðs, tá tey sigla í føroyskum firðum. Við Kringvarpið hevur landsstýris­ maðurin við fiskivinnumálum, Bjørn Kalsø, sagt, at hann arbeiðir við eini kunngerð, sum skal áseta, at fremmand skip skulu hava loðs. Men spurningurin um loðs er ikki nýggjur. Í 2001 varð lógin um trygd á sjónum samtykt. Lógin heimilaði landsstýris­ manninum í fiskivinnumálum at áseta reglur fyri brúk av loðsi í innanoyggja sigling, men ongar slíkar reglur vórðu gjørdar. Í 2003 legði Johan Dahl fram uppskot um lógarkravda loðsskyldu fyri skip yvir 50 brutto­tons. Málið varð beint í vinnunevndina, har meirilutin (Henrik Old, Heini O. Heinesen, Tórbjørn Jacob­ sen, Gerhard Lognberg og Heðin Zachariasen) ikki hildu, at tað var neyðugt við lógarfestum kravi, tí landsstýrismaðurin longu hevði heimild at áseta reglur um brúk av loðsi í innanoyggjasigling. ­ Meirilutin mælir tí uppskotssetaranum til at brynja seg við toli fram til byrjanina av næstu tingsetu, soleiðis at lands­ stýrismaðurin fær ein møguleika at taka málið upp. Nú – fýra ár seinni – eru framvegis ongar reglur um loðs. Spurningurin um loðs ikki nýggjur Nýtt viðhaldsfelag sett á stovn Red Lions er eitt felag fyri viðhaldsfólk hjá Havnar Bóltfelag. Í seinastuni hevur verið tosað um at savnað HB viðhaldsfólkini í eitt felag, fyri betri at kunna stuðlað fremsta liðinum hjá Havnar Bóltfelag. Nú er hetta tos vorðið veruleiki. Nýggja viðhaldsfelagið eitur Red Lions. Red Lions er eitt limafelag, sum er til fyri at stuðla formulaliðinum hjá Havnar Bólt­ felag. Limirnir í Red Lions eru fólk sum á ein hvønn hátt vilja stuðla HB liðinum at stríðast á vøllinum. Limafelagið er fyri øll; ung sum gomul. Aðalmál felagsins eru hesi: • At savna viðhaldsfólkini hjá HB í eitt felag • At stuðla formulaliðnum hjá Havnar Bóltfelag • At skapa góðar og litríkar karmar til dystirnar hjá formulaliðinum hjá Havnar Bóltfelag •At eggja øllum áskoðarum at sýna siðiligan atburð Visjónin er, at Red Lions skal verða størsta og besta viðhaldsfelag í landinum. Limir felagsins skulu av sonnum verða 12. maður hjá formulaliðnum hjá Havnar Bóltfelag, og vilja, eins og leikararnir á vøllinum, stríðast fyri sigri hvørja ferð. Tað skal verða stuttligt at vera til fótbóltsdyst, og viðhaldsfelagið vil gera sítt til, at so verður framyvir. Komandi mikukvøld kl. 18 verður finalan í kappingini um Løgmanssteypið. Tá tørna EB/Streymur og HB saman í Gundadalið, og tá verða Reyðu Leyvurnar eisini til staðar. Longu kl. 16 hittast viðhaldsfólk hjá HB í HB Húsinum til at hita upp til spennandi dystin. Har verður møguleiki at tekna seg sum lim í Red Lions. Tá fara leyvurnar at brøla fyri fyrstu ferð.