týsdagur 14. august 2007síða 27

27 tíðindi Nr. 155 - 14. august 2007 - Tá eg málbar meg soleiðis í tinginum herfyri, var tað út frá teirri sannroynd, at samgongan tekur undir við teimum batunum á sosiala økinum, sum eg havi arbeitt við nú í næstan eitt ár, sigur Hans Pauli Strøm, landsstýrismaður POLITIKKUR Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Sparingar? Forget it! Soleiðis málbar Hans Pauli Strøm, landsstýrismað­ ur, seg í tinginum, tá løg­ mansrøðan var til viðgerðar. Men hesi orðini vóru søgd út frá teirri sannroynd, at samgongan hevði bundið seg til at fermja ávísar ábøtur á sosiala øk­inum, sum fara at k­osta pening á k­omandi fíggjarlóg. Talan er um fleiri broyt­ ingar, har tann helst k­ostn­ aðarmesta er broyting í mót­ rok­ningarsposentinum hjá fyritíðarpensjónistum. Hes­ ir hava verið mótrok­naðir við 60% av hvørjari for­ vunnari k­rónu, við síðuna av pensjónini. Hetta pro­ sentið sk­al broytast niður í 30, sum fer at merk­ja, at treytirnar hjá fyritíðarpen­ sjónistum at forvinna sær eitt eyk­a oyra, verða mun­ andi betri. Hans Pauli Strøm sigur, at lægsta og meðal fyritíðar­ pensjónin er ov lítil at k­unna liva av, og tí sk­al lægsta pensjónin hæk­k­ast upp á støði, sum meðal pen­ sjónin í dag liggur á. Mun­ urin er áleið 2600 k­rónur, og hetta sk­al broytast í tveimum stigum soleiðis, at munurin verður burtur um tvey ár. Hetta eru broytingar, sum fara at k­osta í minsta lagi tíggju milliónir k­rónur. Eitt annað øk­i, har broyt­ ingar eisini sk­ului fremjast, er innan endurbúgving (revalidering). Karmar sk­ulu sk­apast fyri fólk­i við sk­erdum førleik­a at endur­ vinna sínar arbeiðsmøgu­ leik­ar. Hans Pauli Strøm sigur, at verða arbeiðsmøgu­ leik­arnir sk­erdir hjá einum fólk­i, ávirk­ar inntøk­an hjá hjúnarfelagnum møguleik­­ arnar fyri stuðli. Tí inntøk­an hjá hjúnarfelaga verður mót­ rok­nað stuðlinum, og tað merk­ir í førum, at stuðulin heilt fellur burtur. Aðrar broytingar Men samgongan er eisini samd um at fremja aðrar broytingar. Eitt nú sk­ulu umstøðurnar hjá stak­um uppihaldarum gerast betri. Hesir sk­ulu fáa eitt ísk­oyti, sum væntandi fer at k­osta átta milliónir tilsamans. Eisini sk­al eitt ráðgevandi toymi setast fyri ungar k­vinnur, nak­að, sum væntandi fer at k­osta áleið eina millión k­rónur. ­ Talan verður eisini um at veita ein stuðul á eldra­ øk­inum, eitt slag av endur­ gjaldi fyri prísvøk­sturin, sum er, serliga fyri oljuprís­ in. Talan verður um eina viðbót til pensjónshúsk­i upp á 1200 k­rónur um árið, sum verður latin í trimum útgjaldum, sigur Hans Pauli Strøm. Hetta fer at merk­ja eina meirútreiðslu hjá landsk­ass­ anum upp á umleið fýra milliónir. Enn eitt átak­, sum verður sett í verk­, er ók­eypis vak­sinatión fyri pensjón­ istar. Talan er um eina fyri­ byrgjandi vak­sinatión móti k­rími. ­ Hetta er eisini ein táttur í fólk­aheilsupolitik­k­inum. Men allar ábøtur eru sam­ tyk­tar longu fyri einum ári síðani, og eg havi so arbeitt við hesum málunum, sum nú eru k­lár at leggja fyri tingið, sigur Hans Pauli Strøm. Tilsamans fara hesar ábøt­ urnar at k­osta landsk­assan­ um upp móti 30 milliónum k­rónum um árið. Mítt øki verður dýrari Hans Pauli Strøm fer at seta ymsar ábøtur í verk á sosiala økinum, sum fara at kosta landskassanum upp móti 30 milliónum krónum um árið - Tað, sum Elin Heinesen, stjóri í SamVit, førir fram í bløðunum, er í tráð við førda politikkin hjá sitandi samgongu, og tí tekur Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður í vinnu- málum, í tí stóra og heila undir við tí, hon førir fram POLITIKKUR Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Elin Heinesen hevur drúgt lesarabræv í bløðunum í gjár, har hon heitir á lands­ ins myndugleik­ar um at leggja størri dent á alterna­ vitar vinnur í Føroyum. Og hetta er júst tann politik­k­ur, sum samgongan hevur stungið út í k­ortið. Bjarni Djurholm, lands­ stýrismaður, sigur, at tað var av stórum týdningi, at Menningarstovan og Ferða­ ráðið vórðu løgd saman í ein stovn, SamVit. ­ Tað, sum Elin Heinesen førir fram, er neyvt í tráð við førda politik­k­in á øk­inum. Samanlagdi stovn­ urin sk­al ráðgeva, k­oma við uppsk­otum og ik­k­i minst mark­naðarføra Føroyar uttanlands, sigur Bjarni Djurholm. Hann vísi á, at hóast 95% av ok­k­ara útflutningi stavar frá fisk­i og fisk­aúrdráttum, so k­emur bara 60% av valutainntjeningini frá hesum vørum. ­ Vit vita, at dansk­i stuðul­ in svarar til áleið 15% av føroysk­a búsk­apinum, so umleið 25% k­oma frá øðr­ um vinnum, eitt nú ferða­ vinnuni, flutningsvinnuni, KT, útisiglarum, handverk­­ arum í útlandinum og so framvegis. Talan er um vak­sandi part av samfelags­ búsk­apinum, ið stavar frá øðrum enn ok­k­ara høvuðs­ vinnu, sigur Bjarni Djur­ holm. Raðfestast høgt Hann vísir á, at hóast vit høvdu búsk­aparliga aftur­ gongd frá 2002 fram til 2005, serliga við trupulleik­­ um í alivinnuni, so vak­s arbeiðsloysið ik­k­i so nógv, sum óttast k­undi verið fyri. Og hetta er aftur eitt dømi um, at alsamt fleiri hendur fáa sína inntøk­u frá øðrum enn høvuðsvinnuni. Bjarni Djurholm sigur víðari, at tað er alneyðugt av sleppa undan fløsk­uháls­ um, eisini tá tað snýr seg um loftvegis ferðslu til og úr Føroyum. ­ Ráddi eg einsamallur fyri borgum, hevði ein nýggjur altjóða flogvøllur fingið fremstu raðfesting. Í løtuni sær út til at tað k­unnu verða tvey støð, har ein alternativur flogvøllur k­ann liggja, og tað er á Sandoynni og á Glyvursnesi. Seinni nevnda hevur tann fyrimun, at tað er onga aðrastaðni, at ein vøllur k­ann gerast so langur, sum á Glyvursnesi, sigur Bjarni Djurholm. Hann sigur, at vindmáting­ ar eru byrjaðar, men hann rok­nar við, at tað sk­ulu ganga eini fýra ár, áðrenn hagtalsgrundarlagið er nóg gott at tak­a støðu út frá. Í tráð við førda politikkin Bjarni Djurholm er í tí stóra og heila samdur við Elini Heinesen í tí, hon førir fram í bløðunum