hósdagur 23. august 2007síða 11

Nr. 162 - 23. august 2007 11 tíðindi - Er talan um partrolarar, má hyggjast eftir, hvussu nógvan fisk nýggja parið drepur í mun til tað gamla, segði Kjartan. Ein »grundlóg« Lógin um vinnuligan fiski- skap er eitt slag av »grund- lóg« fyri fiskiveiðini undir Føroyum, og hendan lógin stendur aftanfyri eina skip- an, ið eigur at verða burðar- dygg, bæði lívfrøðiliga og búskaparliga. - Tey lond, sum hava kvot- ur, noyðast javnan at stilla hesar, og hetta kann skapa ótrúligar trupulleikar. Okk- ara fiskidagaskipan er hin- vegin rættiliga konservativ, men broyta vit skipanina ov nógv frá tí upprunaliga, verður neyðugt at stilla hana alla av nýggjum. Kjartan segði, at ein kvotuskipan riggar væl í »reinari« veiði, sum eitt nú eftir pelagiskum fiskasløg- um, men í einum blandings fiskiskapi, sum okkara botnfiskaveiða er, er okkara skipan við fiskidøgum, stongdum leiðum og krøv- um um meskavíddir ógvu- liga effektiv, sum hann tók til. Í framløguni endurtók hann, at lívfrøðiliga ráðgev- ing ikki er nóg góð. - Tað er trupult at brúka árligar stovnsmetingar fyri at meta um, hvussu nógv vit kunnu veiða. Gamla skipanin hjá ICEC at meta um hvønn stovnin sær við yngulkanningum og yvir- litstrolingum er ikki nóg góð, tí tað liggja so nógvar óvissur í hesum yvir eitt ár. Slíkar metingar siga meira um søguna, tá ið tíðin gongur. Hóskandi dagatal Kjartan vísti á, at Fiski- rannsóknarstovan er gingin burtur frá at brúka veiði- dagbøkur, men byggir sínar metingar meira og meira á yvirlitstrolingar, sum hann metir eru ógvuliga sving- andi og óvissar. - Eg havi funnist at hesum mátanum at ráðgeva, tí eg haldi, at stovnurin í alt ov lítlan mun greiðir frá teimum óvissum, sum eru við hesum metingum. Tú fært eitt tal, men fært einki at vita um tær óvissur, sum eru. Eg haldi ikki, at slíkt kann brúkast til at stilla veiðitrýstið í eini fiski- dagaskipan eftir – her og nú. Hann segði, at tá ið ferð eftir ferð hevur verið róð uppundir, at ov nógvir dagar vóru inni í fiskidagaskipan- ini í byrjanini, er hetta ein pástandur, sum ikki er rættur. - Hetta eigur at manast í jørðina, legði hann aftrat. Mótstøðuførur toskur Í framløguni nam Kjartan við toskaveiðina undir Før- oyum gjøgnum eina heila øld og segði, at veiðan hev- ur verið skiftandi, stundum góð og stundum minni góð. - Men tað hevur altíð víst seg, at toskastovnurin kom fyri seg aftur – eisini eftir kreppuárini fyrst í nítiárun- um. Hann vísti á, at nú regluligar gróðurkanningar verða gjørdar, og hesar seinnu árini hava víst, at gróðurin er undir miðal, hevur eisini verið væntandi, at toskastovnurin fór at minka. Alt bendir á, at lítil toskur er til í løtuni, men Kjartan helt ikki, at veiðitrýstið er høvuðsorsøkin til hetta. Heldur er tað gróðurin, sum hevur verið lakur. - Eg haldi, at toskurin undir Føroyum er ógvuliga mótstøðuførur móti fiski- skapi. Hetta sóu vit eisini í sínari tíð, tá bretar royndu í klettin. Ongar veruligar kanning- ar eru gjørdar av, hvussu samlaðu veiðievnini hjá okkara fiskiflota broytast. - Ein minni kanning er gjørd, men hendan einsa- møll er alt ov veikt grund- arlag til at gera sær eina heildarmeting av støðuni. Vantandi gransking Kjartan vísti á, at gransking vantar av at kalla øllum tólum í fiskidagaskipanini. - Skal fiskidagaskipanin framhaldandi verða ábyrgd- arfull – eisini mótvegis umheiminum - mugu vit vita, hvat ávirkar veiðievn- ini, og hvussu hesi broyt- ast. Sum heild helt hann, at okkara fiskidagaskipan er ógvuliga skilagóð og leggur á ongan hátt upp til, at skip og bátar veiða »svartan« fisk. - Eg haldi, at fiskidaga- skipanin stendur sterk í altjóða høpi. Er skipanin rætt stillað og undir røttum eftirliti, eru fiskidagar helst besta skipanin av sínum slagi í øllum heiminum, segði Kjartan Hoydal á fiskivinnuráðstevnuni í Klaksvík. m slag í heiminum - Skal fiskidagaskipanin framhaldandi verða ábyrgdarfull – eisini mótvegis umheiminum - mugu vit vita, hvat ávirkar veiðievnini, og hvussu hesi broytast, men her standa vit nærstan á berum, sigur Kjartan Hoydal Mynd: Vilmund Jacobsen Eini tvey ár, áðrenn vit fingu núverandi fiskidaga­ skipan í 1996, hevði ein nevnd gjørt eitt uppskot um eina kvotuskipan, sum bleiv sett í verk í 1994. Vit kunnu siga, at toskaveiðan, sum vaks so ómetaliga nógv miðskeiðis í nítiárunum, »sprongdi« kvotu­ skipanina. Enn ein nevnd varð nú sett at gera uppskot um eina fiskidagaskipan, ið bygdi á tað, sum »er« í sjónum – og ikki á tað, sum vit »halda« er í sjónum. Bæði vinna og ráðgeving høvdu umboð í báðum hesum nevnd­ um og Kjartan Hoydal, sum tá var fiskivinnustjóri í Tinganesi, var formaður. Kjartan Hoydal hevur serliga fýlst á, at ongar verulig­ ar kanningar eru gjørdar av veiðitrýstinum, síðan vit fingu fiskidagaskipanina, og hann hevur eisini fýlst á, at Fiskirannsóknarstovan ikki vísir á óvissuna, sum er í hennara ráðgeving. FAKTA Nuuk, Reykjavík og Havn stuðla Týsdagin hevði Grunnurin Nuuk, Reykjavík og Tórshavn fund í Nuuk, har stuðul til ymisk endamál, sum viðkoma teimum trimum høvuðsstøðunum í Útnorði, varð latin. Fyri Havnina luttóku Heðin Mortensen, borgarstjóri, Jógvan Arge, varaborgastjóri og Høgni Mikkelsen, býráðslimur. Samlaða stuðulsupphæddin, sum grunnurin hevur tøka, er 632.170 krónur. Peningur varð býttur til Grønlendska landsbókasavnið, 9A í Qorsussuaq skúla, Kvinnuhúsið í Tórshavn, Norðurlandahúsið í Føroyum, Hondbóltssamband Føroya, Tórshavnar Stórband, Absalon Hansen, Listasavn Reykjavíkar, Humanistiska Fakultetið á Lærda Háskúla Íslands og Fróðskaparsetri Føroya og Áhugamyndafelagið Fókus. Landsskjalasavnið 75 ár Í ár eru 75 ár, síðani Landsskjalasavnið varð sett á stovn. Í tí sambandi skipar stovnurin fyri móttøku og trimum almennum tiltøkum í Norðurlandahúsinum 31. august og 1. september. Á móttøku fyri innbodnum fyrra dagin fer Kulturministeriet at av- henda skjøl frá frá 18. og 19. øld frá Kgl. Einahandlinum, ið hava verið í varðveitslu á danska Ríkisskjalasavninum í meiri enn 100 ár. Skjølini verða handað Jógvani á Lakjuni, mentamálaráðharra, ið síðani handar tey víðari til Sámal T.F. Johansen, landsskjalavørð. Savnið er ein hin týdningarmesta keldan til føroyska søgu hetta tíðarskeiðið og fer hendan afturbering tí at betra um grundarlagið fyri føroyskari søgugransking, heldur Landsskjalasavnið.