hósdagur 23. august 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 162 - 23. august 2007 Fiskiveiða Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Kjartan Hoydal var fyrstur á pallin á fiskivinnuráð­ stevnuni, sum varð hildin í Klaksvík á Føroya Sjó­ mannadegi. Teir, ið stóðu aftanfyri hesa ráðstevnu – í ár eins og í fjør – eru Auðunn Konráðsson, Jákup Sólstein og Óli M. Lassen. Kjartan er kendur innan føroyska fiskivinnuumsit­ ing gjøgnum fleiri ár og á millumtjóða stigi sum skrivstovustjóri í NEAFC, sum er fiskiveiðifelagsskap­ urin í landnyrðingspartin­ um av Atlantshavinum. Røttu karmarnir ­ Evnið, sum eg havi fingið at tosa um, er fiskivinnu­ politikkur og fiskidagaskip­ anin, men eg eri ikki politik­ ari, segði hann skemtandi, áðrenn hann rættiliga legði fyri. Í síni framløgu vísti Kjartan fyrst á tey krøv, sum eru til ein fiskivinnu­ politikk. ­ Vit hava fingið hetta havøki at røkja, sum er rímiliga stórt í mun til okkara fólkatal. Tað er ikki líkamikið, hvussu hetta verður umsitið. Úti í heimi er eisini stórur áhugi fyri, hvussu tilfeingið í havinum verður umsitið. Eisini um­ hvørvisfelagsskapir fylgja við, hvussu vit umsita okk­ ara tilfeingi. Í hesum ein­ skiljingartíðum verður nógv latið upp til marknaðin at avgera, og onkur meinar, at politisk stýring er av tí ónda. Men vit mugu hava onkrar karmar um veiðina. Hava vit ikki røttu karmarn­ ar við hóskandi tali av skip­ um og soleiðis eisini hósk­ andi veiðitrýsti, fer alt út av lagi. Hann segði, at tað fer altíð at verða orðaskifti um umsitingina av fiskiríki­ døminum og vísti á, at nógv orðaskifti eisini hevur verið um gjald fyri at sleppa at veiða av tilfeinginum í hav­ inum. ­ Orð, sum vistskipanar­ tilgongd, burðardyggleiki, fyrivarnisreglur og annað, seta krøv til myndugleik­ arnar. Trýstið kemur eisini frá umhvørvisfelagsskapum og teimum, sum keypa føroyskar fiskavørur, eisini í smásølu, segði Kjartan. Lýkur øll krøv Hann reisti eisini spurn­ ingin, hvat tað er, sum vit vilja, tá vit vilja stýra fiski­ skapinum. ­ Jú, vit vilja helst fáa vinning av at veiða, vilja gjalda øllum eina rímiliga løn, eins og vinnan skal geva eitt íkast til samfelagið. Fiskivinnan er ein kapa­ sitetsskapari, sum eisini kann verða við til at fjøltátta vinnulívið í samfelagnum annars. Hann segði, at tá ið reglur verða settar fyri fiskiskapi, er týdningarmikið, at vinn­ an og onnur áhuga taka undir við teimum. ­ Flestu lond áseta mest loyvdu veiði og fiska eftir eini kvotuskipan. Vit hava valt eina aðra skipan við fiskidøgum og stongdum leiðum. Í prinsippinum er eingin munur. Báðar skipan­ inar kunnu virka líka væl. Tað er veiðitrýstið, sum verður umsett til vekt í tonsum. Kjartan segði, at í prinsippinum skulu vit bara broyta fiskidagarnar, um veiðievnini hjá flotanum broytast. Skal skipanin still­ ast millum ymisku fiska­ sløgini, brúka vit stongdar leiðir. ­ Mín fatan er, at føroyska skipanin lýkur øll krøv, sum sett verða til eina slíka fiskiveiðiskipan. Eg veit ikki um nakað annað land, har undirtøkan í vinnuni fyri galdandi skipan er so stór sum í Føroyum. Nýtslu­ rætturin skuldi eisini tryggj­ að okkum, at vinnan verður rikin undir ábyrgd, legði hann aftrat. Óvissa í ráðgeving Kjartan Hoydal segði seg vera av teirri áskoðan, at ráðgevingin til myndugleik­ arnar ikki fylgir andanum í okkara fiskiveiðiskipan – og ráðgevingin er eftir hans­ ara tykki ikki nóg neyv. ­ Avleiðingin av hesum er tær broytingar, sum politiskt eru gjørdar í fiskidaga­ skipanini, eitt nú við hesi ráðgeving fyri eyga. Onkrar broytingar eru skilagóðar, aðrar ikki. Ein broyting, sum Kjart­ ani ikki dámar, er, at loyvi hevur verið givið til at leggja veiðiloyvir saman tvørtur um skipabólkar. ­ Hetta hevur verið við til at avlagað skipanina, heldur hann. Hann sigur, at sjálvandi noyðist umsitingin at fylgja við, um veiðitrýstið broytist frá tí upprunaliga, tá skip verða skift út. Føroyska fiskidagaskipanin: Besta skipan av sínu - Tað er ikki rætt, at ov nógvir dagar vóru inni í fiskidagaskipanini í byrjanini. Broyta vit skipanina ov nógv frá tí upprunaliga, verður neyðugt at stilla alla skipanina av nýggjum, heldur Kjartan Hoydal Mynd: Vilmund Jacobsen Gomul skipsvrak leka olju Tað hevur vakt ans í Svøríki, at gomul skipsvrak frá krígstíðini nú eru byrjað at leka olju út í Skagerak. Nógv vrak liggja við havsins botn frá krígstíðini, og eisini í Noregi eru tey farin at hugsa um, hvat kann fara at spyrjast burtur úr hesum. Í Noregi hugsa tey ikki minst um skipið »Skytten«, sum sakk út fyri Lysekil í 1943. Í løtuni lekur olja úr skipinum, sum liggur á 74 metra dýpi. Fakfólk siga, at tað fer at kosta millum 10 og 100 miljónir norskar krónur at tryggja vrakið. Bæði í Svøríki og Noregi stúra tey fyri, at fleiri skipsvrak fara at leka. Síðan 1914 eru tilsamans 263 skip yvir 100 BRT sokkin í Skagerak. (-vilmund) Keypa ikki úr Eystursjónum Eitt stórt fiskavirki í Bretlandi hevur nú gjørt av, at felagið ikki longur vil keypa tosk, sum er veiddur í Eystursjónum. Bretska felagið keypir tilsamans 17.000 tons av toski um árið til fiskafingrar, og hetta er ein fjórðingur av øllum toskinum, sum veiddur verður í Eystursjónum. Í norska fiskivinnublaðnum Fiskaren stendur einki um, hví avgerðin um ikki at keypa tosk úr Eystursjónum er tikin. (-vilmund) - Í prinsippinum skulu vit bara broyta fiskidagarnar, um veiðievnini hjá flotanum broytast. Føroyska skipanin lýkur øll krøv, sum sett verða til eina fiskiveiðiskipan. Eg veit ikki um nakað annað land, har undirtøkan í vinnuni fyri eini fiskiveiðiskipan er so stór sum í Føroyum. Nýtslurætturin skuldi eisini givið teimum, sum virka í vinnuni, eina ábyrgd, sigur Kjartan Hoydal