fríggjadagur 31. august 2007síða 14

14 Nr. 168 - 31. august 2007 Føroyska samfelagið stendur í stórari skuld til Studentaskúlan í Hoydøl­ um. Tað hevði verið sonn vannlukka, um miðnáms­ skúlaútbúgvingar ikki høvdu verið her seinastu sjeyti árini. Lutfalsliga alt ov fá høvdu gingið útbúgv­ ingarleiðina og enn færri av útbúnu føroyingunum høvdu vent heim aftur á klettarnar. Tað hevur ómetaliga stóran týdning, at ungdóm­ urin hevur møguleika at nema miðnám – og eisini víðari útbúgvingar – í Føroyum. Hetta ger, at føroyska málið festir seg betri, at næmingarnir skilja ymisku fakini við føroysk­ um eygum, og ikki minst skapar hetta samfelagnum menniskjatilfeingi av góð­ ari dygd, sum ynskir at liva og byggja upp land í Føroyum. Tíbetur hendi tað 1. sep­ tember í 1937, at framsígg­ in fólk sóu týdningin av at stimbra undir útbúgvingar­ leiðina hjá føroyska fólkin­ um og harvið settu á stovn fyrsta føroyska stundenta­ skeiðið. Spurningurin er bara, um politiski meiri­ lutin er eins framsíggin í dag? Skúla í føðingardagsgávu Eftir mínum tykki eiga vit, sum sita við politisku ábyrgdini, at nýta merkis­ dagin sum høvi at koma við tilsøgn um, at tað beinan vegin verður farið í gongd við at projektera og byggja stóra og nýmótans skúlalon oman á brendu toftirnar av Nýggja Húsi og allan vegin framvið skráninginum yvir til núverandi skúla. Tá hesin bygningur er liðugur, eigur núverandi skúli møguliga at verða rivin niður og ein nýggj og nýmótans lon bygd afturat, har skúlabygningurin frá 1965 stendur. Síðani eiga báðar lonirnar at verða knýttar saman við nútíðar­ hóskandi mentanar­ og samkomuhøll. Gera vit hetta, hava vit eftir fáum árum eitt nýmót­ ans útbúgvingar­ og menn­ ingarumhvørvi við alskyns hentleikum bæði til skúla­ brúks og til mentanarlig­ og tónlistarlig tiltøk í ein­ um av landsins vakrastu náttúruøkjum. Vit kunnu ikki framhald_ andi bjóða ungdóminum og lærarunum verandi trongu, ótíðarhóskandi og lívshættis­ ligu karmar. Tey hava sanniliga betri uppiborið. Hóast skúlin sum stovn­ ur nú fyllir sjeyti ár, tosa vit ikki um ein olding, men um menniskjans og sam­ felagsins lívsfríska vár. Ein skúli á tremur av Føroya framtíð í besta blóma og við virkisfýsni og trúgv uppá eina bjarta framtíð. Hetta kunnu vit politik­ arar ikki halda fram at køva við berum atgerðar­ loysi og stríði um geograf­ iska staðfesting, soleiðis at einasta loysn framhaldandi verður ongin loysn. Besta gávan, sum næm­ ingar, lærarar og onnur starvsfólk, kunnu fáa her á 70 ára degnum, eru betri karmar fyri skúlan í Hoy­ dølum. Tey hava nú prógv­ að sítt ómetaliga virði ígjøg­ num heilan mansaldur. Seksti ár og svikin Rokni við, at tey á Føroya Studentaskúla ræðast eitt sindur føðingardagsheils­ anir. Hetta skilji eg væl, tí tað var jú júst á seksti ára føðingardegnum í 1997, at Sambandsflokkurin sera snildisliga forkom ætlan­ unum um nýggjan skúla í Hoydølum. Væl at merkja lovaði landsstýrismaðurin samstundis skúlanum inni­ vist í einum framtíðar depli við Marknagil. Men út­ meldingin hevur higartil ikki ført til annað enn klandur, stríð og atgerðar­ loysi. Tá vit hugsa um hetta, er tað ikki so løgi kortini, at tað var Sambandsflokkurin, sum beindi fyri stásiligu skúlaætlanini. Hetta er flokkurin, sum var ímóti okkara egna føroyska máli í skúlunum, ímóti flaggi­ num, ímóti vegakervinum, ímóti føroyskum kirkju­ máli, ímóti føroyskum flogsambandi við útheimin ­ og sanniliga í dag eisini ímóti at knýta landið saman í eina kappingarføra eind mótvegis umheiminum. Í summar brann Nýggja Hús á gamla Sanatoriinum. Hetta var ein vanlukka, tí samstundis sum skúlin misti burturav framman­ undan avmarkaðu hølis­ viðurskiftunum, mistu skúlin, næmingar og lærar­ ar stór virði av skapandi list bæði innan tónleik, málningalist og annað, sum ikki ber til at endur­ gjalda. Enn meira harmiligt var tað, at oman á hesa vanlukku, var neyðugt at stríðast í fleiri vikur við núverandi sambands­ mannin í fíggjarmálum, sum steyrrætt setti seg ímóti at finna pening til at endurgjalda ein part av missinum. Aftur her kenna vit svara afturhaldið. Depil og Hoydalar Tíbetur eydnaðist fyrr í ár umsíðir at finna endaliga semju um nútímans umstøður til Tekniska Skúla og Handilsskúlan í einum Depli í Marknagili. Serliga gott er hetta fyri Tekniska Skúla, sum alt ov leingi hevur húsast í ótol­ andi og púrasta ótíðarhósk­ andi hølum. Somuleiðis er hetta eisini gott fyri handilsskúlan, sum líðandi var vorðin alt ov lítil. Hóast ætlanin uppruna­ liga var at hýsa studenta­ skúlanum í sama depli, hevur stór faklig og poli­ tisk mótstøða verið ímóti hesum. Tí er avgjørt, at depilin í staðin skal inni­ halda báðar áðurnevndu skúlar, men at møguleiki skal vera fyri at byggja studentaskúla uppí depilin. Depilin er stórt framstig fyri skúlaskap í Føroyum. Men tað ber til at sam­ starva og lesa lærugreinir hvør hjá øðrum, sjálvt um fysisku karmarnir ikki liggja júst á sama stað. Tí er onki annað enn politisk­ ur tvørleiki, sum forðar fyri, at nýggjur studenta­ skúli kann byggjast í Hoydølum. Og eru ynski seinni um at flyta skúlan í Depilin, ber uttan trupul­ leikar til at brúka nýggja skúlan í Hoydølum til ítróttar­ og mentanar­ háskúla, ella enntá at hýsa stórum parti av Fróðskapar­ setrinum í Hoydølum. Venda vanlukku til lukku Hóast talan var um van_ lukku, tá ið Nýggja hús á gamla Sanatoriinum brann, nú hølisviðurskiftini eru so trong, ber væl til at um ­ skapa hetta til vinning í framtíðini. Latum okkum við polit­ iskari ábyrgd fáa vent hesi vanlukku til lukku. Tað gera vit við at steðga atgerðarloysinum, bróta upp um armar og fara undir projektering av nýggjari skúlalon tvørtur yvir brendu toftunum av døkku sjúkdómstíð føroy­ inga. Lat okkum venda døprum útlitum til bjarta vón, nú Føroya Studenta­ skúli hátíðarheldur at hava rokkið heilan mansaldur. Hjartaliga tilluku við sjeyti ára degnum! Tillukku Hoydalar – vit skylda tær føðingardagsgávu Tað er ein av súlunum undir framburði og vælferð í Føroyum, sum í hesum døgum heldur sín sjeyti ára føðingardag. Stundentaskúlin í Hoydølum hevur í ein mansaldur lagt grundstøðið undir útbúgvingarleiðina hjá túsundtals føroyingum, sum hvør í sínum lag hava lagt sítt klípi í menningina av landi okkara. Nú er upp á tíðina, at samfelagið lønar skúlanum aftur løgtingsmaður www.john.fo John Johannessen Stutt um søguna: • 01.09. 1937 Skúlin byrjar sum 2 ára málsligt studentaskeið, í 1947 eisini matematisk linja. • 1959 varð umskipað til tríáraskúla. • 1972 kom samfelagsgrein. • 1973 kom náttúrufrøðigrein. • 1974 HF-skeið. Í Hoydølum við undirdeildum í Suðuroy og Klaksvík. Eftir hetta vaks trýstið á skúlan nógv og okkurt árið, var næmingatalið um 530. Tí byrjaði skúlin við Gøtugjógv eisini í 1980. • Hølisviðurskifti: fyrstu árini hevði skúli truplar umstøður, men í 1946 varð flutt í VBV (VandBygningsVæsnet) við Skansan. • 1962 varð flutt niðan í Hoydalar, har gamla Sanatoriið varð umvælt til skúla. • Um somu tíð var byrjað at byggja nýggjan skúla har, hann var liðugur í 1965. FAKTA Studentaskúlin í hoydølum fyllir 70 ár í dag Savnsmynd