týsdagur 4. september 2007síða 20

20 Nr. 170 - 4. september 2007 tíðindi um vit koma at hava bú­skap­ ar­vøkstur­ yvir­høvur­. Vit mugu og skulu fáa okkar­a ú­tbú­na fólk heim. Tað kr­ev­ ur­ stør­v, og at tey fáa nakað at bú­gva í og bør­nini hjá sær­ ansað. Nøkur­ av stør­v­ unum mugu ver­ða innan gr­ansking og ú­tbú­gving, sum er­u avger­andi fyr­i, at vitanar­vinnur­ kunnu menn­ ast og tr­ívast. Men vit mugu samstundis taka tað í stør­sta álvar­a, at vit tr­yggja hesum fólkunum, at tey kunnu fáa bør­nini ansað, tá ið tey flyta heim. Ansingar­gar­anti má ver­a loysunar­or­ðið. Annar­s koma hesi fólkini ikki heim. So einfalt er­ tað. At tosa um at spar­a upp á r­akstur­in heldur­ enn í íløgunum er­ tí pú­r­asta bur­tur­við. Spyrjari: Nú komu vit umveg­is sosialpolitikkin inn á vinnupolitikkin aftur. Tú nevndi vinnupolitikkin sum ta einu av trimum súl­ um saman við ES­atlima­ skapi og­ ríkisfelag­sskapin­ um. Men hvør er hann í g­rundini hjá Sambandspoli­ tikkinum? - Eg haldi, at hasin spur­ningur­in kann ver­ða svar­aður­ í tveimum. Fyr­i vinnuna her­ á landi er­ tað altavger­andi, at vit ver­uliga fáa gr­ansking at gagna vinnuna og at leggja lunnar­ undir­ nýggjum vinnum. Her­ mugu vit leggja nógv fyr­i og ikki bar­a játta eitt eiti fyr­i at hava r­yggin fr­í­ an. Tað, sum eg síggi fyr­i mær­, er­, at vit ger­a eitt insti­ tutt fyr­i fiskavør­um. Tað skal ver­a knýtt at Fr­óðskap­ ar­setr­inum. Ella eitt gastr­o­ nomiskt institutt, sum bæði kann gagna fiskivinnuna og fer­ðavinnuna um eina leið. Og so eitt, sum so mangan hevur­ ver­ið upp á tal, men ongantíð ver­uliga fingið eina undir­tøku við teimum pengunum, sum tað kr­evur­: Eitt altjóða institutt fyr­i hav­ fr­øði. Spyrjari: Og­ hitt, tú ætlaði at taka fram í sambandi við vinnupolitikkin hjá Sam­ bandsflokkinum? - Tað er­ ein vinna, vit sjáldan tosa um. Og mangan ikki síggja. Tekur­ tú­ Hvítu Bók sum dømi, so ver­ður­ sagt, at vit ber­t hava fiskivinnuna og teir­ donsku pengar­nar­ at dú­va á. Hetta er­ ikki r­ætt. Vit gloyma heilt teir­ nógvu pengar­nar­, sum m.a. sjómenn, sum sigla við Mær­sk vinna til landið og landshú­sar­haldið. So eg vil siga, at vit eiga at duga nógv betur­ at gagnnýta hetta slagið av møguleikum. Tað, eg kundi nevnt her­, er­ at vit fáa eina nógv betr­i FAS­skipan. Tað vil siga, at vit skipa so fyr­i, at tað ver­ða ikki ber­t før­oyingar­, ið vinna pening til landið, men at vit eisini fáa pening bur­tur­ ú­r­ ú­tlendingum, sum ganga undir­ eina før­oyska FAS­skipan. Spyrjari: Nú eru tit í sam­ g­ong­u. Og­ hóast hon kanska ikki heldur valskeiðið út, so standa tit tykkum væl í veljara­ kanning­um, so tað er væl hug­sandi, at tit verða í sam­ g­ong­u eisini aftaná eitt kom­ andi val. Hava tit í Sam­ bandsflokkinum nøkur ser­ lig­ ynski til ta optimalu samg­ong­una, ið kann vera við til at fremja tann poli­ tikk, tit vilja hava førdan? - Nei, vit hava onga ser­liga pr­efer­ansu. Har­ síggja vit møguleikar­ fleir­i vegir­. Spyrjari: Um tit koma í sam­ g­ong­u, hvørji málsøki vilja tit so leg­g­ja tykkum eftir at fáa? - Vit kundu hugsað okkum øll málsøkini, tí vit hava nøkur­ mál, vit kundu hugsað okkum at fr­amt innan øll øki. Tað er­ r­ingt at taka nakað fr­amum annað, so tað má ein samr­áðing avger­a, hvat ið ber­ til. Vald umboð Sambandsflokkur­in hevur­ altíð ver­ið ein av stør­stu flokkunum á tingi. Eins og Sjálvstýr­isflokkur­in hevur­ Sambandsflokkur­in góð hundr­að ár­ á baki. Fyr­stu mongu ár­ini str­íddust teir­ báðir­ einsamallir­ á tingi um at ver­a hin stør­r­i. Eftir­ seinna heimsbar­daga, tá ið vit fingu eitt øðr­vísi flokkamynstur­ við fýr­a stór­um flokkum og so ú­r­ einum og upp í fleir­i smær­r­i flokkar­, hevur­ Sambandsflokkur­in ver­ið ein av teimum fýr­a stór­u. Tað minsta hann hevur­ fingið, var­ í 1998, tá ið hann fekk 18,1 %. Tað fr­ægasta ú­r­slitið var­ í 1950, tá ið flokkur­in fekk 27,3 %, men uttan at ger­ast stør­sti flokkur­ – Fólkaflokkur­in fekk stør­r­i undir­tøku á tí valinum. Við tvey tey seinastu valini í 2002 og 2004 fekk hann flestar­ atkvøður­. Tað hevði hann r­oynt fyr­r­. 1954, 1978, 1980 og 1994 var­ hann somuleiðis stør­sti flokkur­. Sambandsflokkur­in hevur­ í dag 7 umboð á løgtingi. Upp og niður­ – og upp ­ í veljar­akanningum. Síðani seinasta løgtingsval januar­ 2004 hevur­ tað gingið bæði upp og niður­. Á seinasta løgtingsvali fekk flokkur­in 23,7 %. Í teimum fyr­stu kanningunum í 2006 gekk fr­amá. Ein kanning hjá Gallup gav flokkinum 3 pr­osent fr­amgongd, men síðani vendi, og hann kom heilt niður­ á 19,6 % í einar­i kanning í mai í ár­. Seinasta kanningin hjá Gallup í august gevur­ honum tó góðar­ vónir­ um eitt gott løgtingsval, tí hon gevur­ honum 24,6 %. Flokkur­in leypur­ fr­am: Fimm pr­osent síðani kanningin í mai, og eitt pr­osent síðani seinasta val, har­ hann fekk flestar­ atkvøður­. Meðal hampa flokkur Flokkur­in er­ bor­gar­ligur­ flokkur­. Liber­alur­; og konser­vativur­ við denti á tað sosiala. Hyggja vit at, hvussu veljar­askar­in er­ samansettur­ sosialt, so síggja vit, at løntakar­aveljar­ar­nir­ býta seg, so hann líkist landinum sum heild. Í so máta er­ býtið ímillum sambandsveljar­ar­ næstan ein spegilsmynd av landinum í síni heild. Við í nógvum samgongum. Sambandsflokkur­in er­ í løtuni í einar­i ABC­ samgongu. Tað vil siga saman við Fólkaflokkinum og Javnaðar­flokkinum. Hann er­ ikki óvanur­ við at ver­a í samgongu, flokkur­in hevur­ ver­ið í 12 av teimum 22 samgongunum, ið hava ver­ið í eftir­kr­ígstíð. Tað er­ ikki meir­a enn góð helvt, men Sambandsflokkur­in hevur­ ver­ið við í fleir­i av teimum dr­ú­gvu samgongunum, so tá ið vit telja ár­, so tosa vit um næstan 39 ár­ tilsamans av umleið 59 ár­um. Nógv ar løgmenn Sambandsflokkur­in er­ næst eftir­ Javnaðar­flokkinum tann flokkur­in, ið hevur­ havt flestar­ løgmenn. Seinast hann átti løgmann, var­ 1994­1998, tá ið Edmund Joensen sat í hesum sessinum. Men annar­s hevur­ flokkur­in átt løgmannin í 7 av teimum 12 samgongunum, hann hevur­ ver­ið par­tur­ í. Við seinasta val fekk flokkur­in flestar­ atkvøður­, og átti at kunna kr­avt løgmann, men tað at for­maður­in, Lisbeth L. Peter­sen legði fr­á sær­ sum for­maður­ stutt eftir­ valið, og áðr­enn nýggja samgonga var­ skipað, gjør­di tað ómøguligt hjá flokkinum at bjóða seg fr­am við løgmansevni. Við góðu veljar­akanningini í r­ygginum kann hann so ger­a sær­ betr­i vónir­ til aftaná valið, ið stundar­ til. Sambandsflokkurin á løgtingi Seinastu nógv árini hevur Kaj Leo Johannesen sitið sum formaður í Sambandsflokkinum Mynd: Jens K. Vang