mikudagur 9. mai 2001síða 8

Nr. 88 - 9. mai 2001 15 gult15 cyan15 magenta15 svart15 14 Nr. 88 - 9. mai 2001 gult14 cyan14 magenta14 svart14 C M Y K Uppskriftin hesa vikuna Vakur dúkur Uml. 160cm. í diametur Tlf. 312727 TÍÐINDASKRIV FRÁ IRF Í føroyskum lógarteksti er ikki beinleiðis lýst, hvat burturkast er. Í donskum lógarteksti er burturkast tað, sum ánarin koyrir burt- ur, ætlar at koyra burtur ella eigur at koyra burtur. Í hesi greinini skilja vit millum rusk og burturkast soleiðis, at rusk er tað sum verður koyrt burtur í dagl- iga húsarhaldinum og sum fer í vanligu ruskposarnar, meðan burturkast eru størri lutir bæði frá húsarhaldum og virkjum ella avlop av framleiðsluni ella rakstrin- um á virkjum í breiðari merking. Ábyrgd av burturkasti Kommunan skal hava inn- savningarskipan fyri húsar- haldsburturkast, innsavn- ingarskipan ella avhending- arskipan fyri serliga dálk- andi burturkast, innsavn- ingarskipan ella avhending- arskipan fyri annað burtur- kast og móttøkustøð (t.d. bingjupláss) til burturkast frá borgarunum Tað er skylda hjá øllum at nýta tær skipanir, sum kommunustýrið vísir á. Kommunustýrið kann krevja allar upplýsningar um burturkast frá virkjum og stovnum. Virki og stovn- ar skulu til eina og hvørja tíð kunna skjalprógva, at burturkastið er innsavnað, goymt, handfarið og burtur- beint á góðkendan hátt. Allar kommunur í Føroy- um, undantikið kommun- urnar í Suðurstreymoy og Hests kommuna, hava skip- að seg í Interkommunala Renovatiónsfelagsskapin- um L/F, vanliga nevnt IRF. Endamálið hjá hesum fel- agsskapi er at taka sær av øllum burturkasti, sum kemur fyri í limakommun- unum. Burturkast til endurnýtslu Endurnýtsla kann býtast upp í trý. Beinleiðis endur- nýtsla er at nýta ein lut aft- ur, sum hann er. Tilfarsend- urnýtsla er at nýta tilfarið umaftur, sum t.d. jarn ella pappír. Til seinast er at nevna at orkan, sum fæst burtur úr at brenna rusk og burturkast, kann brúkast til upphiting ella elfram- leiðslu. Út frá hesum sæst, at ein stórur partur av tí vit dagl- iga kalla burturkast, í stór- an mun ikki er burturkast, men ein rávøra. Uppgávan er at finna útvegir til at gagnnýta hesa rávøruna. Besti háttur at koma longur við endurnýtslu, er at skilja burturkastið sundur í hósk- andi bólkar á staðnum, har tað verður til. Kostnaðurin fyri burtur- kastið verður settur eftir, hvat tað er, um burturkastið kann roknast fyri at vera skilt ella ikki og um tað er komið á rætta stað. Pappír og papp IRF fer nú at savna pappír og papp inn fyri seg bæði frá húsarhaldum og virkj- um. Grundirnar til hetta eru tvær: Reint pappír og papp er ikki burturkast, men eitt tilfeingi, sum kann brúkast aftur. Harafturat hevur IRF ikki nóg stóra orku til at brenna alt burturkast, og tá turt og reint pappír hevur gott brennivirðið, hevur tað stóran týdning at fáa papp- írið burtur úr brenningini. Góð skiljing á virkjum hevur sera stóran týdning fyri, hvat pappírið kann brúkast til. Dálkað pappír og papp kann ikki brúkast aftur. Bilar frá IRF koma at heintað pappír og papp inn frá virkjum eftir avtalu. Innsavningin byrjar fyrst í juni mánaða. Jarn og metal Í 1998 kom avmarking í nýtslu av góðkendu tyrv- ingarplássunum hjá IRF. Ikki er longur loyvt at tyrva tilfar, sum kann end- urnýtast. IRF skipar fyri at savna jarn og metal saman á Gjánoyri og sendir tað av landinum til endurnýtslu. Í hesum bólkinum eru jarn, aluminium og aðrir metal- lutir, kulda- og frystiútbún- aður, bilar og aðrar maskin- ur, húsatekjur og líknandi. Stórir tangar og bingjur skulu vera skorðin sundur, áðrenn tær koma til IRF á Gjánoyri, soleiðis at lutirnir kunnu flytast í vanligum flutningslastum. Neyðugt er at siga frá hjá IRF, tá virki vilja sleppa av við jarn og metal. IRF leig- ar bingjur til flutning av til- fari. Elektronikkur Í útvørpum, sjónvørpum, sjónbandaspælarum og telduútgerð v.m. eru nógv tungmetalir, sum hópa seg upp í umhvørvinum. Í hes- um sambandi kunnu vit eis- ini nevna, at og smærri køksbúnyttur, borimaskinur o.t. innihalda serliga dálk- andi evni, sum t. d. í inn- bygdum battaríum, sum kunnu endurløðast. Umráð- andi er tí, at hesir lutir ikki verða brendir, men sendir til endurnýtslu. Elektroniski útbúnaðurin verður sendur til serútgjørd endurvinningarvirki, har ávísir lutir verða tiknir úr og brúktir aftur og ávís metalir verða endurvunnin. Glas IRF tekur ímóti glaskrukk- um og glasfløskum, heilum sum brotnaðum. Íløtini skulu vera rímuliga rein. Metallok og —proppar svarandi til nøgdina av glasi kunnu vera uppi í. Alt annað glas verður tyrvt. Leir-, keramiklutir o.t. skulu ikki í glasbingj- urnar, men verða brendir. Dekk, trolleivdir og stór- sekkir Tilfar av oljuuppruna sum trol og storsekkir hev- ur høgt brennivirðið. Dekk, trolleivdir og stórsekkir skulu tí ikki sendast til brenningar, men heldur endurnýtast. Veirur, flot og grunnur skulu vera skorin av trolleivdunum. Stór- sekkirnir skulu vera reinir. Kostnaður Væl flokkað burturkast til endurnýtslu hevur tann lægsta kostnaðin. Tað kann tí loysa seg at lata eitt av starvsfólkunum hava áb- yrgdina av, at burturkastið verður rætt skilt. Hetta vil eisini virka fyri eini hug- burðsbroyting, sum ger, at hini starvsfólkini fara at hugsa um, hvat verður koyrt burtur og hvussu tað verður koyrt burtur. Virkisburturkast til IRF