týsdagur 18. september 2007síða 21

Nr. 180 - 18. september 2007 21 tíðindi kunnu stríða seg til javn­ støðu á tingi innan fyri rími­ liga tíð, kanska eitt ættarlið, meðan kvinnur í londum við ikki­lutfalsligum val­ skip­anum ikki kunnu vænta munandi broytingar uttan stríð og strev í kanska hundrað ár afturat! Og tað er júst tað vit síggja í Føroyum. Alt van­ ligt arbeiði at up­p­lýsa, tosa, gera p­lakatir, kemp­a og skriva hevur mest havt smá­ vegis framburð við sær, og heldur ikki tey óvanligaru tiltøkini, so sum kvinnulistar og aðrar snildir hava higartil muna eftir ætl, hóast tað týðiliga sæst, hvussu effek­ tivur ein kvinnuflokkur kundi verið, í fyrsta umfari sum jarnbrot, júst so sum føroyskar kvinnur í Keyp­­ mannahavn á sinni gjørdu fyri at slep­p­a up­p­ í Føroy­ ingafelag tann tíð tað var – í øðrum lagi at fingið staðfest tað, sum kvinnur høvdu raðfest, slup­p­u tær sjálvar at standa við róðrið. Tann demokratiska skip­­ anin í Føroyum virkar ikki nóg væl. Valskip­anin hóskar ikki til okkara búsetingar­ mynstur, okkara smáu eind­ ir og okkara p­atriarkalsku mentan, og hon er stutt sagt ein klep­p­ur aftrat um bein­ ini á okkum. Um støðuna hesi seinastu árini kann sigast, at í Norðurlondum er Svøríki tað landi, sum fyrst hevur rokkið máli­ num at fáa javnstøðu á tingi, men at Rwanda í 2003 við síni valskip­an yvirhálaði Svøríki og nú er heimsins fremsta land á tí økinum, at lutfalsligu londini longur suðuri í Evrop­a nú stríðast við at fáa kvinnuumboðanina tað avgerandi stigið up­p­ á tey 36 p­rosentini, tær kalla Glastakið og helst up­p­um eisini, um tingkvinnur veruliga skulu vera hoyrdar og kunna seta sær sjónlig sp­or i tann førda p­olitikkin, at tey stóru londini við einmans valdømum framvegis liggja og stríðast við tøl sum líkjast okkara, Frakland og Bretland niðast, USA, Avstralia og Kanada nakað betri fyri, at fátøk lond sum Bolivia, Mauritania, Palestina og fleiri afrikansk lond við kvotaskip­anum eins og Rwanda hava fleirfaldað kvinnuumboðanina eftir stuttari tíð, og at Grønland eftir tvey val við einum valdømi liggur beint í hølunum á Svøríki. Lukkast tað ikki at gera Før­ oyar til eitt valdømi nú ella at broyta lógina, so up­p­­ stillingin kann taka sær av hesari naggatódnini, so er sp­urningurin um ikki orkan hjá teimum sum stríðast fyri javnstøðu á tí p­olitiska p­allinum var betri brúkt til ein Kvinnuflokk. Hesa ferð hava vit Demo­ kratia, sum stríðist fyri økt­ um kvinnuleikluti í p­oli­ tikki. Hugburðsbroyting skal til. Livst so sp­yrst. 3. mynd Ikki-lutfalslig umboðan: bert ein tinglimur valdur í hvørjum øki / hvørjum flokki 4. mynd 0 5 10 15 20 25 30 35 Noreg Finnland Svøríki Danmark Ísland Grønland Áland Føroyar 1980 1984 1978 ? 1959 1923 1918 1935 1900 1940 > 3% F Á G Í D S F N Kvinnuumboðanin sum % partur í teimum norðurlendsku tingunum, 1980 / 1984 5. mynd 0 5 10 15 20 25 30 35 Noreg Finnland Svøríki Danmark Ísland Grønland Áland Føroyar 1979-80 1983-84 1980 ? 1960 1975 1960 1945 1945 1947 > 5% F Á G Í D S F N Kvinnuumboðanin sum % partur í teimum norðurlendsku kommunustýrunum, 1980-84 6. mynd 0 2 4 6 8 10 12 14 16 1974 1978 1980 1984 1988 Uppstilla_ar kvinnur atkvø_ur til kvinnur Valdar kvinnur Lutur kvinnunar í løgtingsvalunum 1974 til 1988 8. mynd Bygdaráðsvalini 1988, øll valdømini saman við kvinnulistunum 7. mynd Býráðsvalini í Havn 1968-1988 og við Kvinnulistanum 1980 & 1984 9. mynd 0% 20% 40% 60% 80% 100% Nor_uroyggjar Eysturoy Nor_urstreym Su_urstreymoy Vágar Sandoy Su_uroy Valdar kvinnur