mikudagur 19. september 2007síða 22

MIÐvIkan 22 í einar 10 - 14 dagar. Tá vóru hendurnar ógvuliga illa farnar. Teir fingu onki vatn at vaska sær í. Kranin bleiv stongdur, tá teir fóru frá landi í Føroyum, tí vatngoymslan var eisini avmark- að. So tað teir høvdu at bloyta fingrarnar við var at pissa í lógvarnar. Seinni fingu skipini vatngerara, so mann fekk vaska sær. Somuleiðis hjálpti tað ómetaliga nógv uppá hendurnar, tá byrjað varð at egna í gummihandskum. Við nógvum skipum brúktu teir tað, at tað varð gingið vakt og mennirnir skiftu, arbeiddu eina vakt á dekkinum, eina í skúrinum. Við Vesturhavinum var tað ikki soleiðis. Tað vóru tveir menn, sum skiftust um at standa við rulluna og draga frá, ein avhøvdaði, fýra flaktu, ein ella tveir í lastini, restin av dekkarunum stóðu og engdu. Frívaktin lagaði seg mest eftir, hvussu tað gekk við dragingini, millum fýra og seks tímar um samdøgrið. Men sum Hargarð sigur: “Vit vóru ungir og dámdu væl sjólívið, og tað var eitt ómetaliga gott samarbeiði. Tað var stórt nú at síggja allar skipsfelagaðarnar aftur, og at vit aftan á 40 ár kundu taka í hendurnar á hvørjum øðrum og gleðast saman og minnast farna tíð, bæði til álvara og gaman.” Fleiri og fleiri línubátar So við og við komu fleiri og fleiri línubátar. Í 1957 komu Brestir og Beinir hjá Poul Hansen. Skipar- arnir her vóru Júst í Túni og Eiler Jacobsen, sum eisini komu at skapa fiskivinnusøgu. Í 1958 kom Vesturvón við Eivind Niclasen sum skipara. Hesin línubáturin kom at leggja grundarlagið til trolaran við sama navni. Eingin dagur til spillis Línubátarnir høvdu eitt fast mynstur hvat fiskiskapi viðvíkti. Teir gjørdu vanliga tríggjar saltfiskatúrar á sumri, og um veturin vóru teir á ísfiskaveiðu, har tað varð selt í Onglandi, mest Grimsby. Tað var drivið sera hart. Á salt- fiskaveiðu eru søgur um, hvussu fiskur varð koyrdur í hvørt hol. Tá var trivnaður ikki so høgt mettur sum í dag. Tí kundi henda, at baðirúmið hjá manningini varð fylt upp av saltfiski! Ein søga var eisini um, at wc-ið varð brúkt sum saltgoymsla. Men her hendi tað óhapp, at partur av saltinum kom at renna út gjøgnmum frálopið á wc-inum! Á ísfiskaveiðu snúði alt seg um at koma til tann besta marknaðin til røttu tíðina fyri at fáa best møguligan prís fyri “kittið”, sum var vekteindin, sum var nýtt í Grimsby. Tí kundi tað henda, at skiparin gjørdi av snøgt sagt at kvetta línuna og at lata hana fara fyri skjeyti fyri at koma fram til røttu tíðina. Tað fór ikki nógv tíð til spillis. Ligið var inni stytst møguligt. Hanus Hammer á Eiði greiður frá, at hann fór við Vesturhavinum Blíða 3. jóladag 1957. Á jólum 1958 hevði hann verið eina viku heima. Tá var tað ikki vanligt at taka sær frítúrar. Tað gjørdu rættir menn ikki! Skjótt eingin trupulleiki at sleppa við línubátum Men skjótt gjørdist eingin trupul- leiki at sleppa við línubátum. Tá vit koma inn í 1960-ini koma línubátar til landið í hópatali. Tá vóru eisini tikin enn fleiri politisk stig at fáa gongd á. Í 1960 vóru teir 10, í 1961 23, í 1962 30, í 1963 48 og í 1964 58 línubátar. Og orsøkin til, at tað ikki komu nógv fleiri var, at ein politisk bílegging í Belgiu av enn fleiri línubátrum fór fyri bakka. Hetta gav jú flestu fiskimonn- um møguleika at sleppa við línuskipum, um teir høvdu hug til tess. Manningartalið var fast 26 ella har á leið, so tað er lætt at rokna út, at her kravdist stór manning. So tann, sum skrivar hesar reglur, fekk í 1962 møguleika at sleppa við Havørnini, sum eins og Nornagestur hjá Thorvaldi var ein franskbygdur línubátur, sum Weihe menninir í Søldafirði áttu. Eg var biðin á saltfiskaveiðu á heysti hetta ár. Roknað varð tá eisini við at sleppa á ísfkisk. Tað var jú isfiskaveiðan meira enn saltfiskaveiðan, sum gav pengarnar. Vit fóru til Grønlands, vóru 80 dagar burtur, fingu 160 tons, sum var umleið uppí skipið. Avrokning var kr. 2.000 ella kr. 25 pr. dag. Tá var ein dagløn á landi í hvussu er omanfyri kr. 30. So sigast kann, at í mun til stríðið var lønin sera lág. Tað varð eisini skjótt, at tað fór at knípa at fáa fólk. Í fyrsta umfari hjálptist hetta við at fáa grønlendska manning, sum var tikin umborð, tá ið skipini kortini veiddu undir Grønlandi. Nógvir av hesum grønlendingum komu heim við og blivu verandi í Føroyum. Ein av teimum var Emanuel Petersen, sum nógv kendu. Hann var ofta á veg til Grønlands at búseta seg, men endaði altíð aftur í Føroyum, tí “jeg kan ikki undvære Færøerne”, hóast hansara lív í Føroyum ikki var at misunna nøkrum. Hann doyði eisini í Føroyum. Móti endanum á línubátatíðini á saltfiskaveiðu Tá vit so koma í miðjuna av 60-un- um vórðu nógvir av línubátunum bygdir um til kraftblokk, sum krav- di munandi minni manning, og har úrtøkan gjørdist nógv størri. Tá vit komu inn í 70-ini vórðu aðrir umbygdir til ídnaðarfisk, har tað kravdist enn færri fólk. Tá vit komu inn í 90-ini, sveik høvuðsgrundarlagið fyri veiðu við línuskipum, nevniliga Flemish Cap, so tann gamla saltfiskaveiðan fór í søguna. Men enn hava vit so nakrar av gomlu línubátunum, sum burturav eru á ísfiskaveiðu. Fyrstu árini var ísfiskur stórt sæð bert landaður í Bretland. Men so hvørt sum flaka- vinnan varð útbygd, fóru skipini at landa á Føroyum. Teir hava eisini verið grundarlagið fyri føroysku flakavirkini. Sum við so mongum øðrum er lívið og tøknin við línubátum eisini nógv broytt. At egna hev- ur altíð verið roknað sum eitt møðsamt arbeiði. Tí var egningar- maskina ein dreymur, sum tey fægstu tó trúu uppá. Men hon gjørdist veruleiki í 70-unum, og lætti hetta nógv um. Tá slapst av við stamparnar. Tá ið línubátarnir komu var ein manning uppá 26 roknað sum neyðug, eisini á ísfiskaveiðu. Nú er hon umleið ein helvt av hesum. Afturat hes- um ganga menn við línubátum tveyskiftisvakt. Hetta merkir alt, at bæði arbeiðsumstøður og inn- tøkur eru munandi betri í dag. Komandi partur Í komandi og næstseinasta parti av hesi røð, fara vit at hoyra meira um beiggjarnar hjá Tórhalli, eins og vit fara at hava ítøkiligu søguna hjá fyrsta stállínuskipinum Vesturhavið Blíða. Teir flekja umborð á Brestir Júst í Túni á brúnni Johan Christiansen var eisini ein av teimum fyrstu við stállínuskipum. Hann tók og tekur enn nógvar myndir, og hann eigur nógvar í bókini um Júst Soleiðis stóðu menn og egndu í egningarskúrinum Brestir flaggskrýddur í 1957