hósdagur 10. mai 2001síða 2

2 Nr. 89 - 10. mai 2001 Nr. 89 - 10. mai 2001 3 gult2 cyan2 magenta2 svart2 gult3 cyan3 magenta3 svart3 C M Y K – Tá ið tað snýr seg um at hjálpa børnum, sum hava lesitrupul- leikar, eru Føroyar eitt sera tilafturskom- ið land, sigur Anna Karin Kjeld, stigtak- ari til stovnan av stuðulsfelag fyri børn við lesitrupulleikum STUÐULSFELAG Turið Kjølbro Leygardagin í næstu viku verður stuðulsfelag fyri børn við lesitrupulleikum stovnað. Tikið stig til stovn- anina hevur Anna Karin Kjeld í Funningsfirði. – Tá ið tað snýr seg um at hjálpa børnum, sum hava lesitrupulleikar, eru Føroy- ar eitt sera tilafturskomið land. Skúlamyndugleikar og aðrir myndugleikar duga ikki at meta um trupul- leikan, eingin hjálp er at fáa nakra staðni og børnini eru tapararnir. Trupulleikarnir verða kveistraðir undir teppið, og fólk tora ikki rættiliga at tosa um teir. Í mun til í øðrum londum veit eingin í Føroyum, hvussu hesi børnini kunnu verða hjálpt, sigur Anna Karin Kjeld. Hon vísir á, at uml. 2-3 børn í hvørjum skúlaflokki hava lesitrupulleikar. – Í onkrum førum fáa næmingar eina rúgvu av til- fari, sum er ætlað sum hjálp, men eingin spyr ella leggur í, um nakað úrslit kemur burturúr. Tað er rætt og slætt einki skil á. Endamálið við stuðuls- felagnum er fyrst og fremst at savna foreldur at børnum við lesitrupulleikum sam- an. – Vit hava tørv á at koma saman og tosa um trupul- leikarnar og hjálpa hvør øðrum. Sum foreldur kenna vit okkum ógvuliga einsa- møll í so máta. Síðani kunnu vit arbeiða fram ímóti at ávirka myndug- leikarnar soleiðis, at eitt- hvørt verður gjørt fyri hesi børnini. Anna Karin Kjeld vónar, at nógv foreldur at børnum við lesitrupulleikum møta á stovnandi fundinum. Fund- urin verður í Felagsskúlanum á Oyra- bakka leygardagin 19. mai. Við á fundinum vera eisini lærarar, sum arbeiða við børnum, ið eru lesiveik, sálarfrøðingar, heilsusystr- ar og sjúkrasystrar, sum fara at lýsa trupulleikan. – At vegleiða og kunna um, hvat er gott fyri umhvørvið, ber avgjørt ávøkst. Tilvitanin hjá vanlig- um fólki er størri í dag, men almennir myndugleikar halta framvegis aftaná, sigur Finnbogi Joen- sen úr Viðalunda- nevndini í Vest- manna, sum skipar fyri umhvørvisstevnu í næstu viku UMHVØRVI Turið Kjølbro Annað árið á rað skipar Viðalundanevndin í Vest- manna fyri umhvørvisviku. Nevndin hevði 10 ár á baki í fjør og skipaði í tí sam- bandi fyri umhvørvisviku. Undirtøkan var so mikið góð, at Viðalundanevndin hevur gjørt av at taka táttin upp aftur í ár og um møgu- ligt á hvørjum ári. – Náttúran og umhvørvið eru lívsgrundarlagið hjá okkum. Endamálið við um- hvørvisvikunum er at taka evni upp, sum hava al- mennan áhuga. Í fjør var evnið lívrunnið tilfar, hvussu tað kemur til høldar á bestan hátt, tí vit vita, at meginparturin verður koyrdur burtur, hóast nógv kann endurnýtast. Í ár er skráin meiri samansett, til dømis verða firðirnir við- gjørdir við tí fyri eyga, at alivinnan kann gera nakað við trupulleikan sum er av dálkingini. Verður vist- frøðiliga javnvágin á firð- unum burtur, endar tað gal- ið, sigur Finnbogi Joensen frá Viðalundanevndini í Vestmanna. Góðar ábendingar Úrslitini av umhvørvisvik- uni í fjør hava verið ógvu- liga positiv, eitt nú var so- kallaði grøni skúlin settur á stovn, og Finnbogi Joensen vónar, at eitt úrslit av um- hvørvisvikuni í ár verður, at ein umhvørvisstova verður sett á stovn í Føroyum. – Verður ein Agenda- traktat gjørd fyri Føroyar, kann ein umhvørvisstova setast á stovn, har allar kommunur í Føroyum eru við. Hendan stovan skal vegleiða um umhvørvið fyri alt Føroya fólk. Útlit eru til, at hon verður veru- leiki, og tað verður Heilsu- frøðiliga starvsstovan sum fer at umsita hana. Almennu myndugleik- arnir í Føroyum halta langt aftaná, tá ið tað ræður um náttúru- og umhvørvis- vernd. – Sum heild eru føroy- ingar alt ov lítið vitandi um umhvørvið, men nú vit royna at seta ljóskastaran á náttúru og umhvørvi, fáa vit fyrispurningar frá fólki úr øllum landinum um, hvussu vit arbeiða. Tilvit- anin hjá fólki er størri í dag enn tá ið byrjaðu, tað merk- ist týðiliga, at tosa fólk meiri um umhvørvið. Tí er týdningarmikið at fáa børn- ini við, og ein partur er at læra tey at skilja rusk sund- ur í lívrunnið, vandamikið og annað, sigur Finnbogi Joensen. Finnbogi Joensen harm- ast um, at bæði IRF og KOB brúka skeivu litirnar til posarnar til rusk. Vanda- mikið burturkast fer í teir grønu posarnar ístaðin fyri reyðar, og pappír fer í bláar posar í staðin fyri grønar. – Børn verða ørkymlað, tá ið litirnir á henda hátt verða blandaðir saman, men vit arbeiða við at fáa hesi viðurskiftini uppá pláss, sigur Finnbogi Joen- sen. Umhvørvið er so nógv Viðalundanevndin í Vest- manna arbeiðir sostatt ikki bert við spurningum, ið snúgva seg um trø og gróð- ur. Í umbúna er at gera eina vegleiðing um, hvussu fólk fáa lívrunnið tilfar til høld- ar, og hvarnirnar, tey hava tikið í brúk til at mæla greinar og jólatrø, eru at síggja úti um landið eisini. – Nevndin er í dag meiri ein náttúru- og umhvørvis- nevnd. Vit ráðgeva eftir førimuni um viðurskifti, sum snúgva seg um náttúru og umhvørvi sum heild. Eitt nú hava vit kannað, hvat fyri trø og runnar støð- ast væl í Føroyum, og í tvey ár hava vit givið runnar til bygdafólkið í Vestmanna. Tey hava tikið ógvuliga væl ímóti hesum, og síðani vit byrjaðu fyri 11 árum síð- ani, eru nógvir sera vakrir urtagarðar komnir, greiðir Finnbogi Joensen frá. Nógv á skránni Umhvørvisvikan fer fram í miðhøllini í Vestmanna skúla í døgunum 14. til 18. mai. Mánakvøldið 14. mai setir Eyðun Eltør, lands- stýrismaður, umhvørvis- vikuna. Evnið á fyrsta kvøldinum er, hvussu firð- irnir kunnu haldast vistfrøðiliga reinir fyri burðardyggari vinnu. Finn- bogi Joensen, vegna Viða- lundanevndina, Johanna Olsen, vegna Heilsufrøði- ligu Starvsstovuna, Hans Jacobsen, vegna Havbún- aðarfelagið, og Torleif Dalsgarð, verkfrøðingur, leggja fram. Kvøldið eftir røða Finnbogi Joensen, um- boð fyri Vestmanna komm- unu, og Arne Poulsen, aðal- stjóri í Vinnumálastýrinum um, hvussu bygdirnar kunnu vetrarfriðast. Miku- kvøldið 16. mai er evnið grønir skúlar og stovnar. Spurningurin at umrøða er, um til ber at fáa undirvís- ingartilfar um náttúru og umhvørvi inn í skúlarnar. Tey ið leggja fram eru Finnbogi Joensen, Jenny Lydersen, frá Mentamála- stýrinum, Bjørn Jacobsen frá Miljøheimevernet, og Torbjørn Jacobsen, lands- stýrismaður. Hvussu vit kunnu gagn- nýta alt lívrunnið tilfar, og hvussu vit kunnu gera eina Agenda-traktat fyri Føroyar er evnið á fundinum hós- kvøldið. At viðgera hendan spurningin fara Finnbogi Joensen, Bjørn Jacobsen, Barbara Samuelsen vegna Heilsufrøðiligu Starvsstov- una og Sveiney Sverrisdótt- ir vegna Føroya Kommunu- felag. Fríggjadagurin er settur av til at rudda Vestmanna bygd. Tá fara arbeiðsfólk hjá kommununi, lærarar og næmingar runt bygdina við grønum og reyðum posum eftir ruski og øðrum. Vestmanna gongur undan Lesiveik fáa onga hjálp – Náttúran og umhvørvið eru lívsgrundarlagið hjá okkum. Fara vit ikki væl um náttúruna, endar galið, sigur Finnbogi Joensen, frá Viðalundanevndini í Vestmanna