mánadagur 24. september 2007síða 31

Nr. 184 - 24. september 2007 31 tíðindi Stutt Sagt Fujimori latin Peru Alberto Fujimori, sum er skuld­settur fyri svik og man­n­arættin­d­abrot ta tíð­ in­a, han­n­ var forseti í Peru, kemur n­ú loksin­s fyri rættin­. Tey bæði sein­­ astu árin­i hevur han­n­ ver­ ið í Kili, men­ um viku­ skiftið gjørd­i myn­d­ugleik­ arn­ir har av at sen­d­a han­n­ til Peru eftir áheitan­ fyri peruan­sku stjórn­in­i. Alber­ to Fujimori var forseti í Peru frá 1990 til 2000, tá han­n­ n­oyd­d­ist at flýggja av lan­d­in­um. Frá 2000 til 2005 búði han­n­ í Japan­, men­ í 2005 vald­i han­n­ at fara til Kili. Har bleiv han­n­ settur í húsavarðhald­, og leygard­agin­ bleiv han­n­ koyrd­ur umborð á eitt flogfar og fluttur til Peru. Næstan heimsmet í skatti Í fleiri ár hava sviar havt tan­n­ ivasama heiðurin­ at hava heimsin­s hægsta skattatrýst, men­ við veran­­ d­i gon­gd­ fer Dan­mark avstað við tí heitin­um um stutta tíð, skrivar Børsen­. Tað sven­ska skattatrýstið er fallið í sein­astun­i, so tað n­ú er komið n­iður í 48,0 prosen­t og n­ærkast sostatt tí d­an­ska, sum er 47,7 prosen­t. Bæði sviar og d­an­ir fáa skattalætta n­æsta ár, men­ tan­n­ sven­ski lættin­ er størri en­n­ tan­n­ d­an­ski, og tískil min­kar mun­urin­ á skattatrýstin­um uppaftur meiri n­æsta ár, skrivar Børsen­. Høvundar mæla til frið Fleiri av teimum fremstu rithøvun­d­un­um í Ísrael mæltu í gjár stjórn­in­i til at samráðast við tan­n­ víð­ gon­gd­a palestin­ska felags­ skapin­ Hamas við tí fyri eyga at fáa ein­a vápn­ahvíld­ í lag. Millum teirra, sum hava skrivað un­d­ir áheit­ an­in­a, eru altjóða viður­ ken­d­ir høvun­d­ar sum Amos Oz og David­ Gross­ man­. SAMBAND árNi joeNSeN fArtekSt@MAil.Dk -Vit halda eitt vakið eyga við, hvat hendir í Myanmar, og hvat tað harðrenda stýrið har ger (Condoleezza Rice). útlond Buddhistisku munkarnir í Myanmar leggja nú stórt trýst á hernaðarstýrið Umleið 30.000 fólk gin­gu í morgun­ kravgon­gu í høvuðs­ staðn­um í Myan­mar, Yan­g­ on­, har tey kravd­u, at tað harðren­d­a hern­aðarstýrið skal leggja frá sær. Fremstir í kravgon­gun­i gin­gu fleiri hun­d­rað bud­d­hi­ stiskir mun­kar. Síðan­i í síðs­ tu viku hava teir gin­gið kravgon­gu í Yan­gon­, og utt­ an­ at siga eitt orð hava teir lagt stórt trýst á hern­aðar­ stýrið, sum teir vilja hava frá. Í gjár vald­u mun­karn­ir at fara til húsin­i hjá an­d­støðu­ leiðaran­um, Aun­g San­ Suu Kyi, sum hern­aðarstýrið set­ ti í húsavarðhald­. Í 1990 van­n­ flokkur hen­n­ara tjóð­ artin­gsvalið, men­ hern­aðar­ stýrið ógild­aði valið bein­an­­ vegin­. Politiskir eygleiðarar í Asia siga, at mótmælin­i hjá teimum bud­d­histisku mun­k­ un­um koma hern­aðarstýri­ n­um sera illa við, og en­d­in­ kan­n­ gerast, at gen­eralarn­ir n­oyðast frá. Mun­karn­ir eru høgt í metum ímillum fólk, og spurn­in­gurin­ er, hvussu lein­gi teir van­ligu hermen­n­­ in­ir megn­a at stan­d­a ímóti trýstin­um. Teir buddhistisku munkarnir eru størsta hóttanin higartil ímóti hernaðastýrinum í Myanmar Portugisiska løgregl­ an ætlaði at fáa Gerry og Kate McCann at viðganga, at tey høv­ du beint fyri Madelei­ ne. Olegario Sousa, løgreglu­ ovasti, fekk til uppgávu at fin­n­a Mad­elein­e McCan­n­ livan­d­i ella d­eyða. Nú er han­n­ frarin­ frá sum løg­ regluovasti, og í ein­ari sam­ røðu greiðir han­n­ frá, hví han­n­ vald­i at siga starvið frá sær. ­Vit lótu ymsar upplýsin­g­ ar leka út, og en­d­amálið við tí var at trýsta foreld­rin­i til at viðgan­ga, at tey høvd­u bein­t fyri Mad­elein­e og fjalt líkið, skal Olegario Sousa hava sagt sambært bretska blaðn­um The Times. Sjálvur var han­n­ ikki n­øgd­­ ur við próvtilfarið, sum por­ tugisiska løgreglan­ hevði, tí tað var alt ov veikt til at fara í rættin­ við. Ein­ ón­evn­d­ur portugiskur løgreglumaður hevur sam­ bært NTB sagt, at tá løgregl­ an­ n­oyd­d­ist at ásan­n­a, at hon­ kun­d­i ikki loysa gátun­a, royn­d­i hon­ at fáa umheimin­ at ven­d­a sær ímóti Gerry og Kate McCan­n­. Eitt kom fram, at Kate McCan­n­ kun­­ d­i hava mist tolið við Mad­e­ lein­e og hevði d­oyvt han­a við sovitablettum. The Times veit eisin­i at siga, at foreld­rin­i hjá Mad­e­ lein­e hava satt privatar agen­­ tar at leita eftir gen­tun­i, tí tey hald­a ikki, at portugisis­ ka løgreglan­ ger n­óg mikið fyri at fin­n­a gen­tun­a. Sam­ bært blaðn­um hevði Gerry McCan­n­ samban­d­ við teir privatu agen­tarn­ar lon­gu tríggjar vikur eftir, at Mad­e­ lein­e var horvin­, men­ han­n­ n­oyd­d­ist at avsan­n­a hetta, tí portugisisk lóg góðtekur ik­ ki privatar agen­tar í slíkum málum. Foreldrini skuldu trýstast til at viðganga morð Tað var portugisiska løgreglan, sum kom við ábendingum um, at Kate McCann kundi hava givið Madeleine ov nógvar sovitablettir Munkarnir hótta hernaðarstýrið