fríggjadagur 19. oktober 2007síða 6

6 tíðindi Nr. 203 - 19. oktober 2007 Tað er í stuttum boðskapurin frá Suðuroyar Sparikassa, sum í dag lanceraði nýggja tilboðið til tey, ið eiga innistandandi hjá sparikassanum LÁNITILBOÐ Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Tað er eitt ósamsvar millum rentuútreiðslur og rentuinn­ tøkur á skattaøkinum. Rentuútreiðslur kanst tú ikki draga frá í skatti – við ávísum undantøkum – meðan tú í øllum førum verður noyddur at rinda skatt av rentuinntøkum. Men nú bjóðar Suðuroyar Sparikassi kundum sínum at lána upp á innistandandi til eina sera favorabla rentu. ­ Føroyingar hava lyndi til bara at hyggja upp á bruttoskattin. Tað rætta er sjálvandi at hyggja at netto. Og tað er har, skeivleikin er í, sigur Søren Bruhn, stjóri í Suðuroyar Sparikassa. Hann gevur eitt grovt dømi: ­ Lat okkum siga, at tú hevur eitt innistandandi upp á 300.000 krónur samstund­ is, sum tú hevur eitt inni­ standandi á somu upphædd. Um vit hugsa okkum, at rentan í báðum førum er 5,75%, so svarar hetta til eina rentu upp á 45.674 krónur fyri skatt. Nettoút­ reiðslurnar verða so áðrenn skatt 0. Men tú skal jú rinda 35% skatt av rentuinntøk­ unum, so roknistykkið vísir eitt minus upp á 15.986 eftir skatt, sigur Søren Bruhn. Hetta sjálvandi tí, at tú rindar skatt av rentuinn­ tøkunum, men ikki kann draga rentuútreiðslurnar frá. Hetta er eyðvitað eitt tilhugsað dømi, tí útláns­ rentan altíð er størri enn innlánsrentan. Men uttan mun til tað, verður altíð ein útreiðsla á muni millum rentuinntøkur og rentútreiðslur. Og ein sannroynd er, at hægri rentustøðið er, størri verður nettoútreiðslan. Útnytta skipanina Á tíðindafundi í morgun greiddi Søren Bruhn, stjóri í Suðuroyar Sparikassa, frá nýggja tilboðnum, og vísti við dømum á, at hægri rentustøðið var, størri gjørd­ ist nettorentuútreiðslan. Við støði í omanfyri nevnda dømi vísti Søren Bruhn eitt annað dømi, har út­ og innlánsrentan var ávikavist 6 og 4,5%. Tá gerst nettorentuútreiðslan 3,08%, og hetta tal minkar tilsvarandi minkingini á rentustøðinum. Taka vit tað hugsaða dømi, har útlánsrentan er 1,5 og innlánsrentan er 0, er nettorentuútreiðslan altso 1,5%. Við neyðuga rentu­ marginalinum er hetta min­ sti munurin, komast kann niður á, og hetta er júst rentan, Suðuroyar Spari­ kassi nú bjóðar kundum sínum at lána til. Men tá er altso neyðugt, at kundin hevur eina tilsvarandi ella størri upp­ hædd í innistandandi. ­ Tú kann siga, at talan her er um at útnytta holið í kapitalvinnings skattaskip­ anini. Heldur enn at lata peningin standa og renta og harvið rinda rentuskatt á 35%, kanst tú lána peningin »frá tær sjálvum« og harvið koma niður á 1,5% í netto­ rentuútreiðslum, samstund­ is sum tú leysgevur peningin uttan at missa hann. Talan er um handveðslán, ið jú er púra vanligt í Føroyum, sigur Søren Bruhn. Suðuroyar Sparikassi hev­ ur valt at kalla lánið S­lán, og tað er út frá tí tanka, at S’ið í hesum føri stendur fyri: •Samsvar/Symetri • Skattalætta • Sparing • Sjálv/ur • Saldo •Suðuroyar Sparikassi John atkvøður fyri einum valdømi ­ Nú menn leggja fram uppskot um nýval, tí teir ikki tola eina demakratiska viðgerð, ætli eg mær ikki at halda semjuna og fari at atkvøða fyri uppskotinum um Føroyar sum eitt valdømi, sigur John Johannessen. John Johannessen er ein av samgongutingmonnum, sum hevur tikið undir við semjuni frá 23. august, um at lógin um Føroya sum eitt valdømi ikki skal koma í gildi fyrr enn eftir næsta val. Hann sigur, at hann alla tíðina hevur virt hesa semju, men nú tá menn leggja fram uppskoti um nýval, tí teir ikki tola eina demokratiska viðgerð, so følir hann seg ikki bundnan av semjuni. ­ Eg hevði ætlað at hildið hesa semjuna, men tá fráboðanin um nýval kom, skifti eg meining. Eitt slíkt uppskot er besta prógv fyri, hvussu neyðugt tað er at skipa Føroyar sum eitt valdømi, sigur John Johannessen. ­ Eg fari tí at atkvøða fyri uppskotinum um Føroyar sum eitt valdømi, sigur John Johannessen í stuttari viðmerking í kvøld. Lán frá tær sjálvum og spar skatt Rúni Heðinson, deildarstjóri, og Søren L. Bruhn, stjóri í Suðuroyar Sparikassa Mynd: Jens Kristian Vang