mikudagur 24. oktober 2007síða 14

14 Nr. 206 - 24. oktober 2007 Oddagrein í Sosialinum 19.10.2007 hevur yvir­ skrivt­ina : Eit­t­ valdømi best­ fyri framt­íðar Føroyar. Grundgevingarnar fyri hesum verða síðani út­grein­ aðar í blaðgreinini. Aft­aná at­ hava lisið greinina má eg siga, at­ innihaldið heldur prógvar, at­ eingin fyrimunur er við einum valdømi. Tvørt­ur ímót­i verður ein slík broyt­ing í valskipanini – um ikki ein vanlukku – so eit­t­ st­órt­ aft­urst­ig fyri polit­isku skipanina í Føroyum. Fyrst­ verður løgt­ingsfor­ maðurin endurgivin fyri at­ siga, at­ málið hevur fingið drúgva viðgerð bæði í fólkinum, millum serfrøð­ ingar og millum polit­ik­ arar. Het­t­a fari eg at­ ivast­ í. Tað velst­ sjálvandi um, hvat­ ein drúgv viðgerð er. Í fólkinum haldi viðgerðin hevur verið meira so sum so. Onkur spurnarkapping hevur verið, men annars hevur málið ikki verið akt­uelt­ í meira enn nakrar fáar mánaðar og st­órt­ sæð bert­ borið fram av t­ing­ formanninum og lagt­ fram sum t­ingmál 4­5 mánaðar fyri eit­t­ løgt­ingsval. Við­ gerðin millum serfrøðingar hevur kanska vart­ eit­t­ sindur longur, men út­ frá øðrum sjónarmiðum um nýggjar út­rokningarhæt­t­ir v..m. Sjálvt­ uppskot­ið um eit­t­ valdømi hava serfrøð­ ingar bert­ viðgjørt­ hesar seinast­u fáu mánaðarnar. Og t­að eg havi sæð hava t­eir flest­u ávarað ímót­i at­ set­a lógaruppskot­ið hjá t­ingformanninum í gildi. Í øllum førum er t­að óðamannaverk at­ gera t­að t­il eit­t­ brát­t­ komandi val. Polit­ikarar hava viðgjørt­ málið seinast­u t­íðina, men t­ýðuligt­ er at­ merkja, at­ t­að ikki bert­ eru sakligar grundgevingar fyri st­øðut­akan t­eirra. Sosialurin met­ir, at­ t­íðin er komin at­ t­aka avgerðina um broyt­ing frá einum landsdekkandi løgt­ingið t­il eit­t­ kommunalt­ valt­ ráð, nú beinanvegin. Blaðst­jórin vónar (eg haldi hann vænt­ar), at­ fáa at­ síggja: Eit­t­ meira professionelt­ lið av t­ingfólki, og at­ set­t­ verða heilt­ nýggj krøv t­il polit­ikarnar Sum skal síggja landið sum eina heild, har t­eir valdu eru landspolit­kkarar, sum virka fyri alt­ landið og ikki bert­ fyri sína heim­ bygd ella bý Og ikki sum smærri øki, ið st­ríðast­ ímót­i hvørjum øðrum At­ sleppast­ skal undan t­eim eyðkendu dupult­funk­ t­iónunum, har polit­ikarar sleppa at­ oyðsla við ressursunum Skipanin skal saman­ sjóða het­t­a oyggjalandið Viðv. 1.Eg fari at­ spyrja: Hvørji nýggj krøv verða set­t­ t­il polit­ikarar valdir í einum felags valdømi fram­ um t­eir sum nú verða valdir í ymiskum valdøm­ um?? Her krevst­ ein gjøllig frágreiðing, sum ikki kann gerast­ áðrenn t­ýsdagin 23. okt­ober 2007. Og hvussu­ leiðis verða t­eir meira “professionellir”, um t­eir verða valdir á einum lands­ list­a heldur enn á einum minni valdømislist­a. Í løt­uni verða nakrir t­ing­ menn valdir sum út­javn­ ingarmandat­ir, t­að vil siga við at­kvøðum um alt­ landið. Eru t­eir meira professionellir enn t­eir valdømisvaldu? Eg haldi ikki nakar kann síggja munin. Um blaðst­jórin við “professsionellar” hugsar um polit­ikarar við serst­ak­ ari út­búgving, so er heilt­ galið. Teir fólkavaldu skulu koma frá fólkinum, og øll skulu hava møguleika fyri at­ verða vald ut­t­an krøv um serst­aka út­búgving. Viðv. 2. Er t­að veruliga so, at­ Føroya st­ørst­a blað heldur, at­ t­eir polit­ikarar, sum higart­il hava sit­ið á Føroya Løgt­ingi ikki síggja landið sum eina heild?? Tað er júst­ t­í, at­ hesir verða valdir úr ymsum plássum, at­ vit­ fáa eina heildarum­ boðan í Løgt­inginum. Harvið verður landið røkt­að, men eisini verður hædd t­ikin fyri t­eim ymsu økjunum í landinum. Viðv. 3. Tey smærri økini st­ríðast­ ikki ímót­i hvørjum øðrum. Tvørt­ur ímót­i arbeiða t­ey fyri ein st­óran part­ saman. Haraft­urímót­i er vandi fyri, at­ t­ey st­óru økini gloyma t­ey smærru, og t­að verður uppaft­ur verri við einum valdømi. Viðv. 4. Het­t­a við dupult­­ funkt­iónum og oyðslan av resurssum skilji eg ikki. Her krevst­ ein meiri nágreinilig frágreiðing. Viðv. 5. Tað er ikki eit­t­ valdømi og harav st­andandi miðsavnan, sum samansjóðar landið Tað er t­vørt­ur ímót­i umboðan og røddir frá ymsu pørt­unum av landinum, sum gera het­t­a møguligt­. Eit­t­ feskt­ dømi um het­t­a er Sandoyart­unnillin. Ein slíkur vil samansjóða Sandoynna við ein st­óran part­ av landinum. Men hvar finst­ mót­st­øðan mót­i hesu? Júst­ í t­í miðsavnaða part­inum. Lógaruppskot­ið um Føroyar sum eit­t­ valdømi er eit­t­ misfost­ur. Vallógin eigur at­ verða broyt­t­, men út­ frá heilt­ øðrum sjónarmiðum. Teim ymisku økjunum eigur at­ vera t­ryggjað umboðan á t­ingi, samst­undis sum broyt­ing av t­alinum av út­javningarmandat­unum skal t­ryggja flokkunum javnbjóðis umboðan. Tá vera møguleikar fyri, at­ landið alt­ verður út­bygt­. Samanumt­ikið kann sigast­ um lógaruppskot­ið: at­ t­að brýt­ur við vanligar demokrat­iskar reglur um, at­ øll øki í landinum fáa umboðan. Het­t­a er ein fort­reyt­ fyri at­ demokrat­iið kann virka. at­ áhugin fyri polit­ikki í lokaløkjunum fer at­ minka, t­á hesi onga ávirkan koma at­ fáa á uppst­illingarnar hjá t­eim ymisku flokkunum. at­ vandi er fyri, at­ um­ boðanin í t­inginum verður nógv meira flokkscent­rerað enn geografiskt­ umboðað og harvið oft­a meiri “fakidiot­isk”. at­ við lógaruppskot­inum verður nógv st­ørri møgu­ leiki fyri leysgangaralist­­ um. Eingi krøv eru t­il undirskrivt­ir fyri at­ st­illa upp í t­í eina landsumfat­­ andi valdøminum. Harvið verður eisini møguleiki fyri, at­ polit­isku flokkaskipanirnar syndrast­. at­ list­ar við meira enn 40 nøvnum á hvørjum fer at­ ørkymla veljarnar við t­ilvildarligum valum sum úrslit­ at­ menn als ikki hava gjørt­ sær greit­t­ og set­t­ seg inn í hvørjar aðrar fylgir st­andast­ av uppskot­inum, sjálvt­ um t­ingformaðurin sigur at­ t­að er gjølliga viðgjørt­. Minst­a kravið t­il t­ingmenn, sum nú skulu t­aka endaliga st­øðu t­il málið, er at­ t­eir út­set­a t­að t­il eina nýggja st­øðut­akan aft­aná eit­t­ løgt­ingsval. Annars er málið av so st­órum t­ýdningi, at­ løgmaður át­t­i at­ nýt­t­ sín ræt­t­ at­ út­skriva val beinanvegin og harvið fáa viðgerðina av málinum inn í valst­ríðið. Tað er júst­ t­il slík føri, at­ ræt­t­ur hansara at­ út­skriva val er æt­laður. Eitt valdømi – fyri seinastu ferð Fyrrv. løgmaður Jógvan SundStein Lesið Sosialin - so eru tit við Kunngjørt verður fyri ætt, vinum og kenningum, at kæra mamma, vermamma, omma og langomma okkara Herdis Müller búsitandi í Havn andaðist mánadagin 22. oktober, 83 ára gomul. Jarðarferðin verður úr Ebenezer fríggjadagin 26. oktober kl.14.00. Familjan Tey, ið vilja minnast Herdis, kunnu lata Zarepta eina gávu, konta í peningastovnunum Tøkk Hjartaliga takka vit øllum tykkum, sum á einhvønn hátt sýndu samkenslu og hjálpsemi, tá ið elskaða mamma, vermamma, omma og langomma okkara Ada á Reynatúgvu á Sandi doyði og varð jarðað. Hjartans tøkk øll tit, sum vóru góð við hana, meðan hon var okkara millum. Familjunnar vegna Anna, Hanna, og Páll Katrin, Niels, og Heini Dagurin Dagurin 25. oktober. Crispinus, deyður umleið ár 300. Hann og bróðurin Chrispianus flýddu úr Róm undan Dio­ cletiani keisara, og búsettust sum skósmiðir í Soissons í Fraklandi Kunngjørt verður fyri ætt, vinum og kenningum, at kæri faðir, verfaðir, abbi og langabbi okkara Bogi Winther á Landavegnum í Havn andaðist á Landssjúkrahúsinum 22. oktober, 86 ára gamal. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni hósdagin 25. oktober kl. 15.00. Familjunar vegna Sigrid og Dorthea Tey ið vilja minnast Boga, Sigrid og Dorthea kunnu senda eina gávur til Sands kirkju, konto í peningastovnunum.