týsdagur 1. mai 2001síða 15

Nr. 82 - 1. mai 2001 29 gult29 cyan29 magenta29 svart29 28 Nr. 82 - 1. mai 2001 gult28 cyan28 magenta28 svart28 Í fjórða lagi eigur landsstýrið at konsentrera seg meira um tað, sum veruliga er neyðugt fyri at gera føroyska búskapin óheftan, nevniliga at gera vinnulívið meir fjøltáttað og at stýra útreiðslunum. Landsstýrið kann kortini ikki stýra inntøkunum. Landsstýrið eigur heldur ikki at krevja nakra stóra lækking av ríkisveiting- unum. Ríkisveitingin ger í sjálvum sær ongan skaða á føroyska búskapin. Tað, sum er skaðiligt, er um landsstýrið hevur trýstir hendan pening inn í føroyska búskapin, tá virksemið frammanundan er stórt. Seinastu árini hevur landsstýrið økt útreiðslurnar í stórum og lækkað skattirnar sjálvt um búskaparliga virksemið var stórt frammanundan. Landsstýrið hevur harvið forbrotið seg móti øllum teim mest grundleggjandi reglunum í búskapi. Úr- slitið hevur verið ein skjótt veksandi inflatión. At fak- feløgini krevja munandi hægri løn undir tílíkum umstøðum kann eingin gerast kløkkur av. Lands- stýrið hevur sostatt við sínum vánaliga búskapar- politikki sjálvt syrgt fyri at gera føroyska kappingar- førið verri og harvið minka um møguleikarnar at gera føroyska búskapin sjálv- bjargnan. Um landsstýrið ynskir at sleppa undan skaðaárinun- um av ríkisveitingini, so eigur landsstýrið at gera avtalu við donsku stjórnina um at gera nakrar eyka- avdráttir uppá landskassa- skuldina næst komandi árini, nú búskaparliga virk- semið í Føroyum er so stórt. So fær ein nýtt ríkis- veitingina til nakað skila- gott, og føroyski búskap- urin fær ongan skaða av ríkisveitingini. Fyri góðan ordans skyld skal eg viðmerkja, at eg haldi tað bæði vera rætt og forsvarligt at minka ríkis- veitingina við 200-300 mió. kr. komandi árini. 9. Næsta próvtøkan Landsstýrið hevur nú verið uppi til próvroynd tríggjar ferðir í lærugreinini “Bú- skaparligt Sjálvbjargni”. Landsstýrið hevur sjálvt gjørt pensum og sett treytirnar fyri at standa royndina, nevniliga at føra ein varnan fíggjarpolitikk, haríroknað at stýra út- reiðslunum, ein fíggjar- politikk, ið peikar fram móti búskaparligum sjálv- bjargni. Trý ár og tríggjar fíggjarlógir seinni noyðast vit at staðfesta, at lands- stýrið er dumpað so ruddi- liga í sínum egna pensum allar tríggjar ferðir. Hetta landsstýrið hevur alla tíðina sagt, hvussu lætt tað fór at vera at laga før- oyska búskapin til nýggju fyritreytirnar. Tað kennist undarligt, at landsstýrið einki hevur gjørt í farna tríáraskeiði, sum bendir á, at landsstýrið stýrir móti fullveldinum, heldur tvørt- urímóti. Fyri okkum øll, sum ynskja, at føroyski búskap- urin skal gerast óheftur av ríkisveitingini, má ein vóna, at tað gongst lands- stýrinum betri næstu ferð. Tað er lætt at kekka av. Um landsstýrið letur útreiðsl- urnar veksa við 2 prosent- um ella meira, so gongur landsstýrið ikki inn fyri fullveldinum. Letur lands- stýrið útreiðslurnar veksa við 1 prosenti, so stýrir landsstýrið móti fullveldi í 2030. Um landsstýrið als ikki letur útreiðslurnar veksa, so ætlar landsstýrið at taka fullveldi í 2015. Higartil hevur landsstýrið so ikki gingið inn fyri at gera Føroyar búskaparliga óheftar. Tað verður áhuga- vert at síggja, um hetta landsstýrið eina ferð fer at arbeiða fyri at gera Føroyar búskaparliga óheftar. Framskriving av FL 2001-2016 Fyritreyt: Útreiðsluvøkstur 2% realt (4% nominelt) Fíggjarl. Mett (mió. kr.) FL2001 M 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 RL(rakstrar-, løgu-), avlop/hall 419 475 151 99 -16 -129 -262 -326 -391 -456 -522 -588 -655 -763 -833 Avdráttir 136 136 142 150 157 165 173 182 191 200 210 221 232 244 256 Gjaldføri, avlop/hall 283 339 9 -51 -173 -294 -435 -508 -582 -656 -732 -809 -887 -1007 -1089 Akkumulerað gjaldførishall 9 -42 -215 -509 -944 -1452 -2034 -2691 -3423 -4232 -5118 -6125 -7214 Framskriving av FL 2001-2016 Fyritreyt: Útreiðsluvøkstur 0% realt (2%nominelt) Fíggjarl. Mett (mió. kr.) FL2001 M 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 RL(rakstrar-, løgu-), avlop/hall 419 475 208 217 165 120 59 71 86 105 128 157 189 185 226 Avdráttir 136 136 142 150 157 165 173 182 191 200 210 221 232 244 256 Gjaldføri, avlop/hall 283 339 66 67 8 -45 -114 -111 -105 -95 -82 -64 -43 -59 -30 Akkumulerað gjaldførishall 66 133 141 96 -18 -130 -235 -330 -412 -476 -519 -578 -608 Fyritreytir: Landskassi: Framrokning í leypandi prísum Inflatión: 2% Skatta- og avgjaldsinntøkur 2001-2005: Sami vøkstur sum Bruttotjóðarúrtøkan. BTÚ-vøkstur: 2001: 6%, 2002: 4%, 2003: 2%, 2004: 0%, 2005: 0%, 2006-16: 2%. Heildarveiting 993m í 2001. Skiftisveiting úr Búskapargrunni: 700m í 2002, síðani minkandi við 50m árliga. Rakstrarútreiðslur 2001-2016, DØMI 1: 2% realvøkstur árliga, 4% um inflatiónin er íroknað. Rakstrarútreiðslur 2001-2016, DØMI 2: 0% realvøkstur árliga, 2% um inflatiónin er íroknað. Løguútreiðslur 2001-2016: 2% realvøkstur árliga, 4% um inflatiónin er íroknað. Lánsgjøld og rentuútreiðslur: Sambært galdandi avtalu við donsku stjórnina Búskapargrunnur: Avlopsgjaldføri landskassan primo 2001: 700m. Inntøka 2001 avlopsgjaldføri í 2001: 283m. Inntøka: Heildarveiting: 600m í 2002, síðani minkandi við 50m árliga. Útreiðslur: Skiftisveiting til landskassan: 700m í 2002, síðani minkandi við 50m árliga. Búskaparvøkstur, Ymisk OECD lond 1980-1999. Árligur Árligur vøkstur vøkstur 1990-99 1980-99 Danmark 2,58 2,32 Finland 1,69 2,49 Ísland 2,38 2,42 Noreg 3,40 2,90 Svøríki 1,16 1,57 Niðurlond 2,58 2,22 Belgia 1,74 1,80 Frakland 1,65 1,95 Italia 1,16 1,79 Týskland 2,83 2,53 UK 1,91 2,23 USA 3,12 2,90 Japan 1,27 2,82 ES 1,74 2,04 OECD 2,14 2,46 Viðm: Ísland 1980-98 og 1990-98. Framhald av síðu 25 Framskriving av FL 2001-2016, útreiðsluvøkstur 2% realt. Landskassi Fíggarl. Mett (mió. kr.) FL2001 M 2001 2.002,00 2.003,00 2.004,00 2.005,00 2.006,00 2.007,00 2.008,00 2.009,00 2.010,00 2.011,00 2.012,00 2.013,00 2.014,00 2.015,00 2.016,00 Skattir, avgjøld oa. 2447 2600 2756 2866 2924 2982 3101 3225 3354 3489 3628 3773 3924 4081 4244 4414 4591 Heildarveiting 993 993 Skiftisveiting frá Búskapargrunni 700 650 600 550 500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0,00 Inntøkur tilsamans 3440 3593 3456 3516 3524 3532 3601 3675 3754 3839 3928 4023 4124 4231 4344 4464 4591 Rakstrarútreiðslur 2753 2850 2964 3083 3206 3334 3467 3606 3750 3900 4056 4219 4387 4563 4745 4935 5133 Rentuútreiðslur 187 187 181 173 166 158 150 141 132 123 113 102 91 79,00 67,00 55,00 41,00 Rentuinnt., avlop Da. Tjóðb., útl. Fígg.gr. -117 -117 -130 -133 -135 -138 -141 -144 -146 -149 -152 -155 -158 -162 -165 -168 -172 Yvirtøkur 88 88 93 93 168 175 182 189 197 204 213 263 274 284 296 Løguútreiðslur 198 198 202 206 210 214 219 223 227 232 237 241 246 251 256 261 266 Útreiðslur tilsamans 3021 3118 3305 3417 3540 3661 3863 4001 4145 4295 4450 4611 4779 4994 5177 5368 5564 RL(rakstrar-, løgu-), avlop/hall 419 475 151 99 -16 -129 -262 -326 -391 -456 -522 -588 -655 -763 -833 -904 -974 Avdráttir 136 136 142 150 157 165 173 182 191 200 210 221 232 244,00 256,00 268,00 282,00 Gjaldføri, avlop/hall 283 339 9 -51 -173 -294 -435 -508 -582 -656 -732 -809 -887 -1007 -1089 -1172 -1256 Akkumulerað gjaldførishall 9 -42 -215 -509 -944 -1452 -2034 -2691 -3423 -4232 -5118 -6125 -7214 -8386 -9642 Búskapargrunnur (mió. kr.) 2.001,00 2.001,00 2.002,00 2.003,00 2.004,00 2.005,00 2.006,00 2.007,00 2.008,00 2.009,00 2.010,00 2.011,00 2.012,00 2.013,00 2.014,00 2.015,00 2.016,00 Fíggjarogn við ársbyrjan 700,00 700,00 1039 991 930 857 770 668 552 419 270 104 -81 -285 -449 -572 -650 Rentuinntøkur 52 50 47 43 38 33 28 21 14 5 -4 -14 -22 -29 -33 Heildarveiting 600 540 480 420 360 300 240 180 120 60 0 0,00 0,00 0,00 0,00 Skiftisveiting til landskassan 283 339 -700 -650 -600 -550 -500 -450 -400 -350 -300 -250 -200 -150,00 -100,00 -50,00 0,00 Fíggjarogn við ársenda 983 1039 991 930 857 770 668 552 419 270 104 -81 -285 -449 -572 -650 -683 Tjóðarúrtøka og landskassaskuld 2001 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Tjóðarúrtøka(BTÚ) 9020 9020 9561 9944 10143 10345 10759 11190 11637 12103 12587 13090 13614 14158 14725 15314 15926 Tjóðarúrtøka, vøkstur nominelt í % 10 10 6 4 2 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Tjóðarúrtøka, vøkstur realt í % 6 6 4 2 0 0 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Inflatión, í % 4 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Rakstrarútreiðslur, vøkstur realt, í % 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Landskassaskuld, brutto, ársbyrjan 4700 4700 4564 4422 4272 4115 3950 3777 3595 3404 3204 2994 2773 2541 2297 2041 1773 Landskassaskuld í % av BTÚ 52 52 48 44 42 40 37 34 31 28 25 23 20 18 16 13 11 Landskassaskuld, uttan avdráttir 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 Landskassaskuld í % av BTÚ 52 52 49 47 46 45 44 42 40 39 37 36 35 33 32 31 30 Framskriving av FL 2001-2016, útreiðsluvøkstur, 0% realt. Landskassi Fíggjarl. Mett (mió. kr.) FL2001 M 2001 2.002,00 2.003,00 2.004,00 2.005,00 2.006,00 2.007,00 2.008,00 2.009,00 2.010,00 2.011,00 2.012,00 2.013,00 2.014,00 2.015,00 2.016,00 Skattir, avgjøld oa. 2447 2600 2756 2866 2924 2982 3101 3225 3354 3489 3628 3773 3924 4081 4244 4414 4591 Heildarveiting 993 993 Skiftisveiting frá Búskapargrunni 700 650 600 550 500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0,00 Inntøkur tilsamans 3440 3593 3456 3516 3524 3532 3601 3675 3754 3839 3928 4023 4124 4231 4344 4464 4591 Rakstrarútreiðslur 2753 2850 2907 2965 3024 3085 3147 3210 3274 3339 3406 3474 3544 3614 3687 3761 3836 Rentuútreiðslur 187 187 181 173 166 158 150 141 132 123 113 102 91 79,00 67,00 55,00 41,00 Rentuinnt., avlop Da. Tjóðb., útl. Fígg.gr. -117 -117 -130 -133 -135 -138 -141 -144 -146 -149 -152 -155 -158 -162 -165 -168 -172 Yvirtøkur 88 88 93 93 168 175 182 189 197 204 213 263 274 284 296 Løguútreiðslur 198 198 202 206 210 214 219 223 227 232 237 241 246 251 256 261 266 Útreiðslur tilsamans 3021 3118 3248 3300 3358 3412 3543 3605 3669 3734 3800 3867 3935 4046 4119 4193 4268 RL(rakstrar-, løgu-), avlop/hall 419 475 208 217 165 120 59 71 86 105 128 157 189 185 226 271 323 Avdráttir 136 136 142 150 157 165 173 182 191 200 210 221 232 244,00 256,00 268,00 282,00 Gjaldføri, avlop/hall 283 339 66 67 8 -45 -114 -111 -105 -95 -82 -64 -43 -59 -30 3 41 Akkumulerað gjaldførishall 66 133 141 96 -18 -130 -235 -330 -412 -476 -519 -578 -608 -605 -564 Búskapargrunnur (mió. kr.) 2.001,00 2.001,00 2.002,00 2.003,00 2.004,00 2.005,00 2.006,00 2.007,00 2.008,00 2.009,00 2.010,00 2.011,00 2.012,00 2.013,00 2.014,00 2.015,00 2.016,00 Fíggjarogn við ársbyrjan 700,00 700,00 1039 991 930 857 770 668 552 419 270 104 -81 -285 -449 -572 -650 Rentuinntøkur 52 50 47 43 38 33 28 21 14 5 -4 -14 -22 -29 -33 Heildarveiting 600 540 480 420 360 300 240 180 120 60 0 0,00 0,00 0,00 0,00 Skiftisveiting til landskassan 283 339 -700 -650 -600 -550 -500 -450 -400 -350 -300 -250 -200 -150,00 -100,00 -50,00 0,00 Fíggjarogn við ársenda 983 1039 991 930 857 770 668 552 419 270 104 -81 -285 -449 -572 -650 -683 Tjóðarúrtøka og landskassaskuld 2001 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 Tjóðarúrtøka(BTÚ) 9020 9020 9561 9944 10143 10345 10759 11190 11637 12103 12587 13090 13614 14158 14725 15314 15926 Tjóðarúrtøka, vøkstur nominelt í % 10 10 6 4 2 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Tjóðarúrtøka, vøkstur realt í % 6 6 4 2 0 0 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Inflatión, í % 4 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 Rakstrarútreiðslur, vøkstur realt, í % 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Landskassaskuld, brutto, ársbyrjan 4700 4700 4564 4422 4272 4115 3950 3777 3595 3404 3204 2994 2773 2541 2297 2041 1773 Landskassaskuld í % av BTÚ 52 52 48 44 42 40 37 34 31 28 25 23 20 18 16 13 11 Landskassaskuld, uttan avdráttir 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 4700 Landskassaskuld í % av BTÚ 52 52 49 47 46 45 44 42 40 39 37 36 35 33 32 31 30