mánadagur 12. november 2007síða 6

6 Nr. 219 - 12. november 2007 lýsingar ÍLØGUSPÆLIÐ Hilmar Simonsen Tað er ikki langt síðani, at vanligi føroyingurin fekk áhuga fyri partabrøvum. Ein av stóru varðunum á partabrævaleiðini var, tá Virðisbrævamarknaður Føroya varð stovnaður 7 november 2000. Eftir hetta gingu fýra og eitt hálvt ár, til fyrsta føroyska fyritøkan varð listað. Hetta var í juni 2005, tá Atlantic Petroleum kom á børsin í Íslandi. Nú tvey og eitt hálvt ár seinni hava føroyingar í størri og minni mun vant seg við at hoyra og lesa um partabrøv. Nokk er hetta ítrivið ikki gerandiskostur allastaðni, men áhugin er vaksin nógv, og tað er fleirfaldaða yvirtekningin av Føroya Banka fyrr í ár eitt gott tekin um. Íløguspælið við sínum umleið 4000 tilmeldingum er eisini eitt greitt tekin um, at áhugin fyri partabrøvum hevur fingið fótin fyri seg her á landi. Men tó er partabrævahandil eitt nýtt og lutfalsliga ókent fyribrigdi í Føroyum, og mangir munnu spurningarnir vera um partabrøv. Tí verða nakrir spurningar settir og svaraðir í hesi greinini. Ætlanin er at seta og svara fleiri líknandi spurningum í komandi íløgugreinum. Hví ávirka rentubroytingar partabrøv? Tann fyrsti spurningurin, ið vit seta Jákupi Petur Bærentsen, íløgurøktara hjá Kaupthing, er, hví rentubroytingar hava so stóra ávirkan á partabrøv. - Tað eru tað í høvuðsheitum tvær orsøkir til. Tann fyrra er, at tá leiðandi rentan hækkar, so merkir tað alt annað líka at útreiðslurnar hjá virkjunum økjast. Harvið forvinna virkini minni pening tilsvarandi. Hin høvuðsorsøkin er, at um fólk fáa eina meiri lokkandi rentu við at hava pening í bankanum, so spara fólk meiri upp heldur enn at keypa vørur og tænastur. Harvið forvinna fyritøkurnar minni, við tað at privata nýtslan minkar, sigur Jákup Petur Bærentsen og leggur afturat, at hækkandi renta eisini hevur eina triðju ávirkan: - Tað er sjónarmiðið hjá íleggj- arum. Um íleggjarar fáa ein nøktandi vinning við at hava pening standandi á bók, so er hetta eitt veruligt alternativ til partabrøv, sigur hann. Einki er at ivast í, at lága rentustøðið, sum hevur verið seinastu árini, hevur verið ein av orsøkunum til, at føroyingar hava fingið eyguni upp fyri partabrøvum. Tað var snøgt sagt ikki nøktandi at fáa 0,1 prosent í rentu pro anno fyri uppspardan pening á vanligari bankabók. Jákup Petur Bærentsen metir tó ikki, at fólk fara at halda seg burtur frá partabrøvum, sjálvt um rentan skuldi hækkað meiri enn núverandi støði, men greitt er, at tað leggur ein doyvara á áhugan fyri partabrøvum. - Um so er at rentan hækkar nógv, so er skilagott at hava eina uppbýting av uppsparda peninginum, so ein ger sær greitt, hvussu nógv ein hevur hvar, vísir íløgurøktarin á. Hvør er munurin á A og B partabrøvum? Næsti spurningurin í hesum umfarinum er, hvør munurin er á A og B partabrøvum. Á parta- brævamarknaðunum sæst, at summar serliga eldri fyritøkur hava hesa uppbýting av partabrøvum. Nevnast kunnu AP Møller-Maersk, Carlsberg, Bang & Olufsen og Coloplast. - Hendan uppbýtingin var serliga gjørd fyrr í familjufyritøkum, har stovnarar av eini fyritøku vildu tryggja seg ímóti at missa ávirkan, tá fyritøkan var børsskrásett. Munurin er, at A partabrøvini hava størri atkvøðurætt enn B partabrøvini til aðalfundin. Tak vit A.P. Møller-Maersk, so eigur gamli Maersk tey flestu A partabrøvini. A partabrøv verða generelt minni handlað enn B partabrøv á børsinum, og ofta noyðist tú at yvirtala onkran, um tú vilt keypa A partabrøv, sigur Jákup Petur Bærentsen. Hann leggur dent á, at hendan uppbýtingin kann metast sum heldur ”gamaldags”, og at stovnarar av fyritøkum nú á døgum í størri mun góðtaka at missa ávirkan, tá fyritøkan verður skrásett. Tað kann eisini vera eitt krav frá størri íleggjara, at øll partabrøvini í fyritøkuni eru javnsett. Tað er ymiskt frá felag til felag, hvussu stórur munur er á atkvøðurættinum millum A og B partabrøv, og tí má hetta kannast í hvørjum einstøkum føri. Í summum førum ber bara til at handla B partabrøv, og tá kann orsøkin vera, at ein grunnur eigur øll A partabrøvini. Kvøld fyri tvey á Gourmet til vikuvinnaran í Íløguspælinum Sum kunngjørt fáa spælararnir, sum standa seg best í Íløguspælinum hvørja viku, vinningar frá Kaupthing Bank. Besti spælarin er tann, ið hevur havt størsta vinning í prosentum farnu vikuna. Vinningurin hesaferð er eitt gávukort fyri tvey til eitt kvøld við serligari vín- og matskrá frá Gourmet. Besti spælarin í viku 45: Esmaromma Avkastið hjá vinnaranum hesa vikuna: kr. 452.313,93 (+52,53%) Vinnarin fær beinleiðis boð. Hjartaliga tillukku Kaupthing Bank 2,400 2,200 2,000 1,800 1,600 1,400 1,200 6/11 7/11 10/11 11/11 12/11 8/11 9/11 Gongdin hjá topp 3 (vika 45) navijoe bjarnass nr28 www.kaupthing.fo Íløguspælið á ilogur.com - 7. vika Nógv er at spyrja um sansir.fo Topp 10 (12. nov. 2007 kl. 11.35) Leikari Reiður peningur Partabrævaogn Ogn Avkast navijoe 1.113.476,03 kr. 1.210.000,00 kr. 2.323.476,03 kr. +132,35 % bjarnass 1.789.288,92 kr. 300,00 kr. 1.789.588,92 kr. +78,96 % RHOLSEN 72,00 kr. 1.723.384,00 kr. 1.723.456,00 kr. +72,35 % nr28 1.817,00 kr. 1.679.480,00 kr. 1.681.297,00 kr. +68,13 % investor 650,00 kr. 1.667.380,00 kr. 1.668.030,00 kr. +66,80 % tora 306,00 kr. 1.645.915,00 kr. 1.646.221,00 kr. +64,62 % autumn 21,03 kr. 1.634.573,53 kr. 1.634.594,57 kr. +63,46 % Hypotalamos 34,00 kr. 1.634.475,00 kr. 1.634.509,00 kr. +63,45 % Eggaba 646,53 kr. 1.633.500,00 kr. 1.634.146,53 kr. +63,41 % gudrun 724,00 kr. 1.633.280,00 kr. 1.634.004,00 kr. +63,40 % Hvør er munurin á A og B partabrøvum? Hví hava rentubroytingar stóra ávirkan á partabrøv? Les og fá svar.