týsdagur 13. november 2007síða 10

10 tíðindi Nr. 220 - 13. november 2007 Vit vóru við til framløguna av bókini “Fisher Heinesen tá ið rak við og ímóti.” útgáva Óli Jacobsen olij@sosialurin.fo Vit, sum minnast 50 ár aftur tíð­ina, minnast eisini Fisc­ her Heinesen á ein serligan hátt. Hetta var í samband við­ læknastríð­ið­ í Klaksvík. Tað­ var ikki lætt tá at fáa greið­u á, hvat tað­ egentliga var, sum hann hevð­i gjørt, men dómin er tað­ eingin, sum gloymir. Fyrst fekk hann 1½ ár við­ Føroya rætt og síð­an varð­ broytt til 1 ár av landsrættinum. Hetta var ikki smávegis dómur, og eingin dugdi at skilja hann. Heimkoman, sum Fischer fekk, tá ið­ hann var latin leysur var eisini minnilig. Her var talan um eina veru­ liga hetju. Hann hevð­i tá kunnað­ komið­ inn á ting sum einki, men hetta hevð­i ikki hansara áhuga. Seinni kom ein at kenna henda seigliga mannin, tá ið­ hann rættað­i kumpass. Enn seinni fyri ta genialu streymtalvuna, sum øll dug­ du at skilja í mun til mána­ støð­urnar, sum vóru uppgiv­ nar í álmanakkanum. Ein annar persónur, sum hevur hugtikið­, er Elduvíks Jógvan, pápi Fischer. Hann var eisini ein serligur per­ sónur við­ sínum skili og sunnu fornuft. Tí var tað­ eisini áhugavert, at søgan um Fischer nú kom á prent, fyri ein stóran part skrivað­ av honum sjálvum. Hann var so “heppin” at fáa átta mánað­ir í Tinganesi, har hann stórt sæð­ kundi gera sum hann vildi, bert hann helt seg innandura. Hesa tíð­ina nýtti hann til at skriva sína lívssøgu og umframt tað­ hugleið­ingar um ymisk evni. Hetta tilfar hevur klaks­ víkingurin Óli Olsen tikið­ hond um, snøggað­ tað­ til og lagt nakað­ nógv afturat, so talan er um eina góð­a heild­ armynd av Fischer. Framløgan Bókin varð­ framløgd í Ósá­ skúlanum nú leygardagin, har hon eisini kundi fáast til keyps fyri serprís, signer­ að­ av høvundanum. Tað­ var heilt fitt av fólki til stað­ar á hesi samkomu. Karl Martin Samuelsen sang, eisini onkran sang, sum varð­ yrktur í samband við­ læknastríð­ið­, og setti hetta sín dám á løtuna. Steinbjørn O. Jacobsen borgarstjóri ynskti fólki vælkomnum. Hann umrøddi Fischer sum ein av teimum stóru synunum, sum Klaks­ vík hevur fostrað­, og hann tók sjómansskúlan sum dømi. Ummælið hjá Jóan Paula Joensen Jóan Pauli Joensen, rektari á Fróðskaparsetrinum, um­ mælti bókina og segði mill­ um annað: Í innganginuum í bókini skrivar Óli Olsen at hann, tá ið­ hann savnað­i tilfar til bøkurnar um sigling og út­ búgving, ofta kom inn á gólvið­ hjá døtrum Fischers Honnu og Doris, sum høvdu nógv at siga honum. Úrslitið­ hava vit í dag. Óli Olsen hevur fingið­ sett tað­, sum Fischer hevur skrivað­, saman í eina bók, har tekstur og myndir stuð­la hvørjum øð­rum. Hetta er partvís ein sjálvbiografi, sum gevur okkum góð­a hyll­ ing á øllum lívinum hjá ein­ um merkismanni. Men her er eisini so nógv annað­ til­ far, sum Fischer, sum tann arbeið­ssami, ágrýtni og for­ vitni mað­urin hann var, hev­ ur kannað­ og skrivað­ upp. Serliga er nógv um náttúru­ fyribrigdi sum veð­ur og vindur fyri ikki at tosa um streym. Eisini alt tað­, sum kundi nýtast í sambandi við­ sigling og navigatión fyrr í tíð­ini. Alt slíkt, sum Fischer Heinesen hevð­i givið­ gætur og ligið­ undir, tá ið­ teir gom­ lu høvdu tosað­. Fischer greið­ir frá barn­ dómi síð­um í Klaksvík og tí, sum børn tá fingust við­, eitt nú at fiska síl og fanga állar. Hann greið­ir eisini frá, tá ið­ hann fór til skips fyrstu ferð­, og skipið­ varð­ søkt. Fischer heldur seg ikki at hava verið­ nøkur fiskiklógv, men tað­ kundi eisini gera tað­ sama við­ teir­ ri yrkisleið­ hann fekk. Kort­ ini dámi honum væl at fara á flot, eisini var hann onkr­ an túr til skips seinni, men mest av forvitni. Sum tann skrivandi mað­ur hann var, skrivað­i hann eisini dagbók til hann varð­ gamal mað­ur. Onkur brot verð­a eisini end­ urgivin í bókini. Parturin um virksemið­ hjá Fisher Heinesen í Dan­ mark er sera áhugaverdur. Hann fekk sær holla útbúgv­ ing sum sjómað­ur. Fyrst á sjómansskúla í Svendborg, seinni sum stýrimað­ur í Ålborg. Hví hann fór har, tað­ visti hann ikki rættiliga, men kanska var tað­ lagnan, at hann har skuldi hitta donsku Esther, sum gjørdist honum ein holl kona. Seinni fór hann til Fanø, har hann tók skipsføraraprógv. Eisini fekk hann stundir til at taka preliminerprógv. Hann byrjað­i tíð­liga at undirvísa á sjófartsskúla, og tað­ var hetta, sum skuldi koma at verð­a hansara pro­ fessión. Hann fekk sær eisi­ ni ta neyð­ugu sjómanns­ skúlalærara útbúgvingina á Danmarks tekniske Høj­ skole, so hann var eisini hálvur verkfrøð­ingur. Hen­ da útbúgving hansara gav honum stórar møguleikar. Hann var í mong ár sjó­ mannsskúlalærari og stund­ um skúlastjóri í Marstal. Har gekst honum væl, og har fingu hann og konan døturnar báð­ar. Hví mundi hann fara frá hesum starvi við­ tess møgu­ leikum til Føroyar í eitt starv sum havnameistari í Klaksvík? Hjá honum hevur tað­ ver­ ið­ sum hjá so mongum øð­r­ um føroyingi. Klettarnir í Norð­uratlantshavi draga til sín. Tann drátturin er ógvuli­ ga sterkur, tað­ kann eg sjálvur ásanna. Tað­ kann verð­a bæð­i gott og ringt og ger ein ikki sørt blindan fyri teimum møguleikum, sum ein hevð­i kunnað­ havt uttanfyri Føroyar. Fischer var farin væl um tey fjøruti, tá ið­ hann og konan settu búgv í Klaksvík. Hann gjørdisr gamal mað­ur og fekk tí eitt langt og virki lív í heimbygdini. Her triv­ ust hann og konan. Eg síggi eisini fyri mær teir báð­ar Robert Joensen og hann ganga túrar í fjøllumum við­ fjalstavi og skjáttu á herð­un­ um. Tað­ man hava verið­ eitt sera áhugavert prát teirra millum. Fischer Heinesen fekk av­ rikað­ nógv og kom at verð­a undangongumað­ur á mong­ um økjum. At hann sum ful­ lærdur sjómansskúlalærari gjørdi sítt til at stovna sjó­ mansskúla í Klaksvík er náttúrligt. Hansara leiklut sum sjómansskúlalærara og stjóra fyri sjómansskúlanum í Klaksvík hevur Óli Olsen Søgan um Fischer Hei Hetta var ein av myndunum frá læknastríðnum, sum fóru kring heimin. Sáttligu norðingarnir f.v. Jógvan Joensen, Mikkjal Joensen og Johan Purkhús verja borg við vápn í hond! Fischer handan stongdar dyr við skrivimaskinu. Hann sat uppi á loftinum, har Vinnumálaráðið er í dag Halda skýming á Oyrabakka Í annað­kvøld, mikukvøldið­ klokkan 19.00, verð­ur Skýmingarhald á Sunda bókasavni á Oyrarbakka í sambandi viå, at norð­urlendska bókasavnsvika er í hesum døgum um kvinnur í Norð­urlondum. Eyð­ Matras, sjónleikari, fer at les brot úr gitnu skaldsøguni um Kristin Lavransdóttir hjá norska rithøvundanum Sigrid Undset. Somuleið­is fer Oddvør Johansen, sum hevur skrivað­ fleiri bøkur, at greið­a frá sínum ritverki. Oddvør fekk Mentanarvirð­isløn M.A. Jacobsens í 2002. At enda fer Vígdis Fjallstein at syngja. Á myndini sæst Sigrid Undset við­ skriviborð­ið­.