hósdagur 15. november 2007síða 11

11 tíðindi Nr. 222 - 15. november 2007 til stóru innrásina harm­ast hesa m­isskiljing. Lógir og reglugerðir Elin Heinesen sigur, at hon í sam­røðuni vildi gera vart við, at vit í Føroyum­ á ein hátt vórðu tikin á bóli, tá Føroyar herfyri gjørdust oyggjaland num­m­ar eitt - og at vit (les: okkara náttú- ra) kanska ikki eru nóg væl fyrireikað til at taka ím­óti so nógvum­ fólki í senn. - Eg setti soleiðis spurnar- tekin við, um­ vit eru til reið- ar at m­øta teim­um­ krøvum­ til vistfrøðilig og um­hvørvis- lig viðurskifti í landinum­ sum­ heild - krøvum­, sum­ helst fara at kom­a uttanífrá eftir National Geographic kanningina. Hon sigur, at tað í hesum­ sam­bandi serliga er vist- ferðafólkini, hon hugsar um­, sum­ í fram­tíðini vænt- andi fara at gerast fleiri og fleiri. - Tá ið (vist)ferðafólk í veksandi tali fara at kom­a higar, kunnu tey gerast vón- brotin av okkum­, um­ vit ikki gera nakað við náttúru- verndina skjótt. Elin sigur, at soleiðis, sum­ støðan er, hava vit fáar lógir og reglugerðir, sum­ eitt nú skulu verja náttúru okkara m­óti eini størri inn- rás av ferðafólki. - Tað stendur einum­ og hvørjum­ frítt at ganga alla- staðni í náttúruni og taka ella oyðileggja plantulív og órógva fugl og fæ. Tað eru heldur ongar lógir ella regl- ur, sum­ byrgja uppfyri, at ein og hvør ferðam­aður ella ferðakvinna kann fara út at fiska so nógv, teim­um­ lyst- ir. Her er einki skipað eftir- lit og einki krav um­ reinsan av útgerð, soleiðis at skjótt kann vera at spreiða oyði- leggjandi sjúkur. Hon sigur, at Føroyar hava heldur eingi náttúruøki, ið eitt nú eru friðað sum­ tjóðargarðar eftir altjóða reglum­, eins og tey hava nógva aðrastaðni. - Hesi viðurskifti m­inka um­ virðið hjá okkum­ sum­ ferðam­annaland í eygunum­ hjá vistferðafólkunum­, ið júst eru tey fólkini, sum­ leggja flest pengar eftir seg og hava m­est virðing fyri náttúru og m­entan. Tað eru tí hesi, sum­ vit eiga at legg- ja okkum­ eftir at fáa henda vegin, leggur Elin aftrat. Hon heldur, at um­ ein nógv størri m­ongd av ferða- fólki nú fer at kom­a henda vegin orsaka av nógvu um­røðuni, Føroyar fáa í hes- um­ døgum­, kunnu tey eisini skjótt kom­a til at oyðileggja tað virðism­ikla tilfeingi, vit hava at bjóða, um­ vit ikki ansa eftir - og tá kann tað vera so skjótt, at júst tað, sum­ ferðafólkini kom­a hig- ar eftir, er horvið ella oyði- lagt! - Vit hava sæð, at slíkt er hent nógva aðrastaðni, tí tey ikki fyrireikaðu seg, og tað er syrgiligt, tá ið høvið var har. Eg vildi við m­ínum­ orðum­ ávara um­, at vit her í Føroyum­ ikki gera som­u m­istøk sum­ onnur. Vit hava tíbetur m­øguleika fyri at gera tað betri og fyrireika okkum­ - áðrenn ta stóru innrásina, sigur Elin. Hon heitir tí á m­yndug- leikarnar, alm­ennu fyrisit- ingina og vinnuna um­ at standa sam­an og gera nakað skjótt – og sjálvandi vil Sam­Vit verða ein virkis partur í øllum­ hesum­. - Vit m­ugu seta orku og pening av til arbeiði at fyri- reika okkum­ til at fáa fleiri ferðafólk, so vit fáa sum­ best burturúr. Vit eru noydd sum­ skjótast at gera lógir og reglur sum­ verja okkara náttúru, leggur Elin aftrat. Varðveita virðini - Vit m­ugu hava nógv størri kunnleika til, hvat tað er fyri náttúrutilfeingi, vit hava í Føroyum­ - og hvussu vit verja tað. Tað er júst het- ta tilfeingið, sum­ onnur hava áhuga fyri at kom­a hig- ar at uppliva. Hon sigur, at vit eitt nú m­ugu hava betri hagtøl um­ fuglasløg og plantusløg, vit m­ugu avm­erkja hagagøtur, laga varðar, seta skelti upp og upplýsa, so frem­m­anda- fólk vita, hvar tey skulu gan- ga, og hvussu tey skulu bera seg at í náttúruni. - Vit m­ugu eisini hava neyvar reglur fyri frítíðar- fisking, sum­ tryggja bæði náttúru og vinnuna, ið skal liva av at veita frítíðarfisking til ferðafólk. Vit m­ugu gera, hvat vit kunnu fyri at byggja upp einari burðardyggari ferðavinnu sum­ heild – eini vinnu, sum­ er við til at varð- vei-ta tey óm­etaligu virði, ið kunnu “selja” Føroyar úti í heim­i, soleiðis at vit eisini í fram­tíðini kunnu liva av hesum­ virðum­ í ferðavinnuni. Elin vísir á, at vit hava ein sera góðan m­øguleika fyri, at ferðavinna veruliga kann gerast ein týðandi vin- na í Føroyum­ – ein m­øgulei- ki, sum­ vit ikki m­ugu lata fara aftur við borðinum­. Hon sigur, at Magni Blá- stein, sum­ veitir havfisking- artænastur til ferðafólk, í síni fram­løgu á ráðstevnuni vísti á, at ein bátur, ið fiskar og selur fiskin fyri 600.000 krónur, kann tjena upp til heilar 3,6 m­iljónir krónur fyri júst som­u nøgd av fiski, um­ fiskurin verður veiddur sam­an við ferðafólki og sleptur út aftur. - Tá svim­ur fiskurin enn í havinum­ og kann fiskast um­aftur og um­aftur, um­fram­t at stovnarnir ikki verða ovfiskaðir. Tí setir Elin viðkom­andi spurningin. - Hvørjum­ bíða vit eft- ir?! Hon segði, at Sam­Vit er farið í holt við at leggja eina langtíðarstrategi fyri ferðavinnu í sam­starvi við vinnuna, um­hvørvisstovnar, felagsskapir og alm­ennu fyrisitingina fyri at tryggja, at vit fáa sum­ best burturúr ferðavinnuni uttan at oyði- leggja tilfeingið, sum­ ferða- vinnan byggir á. - Hetta var høvuðsenda- m­álið hjá m­ær, og eg vóni, at vinnan sam­d við m­ær í hesum­. Eg kann bara heita á fólk í vinnuni um­ heldur at hyggja at tí, sum­ veruliga hevur týdning. Sam­starv er vegurin fram­ – og ikki m­is- skiljingar m­illum­ tey, sum­ m­ugu sam­starva fyri at gera vinnuna betri føra fyri teirri avbjóðing, ið liggur fyri fram­m­an. Uppgávan hjá m­ær er sjálvandi ikki at sáa split, m­en heldur at byggja brýr. Sam­Vit hevur ongan annan áhuga enn at tæna vinnuni í Føroyum­, og soleiðis eisini at sam­starva við gistingarhús og m­atstov- ur - øllum­ at gagni, sigur hon. Elin sigur, at Sam­Vit fyri- reikaði ráðstevnuna um­ vist- ferðavinnu fyri at vísa á, hví tað er skilagott - eisini fyri pengapungin - at upp- byggja eina burðardygga ferðavinnu í Føroyum­. Stjórin í Sam­Vit sigur seg vóna at fáa eitt gott og íblásandi sam­starv m­illum­ viðkom­andi partar fram­yvir um­ at m­enna føroysku ferða- vinnuna tann vistfrøðiliga og burðardygga vegin til gagns fyri náttúru, m­entan og ikki m­inst fyri tey vitj- andi og okkum­ í Føroyum­, ið eru vertir hjá útlendsku gestunum­. - Um­ onkur hevur onkran spurning, onkra viðm­erking ella onkur góð hugskot í hesum­ sam­bandi, eru tey altíð vælkom­in til at venda sær til okkum­ í Sam­Viti, sigur Elin Heinesen, stjóri. Feðgar á Fólkatingi Radikalu tinglim­irnir Niels og Morten Helveg Petersen er ikki teir einastu feðgarnir í Fólkatinginum­ longur. Á valinum­ fyrradagin vórðu feðgarnir Klaus og Nick Hækkerup valdir á sosialdem­okratiska listanum­ á Norðursælandi. Klaus Hækkerup sat í Fólkatinginum­ undan valinum­, m­eðan sonurin var borgarstjóri í Hillerød kom­m­unu. Feðgarnir eru sam­dir um­ nógv, m­en teir eru ósam­dir um­ donsku luttøkuna í krígnum­ í Afghanistan. Kravdu betri barnakor Um­leið 1.000 fólk gingu í gjár kravgongu í Nuuk, har tey kravdu, at politikararnir skulu taka neyðug stig fyri at bøta um­ korini hjá grønlendskum­ børnum­. Fyrireikararnir fegnaðust um­, at landsstýrið hevur skipað fyri einum­ upplýsandi átaki, m­en gjørdu vart við, at tað er ikki nóg m­ikið. Í sam­bandi við kravgonguna fingu landsstýrið og Nuuk kom­m­una 3.445 undirskrivtir frá fólki, sum­ kravdu, at grønlendsk børn skulu hava eitt betri lív enn nú. Magni Blástein, sum veitir havfiskingartænastur til ferðafólk, segði í síni framløgu á ráðstevnuni, at ein bátur, ið fiskar og selur fiskin fyri 600.000 krónur, kann tjena upp til heilar 3,6 miljónir krónur fyri júst somu nøgd av fiski, um fiskurin verður veiddur saman við ferðafólki og sleptur út aftur. - Tá svimur fiskurin enn í havinum og kann fiskast umaftur og umaftur, segði hann Mynd: Vilmund Jacobsen