mánadagur 19. november 2007síða 19

Nr. 224 - 19. november 2007 19 tíðindi eftir góða býnum fleiri fólk ynskja at búgva har, og harvið vilja húsaprís­ irnir hækka. Men Gilli Trónd vísti á, at slík øki sjáldan eru øki, har marknaðarkreftirnar sleppa at ráða, men hinvegin øki, ið verða planløgd so­ leiðis, at meiri lív kemur í og at økið verður meiri hugnaligt. Millum annað kunnu snotuligir bátahavnir vera við til at økja um prísin á bústøðunum í grannalag­ num, snøgt sagt tí at ein snotulig bátahavn skapar vakurleika og hugna í um­ hvørvinum. Øki at savnast á Men hvussu skal man skapa hugna í einum býi? Gilli Trónd helt, at fríøki eru nakað, ið Tórshavn eigur at satsa nógv meiri upp á. Í dag liggja ein rúgva av traðum kring um í býnum, ið møguliga eru vakrar fyri eyguni, men annar einans eru til gagns fyri ross, seyð og gæs. Hann mælti til, at kommunan í størri mun fór at gagnnýta hesi grønu økini til at skapa fríøki og býarparkir. Hann vísti á, at fríøki eru ein týðandi partur av einum nútíðar býi, at fríøki eru sosial savningarstøð í bý­ num og at tey eisini geva íbúgvunum betri møguleik­ ar fyri uttandura lívi. Men eisini er neyðugt at arbeiða meiri miðvíst við at skipa torg, ið hava líknandi funktiónir sum fríøkini. Í dag er frægasta torgið í Tórshavn í SMS, men ann­ ars skal sigast, at Vágsbotn­ ur, har millum annað Sosial­ urin heldur til, vanliga verð­ ur mett sum økið við størsta torg­potentialinum í bý­ num. Tað, ið hevur týðning er, at hetta býarrúmið, ið í dag verður nýtt sum partvíst eitt gjøgnumkoyringarrúm, part­ víst sum gongurúm og part­ víst sum parkeringsrúm, verður umskapað til eitt “stað”, har fólk síggja fram til at “dvølja” eina løtu. Tað skal tó nevnast, at tað er ein spíri at hómast mótvegis eini slíkari “staðargerð” av Vágsbotni, nevniliga hugna­ liga terassan frammanfyri Hvonn Brasserie. Hendan terassan skapar ikki einans eina virðisøking fyri Hvonn, men skapar eisini óbeinleiðis “positivar eksternalitetir” – eitt óbein­ leiðis meirvirði – til grann­ arnar í økinum, bæði tí at tænastan er har, men eisini tí at Hvonn er eitt tað kend­ asta “staðið” í Tórshavn í dag – millum yngri fólk kanska kendari enn Vágs­ botnur sjálvur. Eitt “stað” er ikki einans ein spurningur um eitt avmarkað fysiskt rúm, men somuleiðis um hvussu fólk ímynda sær hetta rúmið sum eitt stað. Bilarnir og fótgangararnir Men Vágsbotnur hevur ein stóran trupulleika, ið sam­ stundis er ein fyrimunur: Har er rættiliga stór ferðsla. Tað sama er galdandi á Dr. Jakobsens Gøtu, Tórsgøtu og fleiri øðrum gøtum í miðbýnum í Tórshavn: Miðbýurin er ein ævigur dystur millum bilar og fótgangarar, og kemur tað til skarpskeringar vilja fótgangararnir vanliga vera við undirlutan. Tað var rættiliga breið semja millum arkitektarnar, ið vóru savnaðir til fyrilest­ urin, um, at høga talið av bilum er avgerandi trupul­ leikin við Tórshavnar mið­ býi. Aftaná fyrilesturin hjá Gilla Trónd var eitt pall­ borðskjak, har nógv áhuga­ vert var uppi at venda. Við pallborðið sat m.a. býararki­ tekturin í Tórshavnar komm­ unu, Mikael Viderø, ið nevndi møguleikan fyri at skipa øll tey spjøddu par­ keringsplássini í miðbýnum í eitt ella fá sentral parker­ ingsøki. Hann metti, at ein fittur partur av ferðsluni í miðbýnum eru fólk, ið leita eftir fríum parkeringspláss­ um. Um einans eitt parker­ ingsøki var, vistu fólk hvar tey skulu fara, og harvið kundi ferðslan verið minkað munandi. Tað, ið tó ongantíð kom fram, er hvar eitt tílíkt risa­ parkeringspláss skal vera. Um bygningar verða bygdir á Skálatrøð, so er mest upp­ lagda staðið horvið, sam­ stundis sum parkeringstørv­ urin hevur vaksið seg upp­ aftur størri. Hvat vil man við miðbýnum? Tað stendur ikki reiðiliga greitt hvat man ynskir við Tórshavnar miðbýi. Summ­ ar røddir ynskja menning, aðrar varðveiting. Loysnin skal helst finnast onku­ staðni mitt ímillum, men tað kann gerast sera trupult at finna hendan gylta mill­ umvegin. Partvíst ynskir man minni ferðslu, men fyritreytin fyri menning er jú ferðsla – ant­ in talan er um bleytar ella harðar trafikantar. Atkomu­ leikin er jú tann parturin av góðleikunum í býnum, ið fáa allar hinar góðleikarnar at hanga saman. Ivi er sádd­ ur um framtíðar parkerings­ viðurskiftini, eins og eingin loysn er í eygsjón til hvussu man endaliga fær bilbukt við bilferðsluni í miðbýnum. Ókeypis býarbussar eru ein góð roynd, men ivaleyst má arbeiðast við at finna ein avloysara til Vágsbotn og Steinatún, tá ferðslan mill­ um Eysturbýin og Vestur­ býin skal avgreiðast. Summi nevna ein innara ringveg, meðan onnur nevna ein undirsjóvartunnil undir Havnar vág. Men um ikki politikarar­ nir vilja taka støðu til at loysa yvirskipaða ferðslu­ trupulleikan, so er spurning­ urin, um man ikki bara eigur at umskipa miðbýin til bústaðarøki og lata handl­ ar og stovnar flyta niðan í aðrar býlingar, ið hava meiri pláss. Býaratlas á breddanum Annars skal nevnast, at leingi væntaða býaratlasið hjá Tórshavnar kommunu kemur út 21. november. Tá verða góðar fyritreytir fyri einum breiðari kjaki um hvussu man ynskir at menna Tórshavn miðbý og hvørjar bygningar man ynskir at friða. Hóast Vágsbotnur ikki er so nógv í fokus hjá Tórshavnar kommunu sum onnur støð í miðbýnum, so verður staðið ferð eftir ferð drigið fram av arkitektum og geografum sum tað mest upplagda staðið at skapa eitt savnandi torg í Tórshavn. Men hvussu so við ferðsluni?