mánadagur 19. november 2007síða 13

13 viðmerkingar Nr. 212 - 1. november 2007 Í grein í Dimmalætting hin 1. juni 2007 varð sagt frá, at Landsstýrið á Ólavsøku 2007 ætlaði at broyta núver­ andi sjúkrakassaskipan við verandi 11 sjúkrakøssum til 1 landsfevnandi sjúkra­ kassa. Sagt varð frá, at politisku flokkarnir ikki vóru á einum máli um, hvussu fíggingin av kom­ andi sjúkrakassaskipan skuldi verða. Javnaðar­ flokkurin og Miðflokkurin søgdu, at sjúkrakassagjald­ ið skuldi gjaldast yvir skattin, meðan onkur flokk­ ur ikki hevði tikið endaliga støðu til spurningin. Í nevndu grein varð sagt frá, at samlaðu inngjøldini til sjúkrakassarnar vóru uml. 89 mó. kr. í 2005. Núverandi sjúkrakassa­ skipan vendir tunga endan niðureftir Sjúkrakassagjaldið eigur ikki framhaldandi at verða goldið sum ein ávís føst krónuupphædd, ið er eins høg hjá øllum inntøkubólk­ um. Tað er ikki rímuligt at láglønir arbeiðarar, fólka­ og fyritíðarpensjónistar, arbeiðsleys, lesandi v.fl., skulu gjalda líka nógv í sjúkrakassagjaldi sum fólk, ið hava høgar inntøkur. Landsins myndugleikar eiga at geva gætur, at rætti­ liga nógvir føroyingar hava lága løn. Yvirlit hjá Hag­ stovu Føroya vísir, at í 2004 vóru í alt uml. 12.000 persónar í Føroyum lág­ løntir – t.v.s. høvdu ársinn­ tøkur, ið lógu millum 75.000 kr. og 200.000 kr. Fólk við lágum inntøkum høvdu fingið ein tiltrongd­ an fíggjarligan lætta, um sjúkrakassagjaldið varð fíggjað gjøgnum landsskatt­ in. Fíggingin av sjúkrakass­ anum hevði á henda hátt vent sosialt rætt og hevði verið við til at smalka gjónna millum høgtlønt og lágtlønt. Fígging av nýggju sjúkrakassaskipanini Skattalættin, ið samgongan ætlar at lata fyri árið 2008 kr. ­ sum er í alt uml. 85 mió. kr. fer ætlandi enn einaferð í serligan mun til tey við høgum lønum. Hes­ in skattalætti, ið vendir sosialt skeivt, eigur at verða strikaður. Heldur politiski meirilutin fram­ haldandi, at landskassin hevur ráð at lata fíggjar­ ligar lættar í 2008, eigur fíggjarligur lætti í staðin at verða latin Føroya fólki sum avtøka av núverandi sjúkrakassagjaldi. – hetta soleiðis at sjúkrakassa­ gjaldið frá og við 2008 verður goldið yvir lands­ skattin. Verður sjúkrakassin fíggjaður yvir landsskattin at rokna frá ársbyrjan 2008, fáa allir borgarar í landinum fíggjarligan lætta – ein fíggjarligan lætta sum hevði munað mest hjá teimum mongu lágløntu, ið sjálvsagt hava mest brúk fyri almennum fíggjar­ ligum lættum. Sjúkrakassin eigur at verða goldin gjøgnum skattin limur í Suðurstreymoyar Javnaðarfelag IngrId S. HenrIkSen Fríggjakvøldið 16. novemb­ ur 2007 vóru vit nakrar gentur í aldrinum 15­19 ár úr Havn, ið fóru á konsert í Mentunarhúsinum í Fugla­ firði. Vit høvdu teknað okkum at koyra við bussi úr Havn til Fuglafjarðar og heimaftur – hildu vit. Tá vit spurdu busssjafførin, nær hann koyrdi heimaftur, svaraði hann, at hann koyrdi aftur til Havnar aftan á konsertina, men at hann ikki visti ikki heilt, nær hon var liðug. Vit fóru so glaðar til konsert og hugnaðu okkum óført, men um eitt tíðina, tá konsertin var liðug, og vit ætlaðu okkum heim, var eingin bussur at síggja nakrastaðni. Vit spurdu fyriskipararnar av kon­ sertini, um tey vistu nakað um nakran buss til Havnar, men tað vistu tey ikki. Tey ringdu til sama mann, sum vit høvdu koyrt við – tað nummarið, ið stóð á plakat­ ini fyri konsertina ­ men hann svaraði, at hann koyrdi ikki aftur til Havnar í kvøld. Har stóðu vit so, nakrar gentur, sum skuldu til Havnar, við ongum farti heim. Hvat skuldu vit gera mitt á nátt í Fuglafirði við ongum, sum vit kendu í nánd at sova hjá? Vit vóru strandaðar! Tíbetur var ein av vakt­ unum, ið skuldi til Havnar hetta sama kvøldið, so vit sluppu heim við honum (takk fyri túrin heim), men vit eru tó samdar um, at tað er ótrúliga vánaligt og ótrygt, at ein ikki kann hava álti á, at bussurin koyrir heim aftur aftan á konsertina. Hvussu kunnu foreldur lata børn síni fara á konsertir o. a. av bygd, tá viðurskiftini eru so illa skipað? Vit fara í hvussu so er at hugsa okkum væl um, áðrenn vit fara av bygdini á konsert aftur, og tað er spell, tí henda kon­ sertin í Mentunarhúsinum var í øllum førum rættiliga góð. Vit eru ikki heilt vísar í, hvør hevur ábyrgdina av hesum, men í øllum før­ um má størri ábyrgd vísast, tá koyrt verður við ungum fólki. Jóhanna Magnusar­ dóttir, Sigrið Mikkjals­ dóttir, Marin Búadóttir og Birita Danielsen Strandaðu í Fuglafirði á nátt Pressan er ein fantastiska týðandi partur av okkara demokratisku samfelags­ skipan. Stundum hevur hetta týdningarmikla organið tó dekan og góðan hug at dyrka konfliktir, sum pressan fyri stóran part livir av at lýsa. Onkuntíð eisini konfliktir, ið ikki eru har. Tak til dømis hetta fólkatingsvalið, ið júst er farið afturum. Ikki tykkum at siga: í Sambandsflokkinum eru vit Himmals fegin um úrslitið. Eitt av okkara valevnum vann annan sessin, og nú hava vit fingið enn ein góðan pall at reka okkara politikk á. Nú ber endiliga til at fáa javnvág í aftur tað, sum í Fólkatinginum frættist úr Føroyum og um Føroyar. Ríkisfelagsskapurin, ið vit hava sammett við ein urtagarð, hevur aftur fingið ein urtagarðsmann, ið veruliga hevur áhuga fyri at fáa gróður í aftur garðin. Hetta valið fall so mikið væl út fyri okkara flokk, at vit eru komin í eina lyklastøðu. Tað er okkara fólkatingsmaður, ið tryggjar, at Fogh­stjórnin heldur fram. Okkara flokkur er ikki hann, ið skrykkir teppið undan einari borgarligari stjórn. Kundi meira enn so hent, at júst Edmund Joensen fer at vera landi sínum eitt gott og virðis­ mikið umboð og stjórnini í Keypmannahavn ein góður samstarvsfelagi. Eisini hetta fegnast vit í flokkinum um. Men tað er sjálvandi ikki nøkur konfliktsøga, ið pressan hevur nakran sum helst áhuga fyri. Tveir og ein hálvan minuttir eftir, at góða og positiva úrslitið av valinum varð greitt, ráddi um at koma við tí negativa og keðiliga. Nú var tað bráddliga ein trupulleiki, at Edmund Joensen og ikki Kaj Leo Johannesen varð kosin fólkatingsmaður. Álvaratos tit, sum stýra vinklunum í pressuni. Eingin tykkara fær for­ mannin í Sambands­ flokkinum at harmast um, at flokkurin hevur havt eitt kanónval. Í okkara flokki snýr tað seg fyrst og fremst um politikkin. Alt annað – eisini persónar og nøvn – er sekundert. Í tí sama positiva anda­ num, sum hetta lesarabræv er skrivað, takki eg øllum tykkum, sum valdu Sam­ bandsflokkin á fólkatings­ valinum. Hvør einasta sambandsatkvøða fer nú at vinna ávirkan og virka fyri úrslitum. Eisini ein hjart­ ans tøkk til tykkum mongu, sum á onkran hátt hjálptu flokkinum til hetta úrslitið. Valevnini fáa eisini eina inniliga tøkk fyri innsatsin. Seinasta og størsta blóm­ an fer til nýggja urtagarðs­ mannin. Tillukku Edmund, og góðan arbeiðshug. Góður urtagarðsmaður fer nú til verka Í Føroyum skulu vit hava nøktandi brúkaralógir, ið verja okkum sum brúk­ arar og tryggja okkum okkara sjálvsagda rætt í brúkaramálum Keypir tú eina vøru ella tænastu, sum ikki er í lagi, er tað seljarin einsamallur, ið stendur til svars fyri tær sum brúkara. Ongastaðni kann seljarin geva nøkrum øðrum skyldina. Onga­ staðni uttan í Føroyum! Vit hoyrdu í Degi og Viku herfyri um sjónvarps­ hyggjara í Streymnesi, ið ikki var nøgdur við tænast­ una frá Kringvarpi Føroya, tí har bara kavarok á skíggj­ anum. Hyggjarin kærir sína neyð fyri Kringvarp­ inum og boðar frá, at hann ikki vildi gjalda, tí hann fær ikki røttu tænastuna. Men sum so mangan í føroyskum brúkaramálum, so skákar seljarin sær und­ an ábyrgdini, tí Kringvarp­ ið gav bara eini aðrari fyri­ tøku skyldina – í hesum føri Føroya Tele – og soleiðis syrgdi Kringvarpið fyri, at hyggjarin varð sendur í æviga ringrás við síni kæru, eins og fleiri undan honum. Hetta er sjálvandi bæði órímiligt og púra burtur­ við! Tí keypir tú eina vøru ella tænastu, sum ikki er í lagi, so er tað seljarin – í hesum føri Kringarp Før­ oya – sum skal tryggja tær góðskuna. Tað er líka mikið, hvaðan seljarin fær sína vøru, ella hvørja avtalu, hann hevur við annan part. Hann skal veita tær tað, tú rindar fyri, ella geva tær peningin aftur. Men soleiðis er ikki í Føroyum, og tíðin er kom­ in at bøta um hetta óskilið. Tíðin er komin, at vit brúk­ arar fáa neyðugu lóggáv­ una, ið skal verja og trygg­ ja okkum okkara sjálv­ sagda rætt í brúkaramálum. Sum formaður í Brúkarasamtakinum í fleiri ár havi eg vitanina og royndirnar at vinna okkum hesar sømdir. Eg eri rætti maðurin á tingi at arbeiða fyri hesum máli, sum við­ kemur tær og mær – ja, sum viðkemur okkum øllum í gerandisdegi okkara. ­ vel ein mann, sum torir Bilar ella blæur – seljarin ræður Tj´ðveldi Petur í gong Val Lesið - so eru tit við formaður í Sambandsflokkinum kaj Leo joHannSeSen Val