fríggjadagur 4. mai 2001síða 6

gult11 cyan11 magenta11 svart11 10 Nr. 85 - 4. mai 2001 gult10 cyan10 magenta10 svart10 Frá fríggjadegi 4. mai til hósdagin 10. mai Fres – av Eiði Fríggjakvøldið kl. 18.30 Skaðastovan "Tað bera salt" Leygardagin klokkan 20 fer TV3 undir eina nýggja amerikanska actionraðsending. Eitt flogfar neyðlendir í Amazonas frumskóginum, tá ódnarveður knappliga brestur á. Eitt bjargingarlið vinnur fram til vanlukkustaðið, men ger bara tað mest neyðuga og sleppur sær síðani avstað aftur, av tí at frumskógurin ikki er eitt trygt stað hjá fólki at vera. Tá bjargingarliðið er farið, rakna seks ferðafólk við aftur eftir at hava verið utt- an vit. Tað tykist sum listin blómar í Føroyum: heili 4 sjónleikir á palli í senn, 39 stuttsøguhandrit verða latin inn til kapping um, hvør er best, stórt Prix Føroyar tiltak í Norðurlandahúsinum og ivaleyst mangt annað eisini. Útvarp og sjónvarp royna sum frægast at kunna um hetta. Ein morgun var leikari úr Klaksvíkar Sjónleikara- felag og greiddi væl frá teirra leiki og tað at spæla sjónleik í heila tikið, m.a. at vit vilja hava undirhald og ikki sovorðið har vit noyðast at taka støðu. Havi tó onki hoyrt um leikin á Strondum ella »Músafelluna« í Havn, men møguliga hevur okkurt verið. Malan Johannessen hevur gjørt sending um sjónleikaraveteranin Linu Larsen, ein deiliga avslapp- andi sending, har greitt varð frá í frið og náðum. Tá ið sendingar verða gjørdar, er mangan sovorð- ið hóvasták við mikrofonum og filmstólum, at tú næstan noyðist at leggja teg afturá, tí at tú er um at gerast í ørviti. Komið í hesum sambandi at hugsa um donsku sjónvarpsrásina DK4, sum hevur sum aðalmál at upplýsa og at ger hetta á slíkan hátt, at fólk sleppa at tosa seg liðug. Tað er so mangan, tá ið eg lurti eftir samrøðum, at eg aftaná havi fleiri spurningar, sum eg vil hava svaraðar. Eitt dømi var nú ein dagin, tá ið útvarpið tosaði við løgfrøðing úr Undirvísingar- og Mentamálastýrinum um val av skúlastýri. Har valdar ruðuleiki í reglugerðini, eingin ivi um tað, umframt tað høpisleysa í at sam- búgvandi pápar ikki hava rætt at ávirka skúlagongdina hjá børnum sínum, so eru føroysk foreldur býtt upp í 1. og 2. flokks foreldur, av tí at sambúgvandi foreldur, ið hava búð niðri og hava eina for- eldraavtalu haðani, kunnu velja og veljast til skúlaráðini. Hetta spurdi tíðindamaðurin ikki um, heldur ikki um tað er rímuligt at broyta lógina, tá ið hjúnarbands- lógin frá 1928 als ikki livir upp til nútímans krøv. Tá ið tú lurtar eftir útvarpi eru ongar myndir sum órógva, so tú leggur teg meira eftir, hvussu alt verður framborið. Havi fleiri ferðir hesa vikuna leita mær ráð í føroysku orðabókini, m.a. ein dagin útvarpið boðaði frá, at nú var klekingardepil settur á stovn. Eg, mítt býtta fyl, helt í fyrstani, at nú fór Annfinn Brekk- stein á Velbastað at byggja út, men av samanhanginum gitti eg at enda, at tað hevði okkurt við KT-vinnu at gera. Eg fann ikki orðið í orðabókini, so allarhelst er hetta spildurnýtt orð, eg fari helst leingi at fáa associatiónir til egg, tá eg hoyri orðið í framtíðini. Orð, ljóð og tónalag er fangandi, tá ið tað verður væl framborið. Munur er á Hans Tórgarð og Jens Paula Heinesen. Báðir lesa upp í útvarpinum, himmalvíður munur er á tí friðarliga Hans Tórgarð og tí harðmælta Jens Paula við teim- um eyðkendu rungandi r´unum úr Vágum. Mær dámar betur Jens Paula, møguliga er tað tí, at mær dámar betur søgurnar hjá honum, men eg haldi eisini at Hans Tór- garð er í so lívleysur, tá ið hann lesur. Jógvan Arge hevur havt frálík- ar sendingar úr Moskva, eg var so skjót í seinasta ummæli, at finn- ast at honum, tí at hann ikki brúkti henda møguleikan at gera sending um Moskva, men tað hevur hann gjørt, og tær vóru spennandi at lurta eftir. Fyri fleiri árum síðani funnu vit útav, at vit kundu spæla plátur ella fáa eitt band eitt ljóða sum ”músarøddir”, tað eru gomul tíð- indi, men í útvarpinum er hetta framvegis spildurnýtt, nærum hvør einasta barnasending brúkar hesar avskeplaðu røddirnar. Haldi mangan at børn, sum ringja til út- varpið, ikki skilja hendan fitta fýrin við tí løgnu røddini. Tað er stuttligt og mennandi fyri børn, at sleppa at tosa og síggja seg sjálvi í útvarpi og sjónvarpi, men t.d. sendingin ”Fres” nøktar ikki tørvin hjá børnum, her má arb- eiðast meira miðvíst við at skapa góðar barnasendingar til ymiskar aldursbólkar. So hevur ísraelski diplomatur- in í Danmark verið her. Frætti í bløðunum at bert Dagblaðið hevði verið á tíðindafundi, og at útvarpið at enda hevði tikið seg saman og hevði havt eina sam- røðu við hann. Eg hoyrdi hesa samrøðu og fekk tað fatan, at tað bert vóru fólkaflokspolitikarar, ið høvdu bjóðað honum vælkomn- um. Ørindi hansara vóru sjálv- andi at sjarmera seg inn hjá okk- um , og tað eyðnaðist honum so væl, at útvarpsmaðurin næstan bað um umbering, tí hann mátti spyrja onkrar politiskar spurning- ar, og diplomaturin dugdi sítt arb- eiði til fulnar og svaraði á diplo- matiskan hátt. Las í seinasta blaðið hjá ”Folk- ekirkens Nødhjælp”, at donsk sendinevnd hevur verið í Ísrael og í palestinsku økjunum har. Tað vóru ”Det mellemkirkelige Råd”, ”Det økumeniske Fællesråd” og ”Folkekirkens Nødhjælp”, sum hava sent hesi umboð avstað, og aftaná hava tey so tosað við Mog- ens Lykketoft um m.a. viðurskift- ini hjá teimum umleið 120.000 kristnu har og annars givið frá- greiðing um støðuna í økinum. Eitt av tí, ið dentur varð lagdur á, var at arbeiða fyri, at handilsav- talan millum Ísrael og ES skuldi vera hildin, har eitt krav í hesari avtalu er at halda mannarættindi. Hetta kundu føroysk tíðindafólk havt í huganum, nú Bjarni Djuur- holm ætlar at gera fríhandilsavt- alu við Ísrael. Spurningurin er so, um tað var rætt at fjølmiðlarnir ikki fóru á tíðindafund, tað er ein spurningur um at tiga í hel ella at tosa í hel. Sjónleikur og annar leikur. Fangað í Amazonas Leygarkvøldið kl. 19.00 Red Corner Sunnukvøldið kl. 20.00 Marna Jakobsen ummælir: Sunnukvøldið kl. 20.00 Týskvøldið kl. 19.00 FISKIVINNUTÍÐINDI 71 bátar seldu 19 tons um gólvsøluna hjá Fiskamarknaðinum mikudagin. Av hesum vórðu 10 tons seld í Vági, meðan hini níggju vórðu seld í Sørvági Sýslu- nummar Skipanavn Reiðskapur kilo FD 136 Lilja snella 398 FD 380 Amanda snella 396 FD 89 Høvdin snella 417 FD1140 Eyðin snella 388 KG 888 Rannvá snella 348 TG 10 Evi snella 184 TG 159 Vesturbúgvin snella 173 TG 184 Ørvur snella 114 TG 185 Egil snella 212 TG 201 Britt snella 74 TG 227 Edvør lína 449 TG 26 Majbritt snella 333 TG 283 Herdis snella 386 TG 303 Richard í smiðjuni snella 154 TG 310 Sjóriddarin snella 215 TG 339 Báran snella 137 TG 347 Knúkin snella 281 TG 349 Trý drangur snella 247 TG 376 Dúgvan snella 161 TG 397 Kvikk snella 192 TG 40 Kambur snella 273 TG 401 Barbara snella 182 TG 435 Jórun snella 159 TG 471 Núpur lína 463 TG 487 Topas snella 180 TG 495 Egil m snella 179 TG 514 Keldafossur snella 111 TG 522 Grammur snella 242 Sýslu- nummar Skipanavn Reiðskapur kilo TG 523 Sóley snella 238 TG 55 Bláaberg snella 147 TG 555 Ann mari snella 175 TG 56 Marian m. snella 228 TG 562 Todnes snella 125 TG 576 Svanur snella 234 TG 620 Bergur II snella 388 TG 622 Varðin snella 223 TG 631 Skarstein snella 1.130 TG 670 Víkaberg snella 202 TG 731 Annie m/b snella 377 TG 744 Marjun snella 424 TG 75 Nemo snella 344 TG 797 Norðfarið snella 312 TG 808 Poul S. snella 286 TG 91 Stjørnan snella 192 TN 149 Ørvur snella 385 TN 912 Heine snella 305 TN 976 Finnurin snella 186 VA Anny snella 221 VA Álkan snella 221 VA 105 Barið snella 169 VA 109 Ella snella 312 VA 111 Sigga snella 321 VA 143 Thurid snella 447 VA 164 Niklái snella 285 VA 190 Sjóberið snella 343 VA 192 Havfrúgvin snella 187 VA 221 Carina snella 322 VA 242 Suðurfarið snella 209 VA 245 Sunnvá snella 167 VA 251 Elvira m/b snella 145 VA 269 Anna Maria m/b snella 184 VA 28 Álitið snella 214 VA 294 Nestangi snella 477 VA 300 Cemary m/b snella 492 VA 324 Skarvur snella 374 VA 327 Fortuna m/b snella 172 VA 34 Dunga Hans m/b snella 326 VA 350 Sirið snella 261 VA 60 Dáva Dánjal snella 208 VA 66 Gunnvá snella 236 VA 82 Raðnes snella 269 Vørunavn kilo Brosma 0 64 Hýsa 0 17 Hýsa 2 69 Hýsa 3 264 Hýsa 4 18 Havtaska 0 3 Kalvi 1 63 Longa 2 5 Longa 5 2 Skrubba 2 Steinbítur 5 Svartkalvi 0 12 Toskur 1 21 Toskur 2 478 Toskur 3 5.451 Toskur 4 8.421 Toskur 5 3.834 Upsi 0 307 Upsi 2 49 Upsi 3 92 Upsi 4 28 Upsi 5 85 Gólvsølan Íslendska fyritøkan Balcan ehf hevur gjørt ein fimm ára sáttmála við Lithauia um fiskidagarnar á Flemm- ish Cap. Eitt íslensk skip, “Atlas” hevur júst flaggað til Lithavia og eitt annað skip skal eisini flaggað út, tá er trolarin “Eyðborg” frá Hrísey. Eigarin av Balcan ehf, Sigurður Sigurgeirsson sig- ur í samrøðu við Inter Seafood.com, at litavar eiga 577 fiskidagar á Flem- mish Cap og 3-400 fiski- dagar í Barentshavinum og felagið hevur nú rætt at nýta hesar dagar. Atlas byrjaði á svart- kalvaveiðu um 12 mars og fór síðan á rækjuveiðu á Flemmish Cap nakað seinni. Hann hevur verið inni og landað 200 tons av rækjum og er nú aftur farin á svartkalvaveiðu á Flem- mish Cap. je Íslendskt felag fær litauisku fiskidagarnar Trondheim(NTB) Út- lendskir ferðamenn í Noregi fiska eini 15.000 tons af fiski um árið. Og hetta svarar til eitt virði af 200 milliónum norskum krónum, vísir ein frágreið- ing frá universitetinum í Tromsø. – Eg eri bilsin yvir, at talan er um so stórar nøgd- ir, sigur Jan Skjærvo, aðal- skrivari í Norges Fiskerlag. –Vit hava hoyrt so nógvar gitingar um hvussu nógv ferðafólk fiska í Noregi og tí vildu vit hava eina óhefta kanning av hesum. Vit hava einki í móti at ferðafólk veiða fisk, sigur Skjærvo, sum sigur, at Fiskerlaget fer at viðgera hesar nýggju upp- lýsingar í næstum. Nøgdin svarar til at sum eitt nýmótans stórt fiska- virki hjá Findus virkar um árið. Hvat norðmenn sjálvir fiska í frítíðini er ikki við í kanningini je Ferðamenn veiða fyri 200 mió kr. Kendi umhvørvisaktivist- urin Paul Watson skuldsetir norðmenn fyri at útflýta ólógliga hvalatvøst til Japan. Hann sigur seg hava prógv fyri hesum, men vil ikki leggja prógvini fram fyri norsku vevsíðuni Intra- fisk, sum ber tíðindini í gjár. – Vit eru í móti allari handilsligari hvalaveiðu og tað er okkum líka mikið, at Noreg hevur minkað um talið av sildrekum, sum loyvt er at veiða. – Japan vil keypa alt tað tvøst teir kunnu fáa hendur á uttan fyrilit til moral ella um hetta er lógligt. Vit hava prógv fyri gjøgnum DNA kanningar, at norskt sild- rekatvøst er at fáa í ja- panskum handlum. Tað fæst eisini finnhvala og bláhvalatvøst í japanskum handlum, sigur Paul Wat- son. je Watson skuldsetir norðmenn fyri ólógligan útflutning Jústinus Leivsson Eidesgaard Íslendskir línumenn eru ill- ir inn á íslendsku myndug- leikarnar, tí teir hava givið føroyingum og norðmonn- um fiskirættindi eftir brosmu, longu og blálongu í býti við kvotur til ís- lendskar trolarar og nóta- bátar í Barentshavinum og við Føroyar. Íslendsku línubátarnir eru illir um, at teir ikki fáa nakað burtur hesum kvotu- býti, men aðrir partar av íslendska flotanum vinna upp á hetta, skrivar norska vevsíðan Intrafish. Loynikróksavtalan, sum steðgaði íslendskum og føroyskum trolarum at fiska óskipað í Loynikrók- inum, gevur íslendskum trolarum loyvi at fáa kvotur frá norðmonnum, kvotur, sum teir hava vunnið vegna søgulig rættindin, tí teir hava veitt í Loynikrókinum. Afturfyri hesa avtalu sleppa føroysk og norsk línuskip at veiða í íslendsk- um sjógvi. Hetta ber eisini við sær, at íslenskir nóta- bátar og trolarar hava fing- ið munandi betri rættindir í føroyskum og norskum sjógvi. – Vit hava ikki bara givið norðmonnum kvotur, vit hava eisini givið teimum heilar fiskigrunnar heilt fyri seg sjálvan. Í tíðar- skeiðnum februar til mai eru íslendskir línubátar upptiknir av at fiska tosk, steinbít og hýsu á innaru leiðunum og tá skúma før- oyingar og norðmenn róm- an av longu og brosmu á ytru leiðunum, sigur Petur H. Pállsson, sum umboðar íslendsku línubátarnar. – Tað er ein sannroynd í línuveiðu, at tann sum kem- ur fyrst á eina leið, fær mesta fiskin. Tá umstøð- urnar hjá okkum eru til at fara á ytru leiðirnar í summar, so er einki at fara eftir, sigur Petur H. Pálls- son. – Vit lata ein part av okk- ara fiskikvotu fyri at ís- lendskir trolarar skulu fáa kvotur í Barentshavinum og hesir trolarar nýta bert ein part av hesum kvotum. Pállssson heldur, at tað er órættvíst at nótabátarnir ikki sjálvir gjalda fyri tey rættindi teir fáa í før- oyskum sjógvi við at givið føroyingum størri rásarúm í íslendskum sjógvi at veiða lodnu og sild, heldur enn at sleppa føroyskum línubát- um í íslendskan sjógv. Illir inn á føroyskar og norskar línumenn Íslendingar illir inn á føroysk fiskirættindi