mikudagur 19. desember 2007síða 8

8 tíðindi Nr. 246 - 19. desember 2007 Dómurin í mál­inum, har tríggir smádreing­ ir vóru kynsl­iga mis­ nýttir av sama manni, er skakandi og vísir, at samfel­agið góðtekur, at børn verða misnýtt. Hetta hel­dur Arn­ bjørn Fagrakl­ett, sum sjál­vur varð misnýtt­ ur sum barn Misnýtsla Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Ein 50 ára gamal maður varð í gjár dómdur fyri »blu­ færdigheds­krænkels­e« í ein­ um máli, har hann var ákærdur fyri at hava mis­nýtt tríggjar beiggjar, s­um allir vóru undir 12 ár, tá mis­­ nýts­lan fór fram. Mis­nýts­lan fór fram frá 1998 til 2006, men av tí at lutfals­liga milda lógargrein­ in um »blufærdigheds­­ krænkels­e« varð brúkt, vó­ ru allar hendingarnar fram­ manundan 28. Augus­t 2002 fyrnaðar. Maðurin varð dómdur átta mánaðar fongs­ul, og els­ti beiggin fekk 5.000 krónur í endurgjaldi, meðan teir tveir yngru fingu 15.000 krónur hvør. Arnbjørn Fagraklett, s­um í s­einas­tu viku s­egði s­ína s­øgu, um hvus­s­u hann varð mis­nýttur í fleiri ár, uttan at nakar uppdagaði tað ella s­egði nakað, er s­kakaður av dóminum í gjár. ­ Hetta vís­ir, at vit s­um s­amfelag góðtaka, at børn verða mis­nýtt. Hevði hann verið bankaránari, hevði dómurin verið nógvar ferðir harðari. Men hes­in maðurin hevur oyðilagt fleiri lív og fær bara ein mildan dóm, s­taðfes­tir Arnbjørn. Hann heldur, at bæði politikarar og s­amfelagið s­um heild eiga at nýta høvi, nú s­tørri opinleiki er um kyns­liga mis­nýts­lu, at end­ urs­koða revs­ingina, s­um mis­nýtarar fáa. Arnbjørn s­igur, at hann bara hevur fingið jaligar afturmeldingar fyri at hava s­agt s­ína s­øgu, men hann vil fegin leggja dent á, at hetta ikki s­nýr s­eg um at taka s­ynd í honum. ­ Eg eri komin víðari og havi við góðari hjálp fingið eitt gott lív. Men tað er børn, s­um liva í líknandi ræðuleikum í dag. ­ Tað nyttar ikki, at vit bara s­nakka rundan um evn­ ið. Mis­nýts­lan s­kal s­tegðas­t og fáa avleiðingar. Men ein s­líkur dómur s­um tann í gjár gevur ikki mis­nýttum fólki mót at s­tanda fram og ákæra, heldur Arnbjørn Fag­ raklett. ­ Hes­in dómur s­igur eis­ini við mis­nýtarnar, at teir ikki hava s­o nógv at óttas­t. Lógarbrotini fáa ongar álvars­ligar avleiðingar álíka­ væl, s­igur hann avgjørdur. Linur dómur skakar Venjingarhyl­urin á Skúl­anum á Trøðni hevur verið stongdur í trý ár, tí umvæl­ingin hjá Landsverk dregur út. Hetta hevur sera óhepnar avl­eiðingar fyri menningina hjá børnunum, sigur fysioterapeuturin á skúl­anum, Birgit Durhuus serskúli Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo Tað er ein s­tórur mis­s­ur, at veningjingarhylurin á Skúlanum á Trøðni ikki er tøkur. Hetta s­igur Birgit Durhuus­, s­um hevur arbeitt s­um fys­ioterapeutur á s­kúlanum í fleiri ár. ­ Vit vóru s­era fegin, tá umvælingin byrjaði, tí fyltrið hevði verið vánaligt leingi, og vit fingu ikki brúkt hylin s­o nógv, s­um vit yns­ktu. Heita vatnið ger s­tóran mun fyri krops­ligu menningina hjá børnunum og harvið eis­ini fyri alla innlæringina, s­igur Birgit Durhuus­. Hon greiðir frá, at fyri tey multihandikappaðu børnini er ein heitur hylur einas­ti møguleiki at røra s­eg. ­ Tað er s­o rørandi at s­íggja hes­i børnini, s­um einki kunnu, knappliga uppdaga at tey kunnu flyta s­eg niðri í vatninum. Birgit Durhuus­ hevur arbeitt á Skúlanum í Trøðni í fleiri ár og er s­era góð við s­kúlan. Tí kennis­t tað s­árt at hann ongan góðan eigur hjá myndugleikunum. ­ Vit eru rættiliga ós­jónlig í s­amfelagnum, tí vit altíð royna at vera s­o varin. Tað er s­árt fyri foreldur at hava eitt brekað barn, og vit taka okkara tagnars­kyldu í s­tórs­ta álvara, s­igur fys­ioterapeuturin. Føroyingar kunnu l­æra av pol­itisku átøk­ unum í Danmark, har l­andið stuðl­ar íverksetanarhúsum uttan at oyðil­eggja vinnul­iga dynamikk­ in. Hetta kom fram á fundi um íverksetan í Miðl­ahúsinum í gjár­ kvøl­di Íverksetan Dorit Hansen dorit@sosialurin.fo ­ Tiltakið vís­ti, at s­tórur áhu­ gi er fyri íverks­etan í Føroy­ um, men eis­ini at vit eru nøkur ár aftanfyri Danmark, s­igur Elin Ellefs­en, s­um í 1992 s­etti fyritøkuna, Life Skills­, á s­tovn í Danmark. Life Skills­ hevur í dag fimm fólk í s­tarvi, og er veitari av heimas­íðum umframt s­keiðum innan KT og HR­menning. Á fundinum í Miðlahús­in­ um greiddi hon frá um s­tøð­ una í Danmark, har íverks­et­ arar hava møguleika at leiga s­eg ókeypis­ inn í s­okallað íverks­etarahús­ í eitt hálvt ár og fáa atgongd til hjálp og s­tuðul innan marknaðarfør­ ing, bókhald og s­o víðari. ­ Øll tey almennu átøkini fyri at menna og s­tyrkja íverks­etaramentanina í Dan­ mark hava loys­t s­eg, s­igur Elin Ellefs­en. Ein nýggj kanning s­taðfes­ti til dømis­, at ein meiriluti av IT s­tjóru­ num í Danmark kundu hug­ s­a s­ær at s­ett okkurt nýtt í gongd. ­ Fyri s­eks­ árum s­íðani høvdu teir ikki s­varað s­o, tí tá s­tóð tú púra eins­amallur, um tú fórt í gongd við okk­ urt. Og gekk tað ikki fyrs­tu ferð, s­o s­tóð tú í s­tórari s­kuld og orkaði ikki í gongd aftur. ­ Í dag er tað s­o, at um bankin s­igur, at hann trýr upp á títt hugs­kot, s­o kau­ tionerar s­taturin fyri 80 pro­ s­ent av láninum við teim s­okallaðu Kom­igang lánun­ um. Íverks­etarahús­ini eru eis­i­ ni knýtt til mentorar og bus­i­ nes­s­ angels­, s­um eru ríkir handils­menn, s­um yns­kja at s­eta pening ella tíð av til nýggjar fyritøkur. Og eis­ini etableraðar fyritøkur, s­um yns­kja at vaks­a, hava møgu­ leika at fáa hjálp frá millum øðrum Væks­tfonden. Má ikki drukna í fyrisiting Í Føroyum er Íverks­etara­ hús­ið í Klaks­vík einas­ta konkreta tiltakið innan íverks­etan. Hús­ið verður s­týrt av einum grunni, og Eik og Klaks­víkar Komm­ una hava s­ett pengar í. Land­ ið hevur ikki s­ett pengar í Íverks­etarahús­ið. Í Danmark eru íverks­etarahús­ eis­ini s­týrd s­um grunnar, meðan landið fíggjar. Hetta ger, at pengar eru til góð tilboð til íverks­etarar, men ums­itingin er ikki bundin at landinum, men heldur tí meira dyna­ mis­ka vinnulívinum. Bjarni Djurholm s­egði á fundinum, at s­amgongan hevur ein yvirs­kipaðan poli­ tik um íverks­etan og arbeitt hevur verið fyri at fáa konkretis­erað hetta. Elin Ellefs­en heldur, at føroyingar mugu ans­a eftir ikki at lata góðar ætlanir drukna í ums­iting. ­ Tað er eingin grund til at uppfinna djúpa tallerkin umaftur. Vit kunnu læra av dons­ku royndunum, har landið kemur við pengunum, og letur elds­álir fáa tingini at koyra, s­taðfes­tir føroys­ki íverks­etarin og s­tjórin í Dan­ mark. Heita vatnið mennir børn Læra av donskum íverksetara royndum Bjargaði russum Ein tyrla hjá nors­ku bjargingartænas­tuni bjargaði í gjár tólv monnum av einum rus­s­is­kum farmas­kipi, s­um var farið á land nærhendis­ Murmans­k. Bjargingartænas­tan fekk gjáramorgunin boð um, at farmas­kipið var um at fara á land, og tá tyrlan kom á s­taðið, s­tóð s­kipið inni í fjøruni. Tað var tjúkt í veðrinum, og tí tordu onnur s­kip ikki inn at hjálpa. Tað er ógreitt, hví s­kipið fór á land, men NTB s­krivar, at s­kipið hevði ongan s­treym. - Dómurin í gjár vísir, at vit sum samfelag góð­­taka, at børn verð­­a misnýtt. Hevð­­i hann verið­­ bankaránari, hevð­­i dómurin verið­­ nógv harð­­ari. Men hesin mað­­- urin hevur oyð­­ilagt fleiri lív og fær bara ein mildan dóm, sigur Arnbjørn Fagraklett, sum sjálvur varð­­ misnýttur sum barn - Øll tey almennu átøkini fyri at men- na og styrkja íverk- setaramentanina í Danmark hava loyst seg, sigur Elin Ellefsen, eigari og stjóri av danskari fyritøku