mánadagur 14. januar 2008síða 14

14 tíðindi Nr. 9 - 14. januar 2008 Føroyskir politikarar hava enn ongantíð gjørt eina breiða langtíðarsemju, sum bæði fevnir um andstøðuflokkar og rennur yvir meira enn eitt valskeið og harvið brýtur tann vanliga tíðarhorisontin. Breiðar langtíðar­ semjur eru sostatt eitt púra ókent fyribrigdi í føroyskum politikki. Avleiðingin av hesum er, at tað er torført hjá tí politisku skipanini at planleggja fornuftigt og rationelt, heldur Jóannes N. Dalsgaard, samfelagsfrøðingur Politikkur Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo - Politiska mentanin í Før­oy- um er­ eyðkend av, at and- støðan pr­. automatik er­ úti- fr­yst fr­á øllum avtalum, sum samgongan ger­. Besta dømið um hetta er­, tá Edmund Joensen bleiv spur­dur­, hví hann skifti meining í spur­ninginum um 266b. Or­søkin var­, at hetta uppr­unaliga var­ eitt andstøðuuppskot, og tí kundi hann ikki taka undir­ við tí. Hetta sigur­ Jóannes N. Dalsgaar­d, samfelagsfr­øð- ingur­, um politiska ger­and- isdagin í Før­oyum. Fakta er­, at før­oyskir­ polit- ikar­ar­ enn ikki hava gjør­t nakr­a br­eiða semju millum allar­ teir­ stór­u flokkar­nar­, sum eisini er­ galdandi aft- aná næsta val. Man ar­beiðir­ tískil bar­a innanfyr­i kar­mar­nar­ av tí til eina og hvør­ja tíð vir­kandi samgongusamstar­vinum, og tíðar­kar­mur­in r­økkur­ bar­a fr­am til komandi val. Flokkar­nir­ binda seg ongan- tíð longr­i enn í mesta lagi 4 ár­. Hetta mer­kir­, at møguleiki er­ ikki fyr­i langtíðar­plan- legging á nógvum týðandi økjum í før­oyska samfel- agnum. Avleiðingin er­, at kontinuitetur­ og stabilitetur­ ikki eyðkenna før­oysku skipanina. Fyrimunir við breiðum avtalum Politiska skipanin í Dan- mar­k hevur­ ment eina sið- venju, har­ langtíðar­avtalur­ millum allar­ teir­ stór­u flokk- ar­nar­ javnan ver­ða gjør­dar­. Fleir­i umfatandi øki er­u tí stýr­d sambær­t avtalum, ið r­enna yvir­ fleir­i valskeið. - Í Danmar­k síggja vit javnan stór­ar­ samr­áðingar­ millum politisku flokkar­nar­. Hetta er­u í ver­uleikanum samgongusamr­áðingar­, sum ver­ða før­dar­ mitt í val- skeiðnum. Jú stør­r­i peninga- upphæddir­ talan er­ um, og jú longr­i tíðar­per­spektiv tal- an er­ um, tess meir­a umr­áðandi er­ at fáa br­eiðar­ semjur­ í lag, sigur­ Jóannes N. Dalsgaar­d. Hetta hevur­ við sær­, at ein stór­ur­ par­tur­ av útr­eiðsl- unum á tí donsku fíggjar­- lógini longu er­ bundin at langtíðar­avtalum. Í Før­oyum ver­ður­ hetta ikki gjør­t. Tað nær­masta vit koma slíkum er­u br­eiðar­ samgongur­, men ongar­ avtalur­ ver­ða gjør­dar­, sum er­u galdandi longr­i enn til komandi val. - Tann fíggjar­liga plan- leggingin í Før­oyum er­ mer­kt av, at tað ikki ber­ til at leggja langtíðar­ætlanir­. Per­spektivið er­ for­ stutt til at planleggja r­ationelt. Stør­r­i disiplin í politisku hevði havt við sær­, at tað hevði ver­ið gjør­ligt at fingið meir­a effektivan r­akstur­ av samfelagnum. Ongin fyr­itøka planleggur­ bar­a í eitt ár­ í senn, sigur­ Jóannes N. Dalsgaar­d. Jóannes N. Dalsgaar­d heldur­, at or­søkin til at vit ikki hava sæð br­eiðar­ lang- tíðar­semjur­ í Før­oyum er­, at valskipanin við nógvum valdømum hevur­ ver­ið dominer­að av lokalpolitikki, og tí fáa vit nógvar­ konflikt- linjur­, sum ganga uppá tvør­s av floksbýtinum. - Tað var­ ofta r­ingt at gjøgnumskoða, hví flokk- ar­nir­ r­aðfestu á ein ávísan hátt. Er­ tað ideologi ella str­ategiskar­ alliansur­ innan- floks. Hetta kann br­oytast, nú tað ikki longur­ er­ lívs- neyðugt hjá einum flokki ella valevni at taka atlit til ávís valdømi, sigur­ Jóannes N. Dalsgaar­d. Andstøðan meira aktivan leiklut Í Før­oyum hevur­ ver­ið van- ligt, at andstøðan ikki aktivt ver­ður­ tikin við, tá týðandi avger­ðir­ ver­ða tiknar­. Jóann- es N. Dalsgaar­d eftir­lýsir­ tí, at andstøðan ver­ður­ vir­d sum ein fullur­ par­tur­ av pol- itisku skipanini og sleppur­ at ver­a við til at or­ða og før­a politikk. - Br­eiða gjógvin millum andstøðu og samgongu er­ í ver­uleikanum ein háðan ímóti teimum veljar­anum, sum hava valt andstøðu- flokkar­. Tr­upulleikin er­, at andstøðan ver­ður­ systemat- iskt ignor­er­að. Hetta ger­, at leiklutur­in hjá andstøðuni er­ r­eduser­aður­ til at leggja pr­ovo-uppskot fr­am á ting, sum ongan livandi kjans hava, sigur­ Jóannes N. Dals- gaar­d. Hann leggur­ aftur­at, at andstøðu-uppskot ofta tvinga týðandi mál á dags- skr­á, sum samgongan ikki pr­ior­iter­ar­ ser­liga høgt, og tí hava andstøðu-uppskotini týdning hóast alt. - Demokr­ati snýr­ seg ikki bar­a um, at tann ster­kasti bestemmar­, men eisini at taka andstøðuna við. Jóannes N. Dalsgaar­d sær­ fyr­i sær­, at siðvenjan við minnilutastjór­num fer­ at ger­ast ver­uleiki eisini í Før­- oyum, hóast vit enn ongan- tíð hava upplivað eina minnilutastjór­n her­ á landi. - Í løtuni er­ tað alt ella einki. Vit eiga at flyta okk- um yvir­ til eina mentan, har­ landsstýr­ið ikki umboðar­ meir­ilutan á tingi, men bar­a ikki hevur­ meir­ilutan ímóti sær­. Soleiðis kunnu vit møguliga fáa eitt meir­a aktivt løgting, sum er­ við til at for­muler­a og før­a politikk. Hetta er­ ein upp- gáva, sum almenna umsit- ingin í nógvum før­um tekur­ sær­ av, sigur­ Jóannes N. Dalsgaar­d. Hann sigur­ víðar­i, at hetta fer­ møguliga at sker­ja møgu- leikar­nar­ hjá eini komandi samgongu at ger­a r­aðfest- ingar­, og vandin er­, at løg- tingið ikki fær­ handla á sama hátt sum annar­s. Ein skipan við minniluta- stjór­num og br­eiðum semj- um hevði hinvegin havt við sær­, at eitt landsstýr­i hevði havt eina munandi stør­r­i navigatiónsuppgávu í for­- hold til andstøðuna enn vit síggja nú. ­ Orsøkin til, at vit í Føroyum ikki hava langtíðar semjur í politikki er, at vit hava fleiri konkliktlinjur enn í øðrum politiskum skipanum, sigur Zakarias Wang, stjórnmálafrøðingur Politikkur Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Zakar­ias Wang, stjór­nmála- fr­øðingur­, heldur­, at tað er­ púr­a innlýsandi, at tað hevði ver­ið ein stór­ur­ fyr­i- munur­ við br­eiðum lang- tíðar­semjum. - Tað er­ ein ser­a óheppin ar­beiðsháttur­, at løgtingið ikki megnar­ at hyggja longr­i fr­am í tíðina enn eitt valskeið. Tað er­ har­ðliga til- tr­ongt, at Før­oya løgting megnar­ at ger­a nakr­ar­ langtíðar­semjur­ og r­að- festingar­, sigur­ Zakar­ias Wang. Stør­sti tr­upulleikin sam- bær­t Zakar­iasi Wang er­, at tann r­íkisr­ættar­ligi spur­n- ingur­in fr­amvegis hevur­ ein so stór­an leiklut. - Langtíðar­avtalur­ mugu hava allar­ teir­ stór­u flokk- ar­nar­ við, men í løtuni er­ tað tor­før­t at fáa Tjóðveldi við í eina langtíðar­avtalu, sum ikki nemur­ spur­ningin um tað r­íkisr­ættar­liga, sigur­ Zakar­ias Wang, og nevnir­ í hesum viðfangi eisini Mið- flokkin sum ein komandi stór­an flokk í Før­oyum. Langtíðar­avtalur­ er­u við øðr­um or­ðum tor­før­ar­ at ger­a, tá vit hava fleir­i konkliktlinjur­ enn vanligt er­. Í hesum sambandi kunnu vit nevna, at Fólkaflokkur­in í hesum valstr­íðnum hevur­ skotið upp, at blokkstuðulin ver­ður­ bur­tur­ um sjey ár­, og at vit tá atkvøða um r­íkis- r­ættar­ligu støðuna. Tor­før­t er­ at ímynda sær­, at Javnaðar­flokkur­in og Sambandsflokkur­in far­a at semjast við Fólkaflokkin og Tjóðveldi um hesi viður­- skifti. Zakar­ias Wang sær­ ann- ar­s svar­t uppá útlitini fyr­i, at vit nakr­antíð fáa lang- tíðar­semjur­ í før­oyskum politikki. - Tað er­ r­ingt at finna br­eiðar­ semjur­, tá r­íkisr­ætt- ar­ligi knútur­in fr­amvegis hevur­ ein so stór­an leiklut í før­oyskum politikki. Tí r­okni eg ikki við, at vit síggja br­eiðar­ fíggjar­polit- iskar­ semjur­ ella á sam- fer­ðsluøkinum, sigur­ Zaka- r­ias Wang at enda. Føroyskur politikkur er eyðkendur av stuttskygni Ov nógvar konfliktlinjur 5 Jóannes N. Dalsgaard eftirlýsir breiðum lang­ tíðaravtalum í føroysk­um politik­k­i. Hetta hevði lagt lunnar undir meira rationellan rak­stur av samfelagnum, heldur hann Mynd: Jens Kr. Vang Hiphop í Trongisvági Leygar­dagin og sunnudagin 19. og 20. januar­ ver­ður­ skipað fyr­i skeiði í Ítr­óttar­høllini í Tr­ongisvági í tr­imum ymiskum gr­einum: Estet- iskum fimleiki, r­eiðskapsfimleiki og hipp hopp. Skeiðið, er­ ætlað øllum áhugaðum bør­num og ungum í Suður­oynni. Venjar­ar­ ver­a før­oyameist- ar­ar­nir­ í estetiskum fimleiki 2007 úr­ Havnar­ Fim- leikafelag. Forbøn og veking í Kelduni Í hesum døgum hava tey í Kelduni eitt itltak, har­ tey hava for­bøn fyr­i valinum og valevnunum. Har­umfr­amt hava tey bønar­tema, sum er­ veking. Hetta er­ av alstór­um týdningi halda tey. Skr­áin fyr­i komandi vikuskifti er­ henda: Keldan, Skálafir­ði: Fr­íggjakvøldi kl. 21, Bøn og lovsangur­ Leygar­kvøldi kl. 21, Awake, ymisk luttøka. Sunnudagin kl. 17, Møti við Mar­tin Olsen. Manskvar­tett syngur­. Bar­namøti kl. 17. Vælkomin í Kelduna