fríggjadagur 18. januar 2008síða 7

Nr. 13 - 18. januar 2008 7 Løgtingsvalið 19. januar 2008 Eg havi í valstríðnum ført fram, at størsta forðingin fyri framburði á sjálvstýris­ leið er fatanin, at tað eru bert tveir møguleikar ­ ann­ aðhvørt samband ella full­ veldi. Sambandflokkurin og Tjóðveldisflokkurin, sum í hesum døgum eru á sjarmuferð saman kring landið, hava megnað at fryst hesa støðu so fasta í føroyskum politikki, at oyðimarkargongdin helst fer at halda fram í eini 100 ár afturat. Farna valskeið hevur prógvað, at tað finst ein triði vegur. Tann hóvligi vegurin, har yvirtøkur verða framdar í góðum samsvari við búskapin og við fólkið, og har sjálvsav­ gerðarrættur Føroya verður virdur, vardur og styrktur. Við yvirtøkulógini hava vit fingið neyðuga amboðið. Javnaðarflokkurin hevur prógvað, at tað ber til at ganga hesa leið – og at koma á mál. Eydnast tann triðja kósin – so hava Sambandsflokk­ urin og Tjóðveldisflokkurin helst útspælt sín leiklut í føroyskum politikki, og tí eru teir farnir í valstríð saman, fyri at fyribyrgja, at tað hendir. Eg vóni, at veljarin gevur hesum veruleika gætur, tá ið krossurin skal setast leygardagin. Øll stig á sjálvstýrisleið eru tikin av javnaðarflokk­ inum. Og so verður eisini í framtíðini. Eitt samfelag, sum strembar eftir at verða sjálvbjargið, er eitt sterkt samfelag. Tann triði vegurin – og tann gongda leiðin Javnaðaflokkurin helena dam á neystabø Val Vælferðarsamfelagið er treytað av ábyrgdarfullum búskaparpolitikki. Málið við búskaparpolitikki Javn­ aðarfloksins er at tryggja búskaparvøkstur, vinnuni greiðar karmar og øllum somu møguleikar. Hóast framgongd í sam­ felagnum, eru tað nøkur dimm skýggj í sjónarring­ inum. Tey boða frá, at álvar­ samt ólag er komið á fólk­ asamansetingina. Tað eru í dag 2.000 færri kvinnur enn menn í aldrinum mill­ um 24 og 39 ár. Gera vit einki, so verða tað kanska 3.000 færri ungar kvinnur um fá ár. Hetta eru tøl so stór sum ein náttúruvan­ lukka. Ein stakur uppihaldari, sum vil útbúgva seg og brúka sína útbúgving og sín førleika, hevur ongan møguleika at fáa endarnar at røkka saman, tá ið húsa­ leiga, el, olja, stovnsplásss og skattur er goldin. Als ongan! Sjálvt hjá ungari familju er tað nærum ógjør­ ligt. Millum annað tí velja serliga ungar kvinnur at flyta av landinum. Gongdin kann bert broyt­ ast, um vit velja at gera Føroyar áhugaverdar at búgva í hjá okkara unga fólki, og laga okkara skipanir til broytt familjumynstur. Tí fari eg at virka fyri: • Dupultum lestrarstuðli til einsamallar uppihaldarar • 12 mánaða barsilskipan – sum eisini pápar fáa lut í • At bústaðarpakkin verður settur í verk beinan vegin • At lætt verður um hjá barnafamiljum Vælferðarsamfelag og ein sterkur búskapur Javnaðaflokkurin helena dam á neystabø Val Heilsuverkið er ómissandi karmur um vælferðarsam­ felagið, og tað er umráð­ andi at gera íløgur í heilsu­ verk, at veita viðgerðar­ trygd og ikki minst at menna heilsustarvsfólkið. Nýta vit møguleikarnar at gera heilsuverkið til eitt gróðrarríkt granskingarøki, so vendist kósin frá tapara­ kós til vinnarakós. Fólkaskúlin er vælferðar­ vøggan og grundstøðið undir øllum samfelagsskip­ anum. Umframt ein miðvís­ an eftirútbúgvingarpolitikk skal læraraútbúgvingin upp á masterstig. Og gransking­ in, hon skal í gongd nú. Íøga í starvsfólkið Virðismiklasta tilfeingið í øllum samfelagsskipanum er starvsfólkið. Í alt ov mong ár hevur týdningurin av starvsfólkamenning og starvsfólkarøkt verið undir­ mettur í heilsuverkinum og í undirvísingarverkinum. Verður henda íløga rað­ fest høgt – koma framstig­ ini og ábøturnar heilt av sær sjálvum. Tíðin er komin til tess. Heilsuverkið og Skúlaverkið skal raðfestast Javnaðaflokkurin helena dam á neystabø Val Tað er bert ein grund til at: • Føroyar eru til, og at føroyingar eru eitt fólk. Tað er mentanararvurin og føroyska málið. Skulu vit framhaldandi vera eitt land og eitt fólk, so verður tað bert eitt ríkt mentanarlív eins og ein hollur málsligur førleiki, sum kann tryggja, at so verður. Tað verður ongantíð veru­ lig: • vælferð, har sum ment­ anarloysi ræður. Ongantíð áður hevur tað verið so sannheit sum nú. Kanska loysir tað seg ikki í fyrstu syftu – tað sum okkara lista­ og mentafólk avrika. Men vit kunnu vera vís í, at sleppa tey einki at av­ rika, so er tjóðin stein­ deyð. Tí fari eg at virka fyri at: • Mentunargrunnurin verð­ ur tvífaldaður • Tjóðpallur Føroya fæst at virka • Skapandi listarfólk fær neyðugar fakligar, fyrisit­ ingarligar og fíggjarligar karmar. Við vón um at tygum í hesum valdysti hava fingið eina mynd av ætlanum mín­ um og Javnaðarfloksins fari eg at ynskja øllum Føroya fólki eitt gott val. Ein framsókin mentunarpolitikkur Javnaðaflokkurin helena dam á neystabø Val Nú veit eg væl, at man skal vara seg fyri at hava hugs­ anir um mál, sum partarnir á arbeiðsmarknaðinum skulu loysa í sínámillum samráðingum. Í einum samansettum og kompleks­ um samfelag, eru viður­ skiftini ofta tengd saman kortini. Eg haldi, at tann polit­ iska skipanin kann loyva sær at boða frá, at hon held­ ur tað vera eitt gott hugskot, um partarnir á arbeiðsmarknaðinum fara undir at samráðast um eina fastlønarskipan í fiskiídnaðinum. Skal tað eydnast, er óivað neyðugt at førleika­ menna arbeiðsmegina, og í tí sambandinum er tað, at tað almenna kann og skal geva sítt íkast, og skipa fyri neyðugari førleika­ menning, so at vit fáa loyst hetta fyri tann føroyska arbeiðsmarknaðin so týðandi mál. Hóast vánaligt hagtals­ grundarlag í Føroyum, so hevur Samtak boðað frá, at ein meðalinntøka hjá flakakvinnu í Føroyum í dag er 8.000 kr um mán­ aðin. Er hetta einasta inntøkan hjá húskinum, so liggur hon langt undir hungursmarkinum – sum vit bara ikki hava ásett. Tað liggja stórar uppgávur fyri framman hjá einum samhaldsføstum Javnaðarflokki at bøta um hesi kor, og at minka um stættargjónna. Hesar kvinnur eru ein av grund­ stuðlunum í høvuðsvinnu okkara. Og henda stættin hevur meira enn nøkur onnur stætt uppborið trygg livikor. Eg havi í valstríðnum greitt frá, at spurningarnir um ein ov heitan búskap og um útlendska arbeiðsmegi hanga saman, og mugu loysast við atliti hvørt at øðrum. Er búskapurin ov heitur, má man annaðhvørt minka um ferðina við at tálma almennum íløgum, ella innflyta útlendska arbeiðsmegi. Tað ber ikki til at gera hvørki! Semjast partarnir um eina fastlønarskipan, verður tað munandi lættari at fáa í lag avtalur um at loyva útlendska arbeiðs­ megi til Føroyar. Fastlønarskipan í fiskiídnaðinum Javnaðarflokkurin helena dam á neystabø Val